Las translocaziuns sa concretiseschan
La situaziun a Brinzauls è sa normalisada. E tuttina fatschenta la bova vinavant la populaziun e la vischnanca Albula/Alvra. Cunzunt pervia da la translocaziun preventiva datti anc dumondas avertas. 42 partidas vulan bandunar il vitg e quai vegn ad avair consequenzas per il maletg dal lieu. La vischnanca ha infurmà l’emna passada davart ils proxims pass.
Dapi radund in mez onn po Brinzauls puspè trair flad. Suenter las davosas crudadas da crappa il november 2025 na munta la spunda sisur il vitg nagin privel pli per abitantas ed abitants. Ellas ed els dastgan perquai puspè abitar a Brinzauls dapi la fin da schaner 2026. Dapi lura è era la bova sa calmada pli e pli. Quai constatescha la vischnanca Albula/Alvra regularmain en ses bulletins d’infurmaziun, sco apunta era dacurt en la 133avla ediziun dals 12 da zercladur.
Dal tuttafatg calm n’èsi dentant tuttina betg a Brinzauls. Dus gronds projects fatschentan numnadamain vinavant vischnanca e populaziun. Per l’ina è quai la gallaria da drenascha, in project che va a favur da quels che vulan restar. Per l’autra la translocaziun preventiva, in project per quels che vulan bandunar definitivamain lur dachasa. Ma entant che la gallaria sa chatta sin ses tschancun final (guarda box), sa concretiseschan las translocaziuns preventivas ussa pir da dretg.
Duas annunzias dapli
Sco che la vischnanca scriva en l’ultim bulletin d’infurmaziun, datti da nov 42 annunzias per la translocaziun preventiva. Il dumber è pia creschì, sco ch’il responsabel per la communicaziun dal stab directiv communal Christian Gartmann ha confermà envers la FMR: «Duas partidas han retratg lur annunzia dal settember 2025, ma igl ha era dà quatter novas quest favrer.» Pertutgadas sajan radund 90 emprimas e segundas abitaziuns. Da stimar quantas persunas che bandunan en connex cun la translocaziun preventiva anc Brinzauls na saja damai strusch pussibel. «Plinavant èn intginas persunas gia partidas e s’annunziadas a lur nov domicil», ha Christian Gartmann agiuntà. Cler saja dentant che Brinzauls dumbria actualmain 43 abitantas ed abitants. Da quels abitavan 29 gia avant la segunda evacuaziun là. Da nov domiciliads a Brinzauls èn pia 14 – e tranter quels duas famiglias cun uffants, uschia il pledader dal stab directiv communal.
A la fin dals quints muntan ils ultims onns cun evacuaziuns ed intschertezzas dentant tuttina ina midada fundamentala. Anc avant la segunda evacuaziun dumbrava Brinzauls numnadamain radund 90 abitantas ed abitants, sco ch’ins po leger en il 116avel bulletin d’infurmaziun. La populaziun è pia pli u main sa smesada.
Il maletg dal vitg resta in tema
A sa sminuir vegn en pli er il dumber da chasas a Brinzauls pervia da las translocaziuns preventivas. Bajetgs bandunads en connex cun quest project ston vegnir spazzads. Il maletg dal vitg vegn pia a sa midar. Quant fitg, quai n’è però anc betg cler. Tenor in’expertisa da la Tgira da monuments chantunala dispona Brinzauls numnadamain da singuls edifizis e zonas degns da protecziun. Sper la baselgia da s. Calixt inclusiv clutger è sut protecziun chantunala era la chasa da la parcella 2176.
Entant ch’ins pudess stizzar il status da protecziun da questa chasa, propona la Tgira da monuments da mantegnair il maletg da duas zonas, sche pussibel: il quartier Sulom ed il quartier sisur la baselgia (guarda charta zonas 3 e 4). «Questas parts caracteriseschan il maletg da Brinzauls en moda cumplessiva. Ellas cumpiglian substanza che tanscha enavos en il 9avel tschientaner, ma che mussa era l’istorgia la pli nova cun l’incendi dal 1874», scriva il tgirader da monuments chantunal Simon Berger en sia expertisa. Empè da spazzar chasas, saja da sclerir autras mesiras en connex cun eventualas translocaziuns. Per las zonas che sa chattan en l’ost sur e sut la via principala (zonas 1 e 2 sin la charta) propona el en pli da laschar accumpagnar eventualas spazzadas dal servetsch archeologic. Quai saja necessari per segirar e documentar scuvertas e structuras istoricas.
Ils proxims pass
Co che Brinzauls vegn a guardar or en l’avegnir, n’è pia anc betg cler. Emprimas respostas pudessan abitantas ed abitants però survegnir l’avust 2026. Per ils 20 da quest mais organisescha la vischnanca ina saira d’infurmaziun davart l’avegnir dal vitg.
Entant fa però er il project da la translocaziun ils proxims pass. Fin ils 22 da zercladur pon persunas ch’èn pertutgadas dal project e che pon far valair in interess degn da protecziun numnadamain anc far protesta. Ils 9 da fanadur tracta lura la radunanza communala e la fin da stad la regenza grischuna il project. Cura che quella dat glisch verda, pon tuttas e tuts ch’èn s’annunziads realisar la translocaziun preventiva entaifer tschintg onns.
Il project che cumpiglia las translocaziuns preventivas sco era l’expertisa da la Tgira da monuments ed autras agiuntas ha la vischnanca Albula/Alvra publitgà sin sia pagina d’internet.
La gallaria s’avanza
Ils 6 da zercladur èn gia 92% dal bratsch al nord ed ost da la gallaria da drenascha realisads 56 % dal bratsch al vest. Quai ha la vischnanca Albula/Alvra communitgà en ses 133avel bulletin d’infurmaziun. Da las perfuradas èn entant vegnidas fatgas 36 da 102 planisadas e la gallaria ha manà totalmain radund 850 liters aua viador.
Sco che la vischnanca scriva vinavant, è l’altar gotic tardiv da la baselgia da s. Calixt entant era gia turnà a Brinzauls. Quel era vegnì evacuà en in lieu segir avant la segunda evacuaziun dal vitg l’atun 2024. Sin la fin d’emna da Tschuncaisma è l’ovra d’art unica vegnida manada da ses deposit segir enavos en il vitg e puspè plazzada da spezialistas e spezialists. Numerus posts spezialisads ed ils pumpiers Alvra han sustegnì las lavurs, uschia il bulletin d’infurmaziun da la vischnanca. (fmr/vit)
Gust da leger dapli?