Terra e poesias
Inua ch’eau viv, illa champagna da Siena in Toscana, vegnan minch’an per circa ün mais duos purs cun var 100 bês-chs, traunteraint qualche chavagl ed ün pêr esans. Els vegnan, per cha las bes-chas possan pasculer sün ün grand töch terra e maglier l’erva, uschè cha que do bels pros.
Lur provgnentscha es il Trentino, ill’Italia dal Nord. Las bes-chas vegnan transportedas in Toscana cun ün camiun, ed ils purs mainan cun els üna rulotta chi installeschan alura dasper il pascul. Quella rulotta es alura per ün mais lur abitaziun, inua ch’els dorman, mangian e lavuran.
Cur ch’eau als inscuntr, discuorri cun els e guard las bes-chas chi pasculeschan pachific cun lur viers e lur s-chellinas. Cò am vegn adimmaint il temp cur ch’eau giaiva cun mia sour (avaunt circa 30 ans!) per ün pêr eivnas la sted a güder a la famiglia Klainguti tar l’Acla Champagna a Samedan. Que d’eira bellischem: Fer cul fain, ir sü Muottas u illa Val Champagna per der sel a las vachas, nettager la stalla ed ir a chavagl sainza sella, scapper dad üna chevra terribla (Silly). Ed alura cuschiner ün bun gianter, scu ris cun ardöffels e rischmelnas, insembel cun duonna Seraina, sieu bel accent vallader e sia granda gentilezza, da la quela nus ans algurdains auncha hoz!
Bellas experienzas chi restan in memoria e cha da temp in temp faun gnir il giavüsch da turner a cultiver la terra e viver in contact culla natüra. Scu cur cha da sted giains cun mia mamma sülla «cascina» in Bergiaglia e ramassains föglias, tagliains l’erva e clegiains cudugns: Que do propi satisfacziun!
Pel solit, cur ch’eau discuor cun ils duos giuvens purs dal Trentino, am allegri da lur esser cuntaint ed alleger, cu cha giodan lur lavur, chi’d es bain eir stantusa, ma bella e plain aventüras!
Chi so, forsa cha in futur nossa societed daro darcho dapü pais a lavuors chi sustegnan noss bsögns fundamentels e chi nu valuriseschan be la lavur intellectuela, ma eir quella manuela. Ils mauns ans daun nempe ün contact direct culla realted, ün contact direct cun que chi ans contuorna.
Turnains a mias steds sün l’Acla Champagna: Göri Klainguti ans ho musso perfettamaing cu cha cumbinand lavur intellectuela e manuela as po creer qualchosa extraordinari – scrittüra e poesias dasper champs e chavals! Ün invid a viver cun dapü attenziun, respet ed arcugnuschentscha per la terra e per ils mauns chi la cultivan.

En la «Columna or dal mund» raquinta da temp en temp ina persuna da lingua rumantscha che viva en l’exteriur da ses mintgadi.
Gust da leger dapli?