Trun

In um, ina tribuna, in’exposiziun

Cull’exposiziun «Davon e davos las culissas» dat l’Uniun Trun Cultura in sguard sin in Zarli Carigiet meins enconuschent, vul dir quel dalla tribuna per ina persuna. Igl element central dall’exposiziun ella Casa Carigiet, ch’ei vegnida inaugurada sonda suentermiezdi, ei perquei aposta ina reconstrucziun dalla tribuna da Zarli.

parter

Zarli Carigiet ei turnaus a Trun e cun el sia tribuna per ina persuna. L’Uniun Cultura Trun ha numnadamein dedicau in’exposiziun agl actur e cabarettist ella Casa Carigiet, sia casa paterna. La nova exposiziun cul tetel «Davon e davos las culissas», ch’ei vegnida inaugurada sonda suentermiezdi, accentuescha denton buca la vart la pli renconuschida da Zarli (mira box). Quei han la curatura Felicita Felley e la menadra da project Esther Spycher puntuau venderdis vargau a caschun d’ina conferenza da medias: «Il credo ei staus: mussar in Zarli meins enconuschent.» E quei munta en quest cass il Zarli dalla tribuna per ina persuna ch’ei il resultat e la risposta sin ina crisa persunala dils onns 50. «Da lezs temps ei el sesentius sco pigliaus en sia rolla da cabarettist», aschia la curatura.

Pictur, actur, cantadur

Balthasar Anton, aschia il num da batten da Zarli Carigiet, ei naschius 1907 a Trun. El ei in dils pli impurtonts acturs populars e cabarettists svizzers dil 20avel tschentaner. Sco giuven eis el ius a star a Turitg nua ch’el ha luvrau sco pictur da decoraziun ed assistent da siu frar, il pictur-artist Alois Carigiet (1902 – 1985).

Sias empremas experientschas sco actur ha Zarli denton gia fatg baul, per exempel cun ina rolla secundara en il film «Die Entstehung der Eidgenossenschaft» da 1924. Propi enconuschents en Svizra eis el daventaus ils onns 1930 sco actur-cantadur dil Cabaret Cornichon e pli tard dil Cabaret Fédéral. Naven da 1955 eis el lu se­presentaus cun sia tribuna per ina persuna. Duront tut quei temps ha Zarli adina puspei giu rollas en films, sco per exempel en «Hinter den sieben Gleisen» (1959) ni «Wilhelm Tell» (1960).

Zarli ei staus maridaus duas gadas. Cun sia secunda dunna Doris ha el giu dus affons. Zarli ei morts 1981 a Männedorf en la vegliadetgna da 73 onns.

Buc adina in sempel

Zarli Carigiet ei denton buca mo staus in artist da tri­buna celebrau. Pertgei sper la tribuna eis el buc adina staus in sempel, sco il film documentar «Zarli Carigiet – Mis Dach isch dr Himmel vo Züri» muossa. Quel ha SRF realisau a caschun dil 40avel onn suenter la mort da Zarli e quel ei era da veser sco part dalla nova exposiziun ella Casa Carigiet.

Reconstruiu la tribuna per ina persuna

Sco Felicita Felley, la sutniaza da Zarli, ha ditg, seigi ei denton stau ina sfida da realisar l’exposiziun en quella fuorma: «Duront las lavurs preparatorias vein nus intervegniu che la tribuna per ina persuna originala ei daventada unfrenda d’in donn d’aua.» Mo era en general seigien paucs objects da lezs temps conservai. Las fotografias ed objects exponi derivan perquei per gronda part dils vegnentsuenter da Zarli.

Per tuttina saver dar in element central a «Davon e davos las culissas» han la curatura e la menadra da project decidiu da schar reconstruir la tribuna solo. Quei a maun d’in model ch’ei medemamein exponius sper la tribuna nova. Mo grazia al model seigi ei stau pusseivel da construir ina tribuna solo sco quella da Zarli. «Ina dallas sfidas ei stada d’eleger las colurs che sedistinguan da quellas dil model. Las colurs originalas ein buc enconuschentas, cunquei ch’ei dat digl original mo fotografias alvneras», ha Felicita Felley explicau.

Ina tribuna d’empristar

Per l’exposiziun munta la tribuna plinavon era cuosts nunprevedi. Quels cuosts vulan la curatura e la menadra da project perquei cuvierer silmeins parzialmein cun in crowdfunding. «Nossa finamira ei da recaltgar en tut 9500 francs. Actualmein essan nus tier rodund 2000 francs», aschia Felicita Felley ch’ei denton pli che perschuadida dalla nova tribuna: «Cun quella mantenin nus la regurdientscha da Zarli e purtein ina part dad el en nies temps.» En connex cun il crowdfunding eis ei numnadamein era pusseivel d’empristar la tribuna da Zarli per il diever privat. Aschia sa tgi che vul seschluitar ella rolla digl actur e cabarettist da Trun. Lez veva mintgamai creau ina rolla per mintga vart dalla tribuna rotabla.

Zarlis dapertut

Trun fa denton buca mo reviver siu actur e cabarettist famus culla nova exposiziun. Ad el ei numnadamein era dedicau il festival da tribunas «Dapertut». Sco la co-menadra dil festival Paula Nay ha ditg, vegnan el decuors dil fenadur plazzadas pintgas tribunas en differents loghens a Trun, per exempel alla staziun, entuorn la Casa Carigiet ni tiel Museum Cuort Ligia Grischa. Igl uost sepresentan lura artistas ed artists dils pli differents geners cun musica, cabaret, sault e teater sin quellas. «La finamira ei da purtar la tribuna da Zarli el futur e da far reviver quella. E secapescha astga ina e mintgin era muntar spontanamein ina dallas tribunas», aschia Paula Nay. Quellas vegnien plazzadas per duvrar.


L’exposiziun «Davon e davos las culissas» san ins visitar fin ils 27 da settember 2026. Las uras d’avertura ein mintgamai venderdis tochen dumengia dallas 14.00 tochen las 17.00. Il festival «Dapertut» entscheiva ils 28 d’uost e cuoza tochen ils 30 d’uost  2026.


Dapli infos davart il program e la prevendita da bigliets anflan ins sin www.trun-cultura.ch.