Scuvrir il cumün cun ballinas e bastuns da golf
La fin d’eivna passada s’ha Tschlin transmüdà in ün percuors da minigolf. Vers 200 persunas d’eiran in gir tras las giassas, da Somvi fin giò Curtins, per provar a tocker sün 12 differentas pistas las fouras missas ad ir in tumbins, tablats, bügls – e per lapro güst amo imprender a cugnuoscher ün zich meglder il cumün.
Oramai chi’d es a Tschlin pel plü magara stip, as racumandaiva dad ingaschar ün «guardgiaballa» fond il percuors da minigolf – inchün chi tschüffa sü quellas ballinas chi siglian our da la pista e roudlan da la foura giò. Ün o tschella varà bain stuvü siglir tras las giassas salaschadas, davo a quella ballina blaua chi nu d’eira gnüda tocca accuratamaing cul bastun da golf e s’ha lura missa in viadi sün üna ruta na intenziunada.
In tempo plü pachific d’eiran in gir però eir tuot tschels – da süsom cumün fin giosom o viceversa, d’üna pista a l’otra. Vers 200 annunzchas haja dat pel prüm «festival da minigolf» a Tschlin. «Nus vain gruppas cun glieud our dal cumün», disch Curdin Tones, «ma eir annunzchas da glieud da la Val Müstair, da Samignun, dal Tirol dal Süd, perfin da Losanna e Turich.» Cun sia società «Somalgors 74» (guarda eir boxa) ha el inizià ed organisà l’occurrenza chi dess avair lö in futur annualmaing. «L’on passà vaivna provà oura quist idea in ün rom plü pitschen cun var 35 partecipantas e partecipants. Quella jada d’eiran tuots uschè entusiastics cha nus vain decis da far a Tschlin minch’on ün festival da minigolf dürant duos dis.»
Da bügls publics fin occurrenzas per famiglias
La società «Somalgors 74» da Curdin Tones s’ingascha per «promouver ün’ulteriura cultura chi dess cumplettar las tradiziuns localas», sco chi’d es scrit sülla pagina d’internet da la società. Dürant la stagiun da stà organisescha la società per exaimpel «bügls publics» ingio chi’s po tour ün bogn in bügls s-chodats, quista stà a Ftan ed a Scuol. O lura occurrenzas sco «Cuntrada mangiabla» ingio chi’s scuvrischa plantas mangiablas da la regiun e prepara ün giantar cun quellas o «Retschercha da cling e zambriar» ingio chi’s scuvrischa nouvs clings in cumün e contuorns e zambraja ogets sonors. Cha’l böt saja da contribuir ad «üna cultura vivainta in Engiadina e da promouver il barat cultural i’l spazi public». (fmr/mst)
Daplü infuormaziuns ed il program detaglià cullas activitats as chatta sün somalgors74.ch.
Il dinosaur, la rapida ela giassa da disperaziun
Per la prüma ediziun dal festival hana i’ls ultims quatter dis miss ad ir 12 pistas da minigolf – tant construidas sco eir tituladas cun blera premura e creatività: Pro «La rapida» as stoja far rodlar la ballina giò d’ün vegl tractor da Rapid in üna tausa. Pro «Der Sitz des Sensenmanns» as rechatta la foura in ün crap per batter la fotsch. Illa «Giassa da disperaziun» as clocca la ballina sü d’üna giassa strettischma, sduvlond sü eir güst amo ün bel puogn puolvra e gera. Pro’l «Dinosaur da Ueli» as faja rodlar la ballina tras üna sculptura chi sumaglia ad ün skelet da dinosaurs, creada our da fessels da lain vöds ch’ün tschert Ueli ha laschà inavo avant ün pêr ons in ün tablà a Tschlin. E pro’l «Casino tablà» as clocca la ballina sur ün’assa e tras üna foura illa paraid d’ün tablà – per lura spettar buondrius our da chenüna da las trais fouras suotvart ch’ella rodlarà lura darcheu oura.
Üna nouva perspectiva süls contuorns
«Bindè da tachar, scrauvs, corda e culur – quai es tuot quai cha nus vain cumprà per fabrichar las pistas», disch Thomas Stüssi. El e Benjamin Fritz – tuots duos artists da l’Appenzell – han fabrichà las pistas da minigolf: «Tuot il rest dals materials ütilisats vaina chattà illas stallas, i’ls tablats e üerts in cumün.» Our d’ün uder hana zambrià la banda d’üna pista. A tausas, sadellas, butschins per l’aua da plövgia hana dat üna nouva funcziun sco fouras da minigolf. Tras chünettas, chanals da tet e sur assas via hana fat roudlar las ballinas in quellas fouras. «Schi’s doda a la glieud a giubilar giovond nos percuors, lura es quai ün grond plaschair per nus», disch Thomas Stüssi. «Eu crai chi hajan propi gust.»
El quinta che ch’inchün vaiva constatà l’on passà, cur chi vaivan provà oura l’idea per la prüma jada: «Che lustig, quist as poja vairamaing far dapertuot.» E cha quai saja precis l’intenziun, disch el: «Da dar üna nouv’idea che chi’s pudess far cun tuot quai chi ans circundescha, da spordscher üna nouva perspectiva sün noss contuorns. Art voul eir dir: imprender a cugnuoscher alch, far dvantar visibel alch. E quist es ün möd allegraivel e liger da’s dedichar a quell‘idea.»
«Crear cumünanza»
Simil tuna quai eir pro Curdin Tones chi sezza dürant il turnier vi d’üna maisa pro’l Bügl sura, piglia incunter las annunzchas e dirigia las partecipantas e’ls partecipants chi passan sper el via illa dretta direcziun vers la prosma pista da minigolf. «Nus ütilisain quai chi’d es avant man, ils tablats, las chünettas, ils bügls. Ma pro uschè ün evenimaint scuvrischast il potenzial dal cumün our d’üna tuot nouva perspectiva.» E ch’implü saja il böt eir da s-chaffir vita in cumün. «Perquai vaina eir decis da na far quist festival immez las vacanzas da stà, ma uossa cur chi’s partecipeschan tant glieud da quia sco eir giasts.»
Curdin Tones spera cha culla prüma ediziun da seis festival haja’l eir pudü inspirar ad üna o tschel da forsa crear pel prossem festival svess üna pista. «I va eir per quai da crear cumünanza», disch l’iniziant dal festival. «Cultura as faja insembel e forsa ans reuschischa eir da crear nouvas tradiziuns.»
Almain la prüma ediziun dal festival para ün bun cumanzamaint. Tuot quellas e quels chi passan in sonda bunura sper Curdin Tones via in viadi tras il percuors, sun be lod: «Che bun’idea!», «Superischem!», «Bain vaivat fat quist!», til laschna savair tgnond in man la cartulina cul plan dal percours e la ballaina blaua chi’s sto trattar cun accuratezza per ch’ella nu parta per svista da la giassa giò.
Gust da leger dapli?