L’urin dal luf pudess proteger las nursas

Ils resultats dal studi sajan in emprim pass per chapir tge odurs ch’attirian e tgeninas che tramettan davent ils lufs, ha communitgà il Fonds naziunal svizzer. Quel ha finanzià parzialmain il studi da l’universitad Neuchâtel che ha retschertgà, sco che lufs reageschan sin l’odur da l’urin da lufs esters. Ils lufs s’orienteschan numnadamain ferm cun il nas. Uschia po in triep per exempel identifitgar lufs esters vi da l’odur da lur urin. A lunga vista pudessan ils resultats da quel studi, publitgads en il magazin spezialisà «Frontiers in Ethology», gidar da proteger las muntaneras dal luf.

Ils alfas èn pli attents ad odurs

Per il studi han ils perscrutaders observà 13 lufs da tschintg trieps en quatter parcs zoologics svizzers. Tranter l’avrigl ed il zercladur 2024 èn pliras staziuns d’odur – cun urin da lufs esters – vegnidas plazzada gist ordaifer da la saiv dals parcs. Era l’urin d’umans è vegnì utilisà sco cumparegliaziun per quest studi.

Il studi mussa, ch’ils lufs èn s’avischinads fin a las staziuns cun l’urin, han savurà l’odur e per part era marcà ils lieus cun lur agen urin u excrements. L’urin dals lufs esters han ils trieps explorà 13 giadas pli savens che l’urin dals umans. Spezial ferm han ils lufs dominants dals trieps, pia ils alfas, reagì sin las odurs. Els èn turnads circa il dubel uschè savens a las staziuns d’odur che ils auters lufs subordinads dal triep. Ils lufs alfa, che defendan in territori, u ils lufs giuvens hajan numnadamain da perder dapli ch’ils auters en cas ch’in luf ester infiltrescha lur territori, ha declerà Gwendolyn Wirobski che fa part dal team da perscrutaders da l’universitad Neuchâtel.

Il status social è decisiv

Il studi ha plinavant mussà ch’ils lufs reageschan differentamain sin l’odur dals lufs esters, tut tenor il status social en il triep. Ina femella giuvna da status bas ha a l’entschatta strusch reagì sin l’odur da l’urin ester. Pir cura che questa femella è lura daventada in alfa d’in auter triep ha ella reagì a moda bler pli ferma sin l’odur da l’urin ester. Quai mussa tenor ils perscrutaders ch’ils lufs na reageschan betg automaticamain sin l’odur, mabain interpreteschan las infurmaziuns da l’odur a moda flexibla.

Proteger las nursas cun l’odur d’urin

La protecziun da las nursas è dapi il return dal luf ina sfida. Saivs convenziunalas èn pretensiusas d’installar e na tanschan savens betg sco barriera. Perquai vul il team da perscrutaders ussa, en in proxim pass, analisar pli en detagl, tge infurmaziuns biochemicas che sa zuppan en l’urin e tge perspectivas che quel pudess porscher per la protecziun da la scossa.

L’idea da talas saivs biochemicas n’è betg nova, ma ella n’è fin ussa betg vegnida retschertgada a moda pli profunda. I cuzzia anc plirs onns da retschertga fin ch’ins possia utilisar l’odur sco barriera invisibla a moda reliabla, scrivan ils perscrutaders. Ma quests emprims resultats dal studi sajan in pass empermettent per chattar metodas innovativas e favuraivlas als animals per la protecziun da scossas.