Textilias in tuot las fuormas e culurs

L’on passà es statta la tematica da la cuntrada i’l center da l’exposiziun «plomer plajer culer». Quista vouta s’occupa l’exposiziun da l’istorgia, las tradiziuns ed il artischanadi da la vallada. Ün dals accents specials, dal qual las artistas ed ils artists s’han laschats inspirar quist on, es la tematica da textilias e la tradiziun dal tesser.

In tschinch differents lös in Val Müstair vain collià art contemporana cun installaziuns existentas, cull’idea da svagliar ün nouv dialog tanter pêr. Quai capita a Valchava illa Chasa Jaura, a Müstair c ed in trais lös a Sta. Maria – i’l Muglin Mall, i’l Museum 14/18 e da nouv eir illa Tessanda. Da nouv da la partida sun quist on, pro la seguonda ediziun tanter oter las trais artistas Marianne Büttiker, Evelina Cajacob e Regula Verdet.

Da la terra fin sül tschêl ed inavo

Per sias lavurs as lascha l’artista da Basilea, Marianne Büttiker, inspirar adüna dals lös ingio ch’ella as rechatta. Saja quai dürant sogiuorns artistics obain lura, i’l cas actual, dal lö ingio ch’ella expuona.

«La Val Müstair ed impustüt la clostra es ün lö ourdvart special e vigurus. Quia as preschainta ün agen muond», manaja Marianne Büttiker tuottafat inchantada e s’allegra da pudair expuoner üna part da sia lavur illa clostra. «Aint il local chi’s nomna ‹Winterchor›, daja ün cuccar, uschea chi’s vezza directamaing vers il tschêl. Quista colliaziun tanter tschêl e terra m’ha fat grond’impreschiun.»

Ed a basa da quista visita e d’impreschiuns ha ella creà tanter oter üna taila da quatter meters lunghezza chi muossa al cumanzamaint üna skizza da la clostra, manond a quel chi tilla contaimpla da la terra fin sül tschêl. E cha per pudair tuornar darcheu inavo sün terra, as rechatta i’l schler da la Chasa Jaura il pendent, agiundscha Marianne Büttiker plünavant – nempe ün’installaziun da differentas fibras plain culurs chi «cuorran da s-chala giò».

Il fil cotschen

Culs peis giò sün terra as poja plünavant scuvrir las installaziuns d’art dad Evelina Cajacob. L’artista oriunda da Sumvitg, es surtuot cuntschainta per seis disegns poetics e sias installaziuns d’art e lavurs da video i’l spazi.

«Eu nun ha amo mai fat alch cun glüm da LED», tradischa Evelina Cajacob pertoccant üna da sias plü nouvas installaziuns, nempe üna sort da gös da pleds iglüminats chi’s po contemplar illa Tessanda. «Ils duos pleds ‹text› e ‹textilias› han las listessas ragischs linguisticas. Plü bod, schi’s filaiva o tessaiva in cumünanza, schi’s dovraiva per part bleras expressiuns chi vegnan amo hozindi dovradas. Quai es üna cumbinaziun dubla, chi m’ha fich interessà.»

Uschea as poja leger tanter oter las expressiuns «flausen im kopf», «gut im schuss» obain «il fil cotschen». Cha expressiuns rumantschas our dal muond da textilias sajan però stattas zuond difficilas da chattar, accentuescha Evelina Cajacob.

Textilias pür a seguonda vista

Ed ida bel ed aposta in tschercha per «plomer plajer culer» es eir Regula Verdet da Guarda. Sper lavurs sün palperi lavura l’artista, oriunda da la Bassa, impustüt cun textilias. Sco per exaimpel daspö decennis cun glin. Dürant il decuors dals ultims mais – ed inspirada dal process d’elavuraziun da glin – ha Regula Verdet experimentà ed elavurà rests da glin e fibras e tils ha transfuormà in nouvs ogets.

Ch’eir ella haja ün plaschairun da pudair expuoner illa Val Müstair, manaja l’artista quintond d’üna da sias installaziuns chi nu para d’avair da chefar nüglia culla tematica da textilias, almain na a prüma vista. In troclas chi simboliseschan chaistas da pavel pel muvel sun plazzadas flettas da tocs da terrain ed erba secha da l’on da süttina dal 2003.

«Las erbas sun per mai eir textilias. L’erba as poja nempe eir tachar insembel e cul clorofil as poja culurir stoffa», conclüda Regula Verdet declerond. «Dal 2003 cur chi d’eira la gronda süttina, nu d’eira l’erba plü verda, dimpersè tuot d’eira brün – obain per mai or. E cur chi’s chaminaiva suravia, paraiva l’erba dad esser üsada sco ün pon.»

L’exposiziun cul titel fich jauer «plomer plajer culer» po dimena gnir cumplettà quist on cun amo üna lavur artischana: tesser. Id es l’accent da l’exposiziun d’ingon, ma eir ils differents museums dessan gnir tessüts insembel in Val Müstair ad ün’unità.