Trun

Mo pli tocca

Il carpun cun ina dimensiun da 240 meters cubics ch’ei seruschnaus igl atun 2024 dalla plaunca giuadora a Muot da Munt sur Trun ei vegnius siglientaus. Entochen igl october vegnent vegn la plaunca segirada ed in nas d’in grep francaus. Pervia dil donn caschunau dil carpun ston pliras lavineras vegnir remplazzadas ni reparadas. Il medem mument vegnan duas retschas da lavineras prolungidas. Il project cuosta 670 000 francs.

parter

Igl atun 2024 han ils organs forestals dalla vischnaunca da Trun fatg si egls: El territori da Muot da Munt sur il vitg da Trun era in carpun da 240 meters cubics e rodund 600 tonnas seruschnaus rodund 70 meters dalla plaunca giu sur igl uaul. Avon che far quei viadi sesanflava il crap agl ur dallas lavineras sin in’altezia da rodund 2350 meters sur mar.

Sco il selvicultur communal da Trun, Carlo Monn, ha detg l’entschatta december 2024 alla FMR, era quei crap buc in nunenconuschent. Tonaton quintava negin ch’el savessi vegnir en moviment in mument. Sin siu viadi a val ha il carpun destruiu tschun elements da lavineras, 20 ulteriurs ein vegni donnegiai per part era d’autra crappa ch’ei vegnida en moviment il medem mument. Pil vitg da Trun e la populaziun ei quei eveniment buca staus in prighel.

Siglientau il glimari

Suenter haver priu investa dalla situaziun ed examinau ils donns, ein ils organs forestals vegni alla conclusiun da siglientar il carpun. Quei ei succediu avon rodund duas jamnas. «Igl emprem ei ina part denter 60 e 70 cubics dil crap vegnida siglientada naven. Nus havein vuliu mirar la reacziun dil crap e dalla tocca ch’ei allura sedistaccada», di Carlo Monn. Quell’emprema etappa seigi reussida tenor giavisch. En duas ulteriuras etappas ei tschella part dil carpun allura vegnida siglientada, medemamein dall’interpresa Bianchi ch’ei specialisada sin quei sectur.

Survigilau il territori

«Il territori ei vegnius serraus e survigilaus cumpleinamein duront quei temps», puntuescha il selvicultur communal da Trun. La tocca dil carpun schai ussa el contuorn e per saver remplazzar, reparar e prolungir las lavineras sto ella vegnir segirada ed allontanada per part. Avon che cuntinuar cullas lavurs vid las lavineras vegn ei aunc ad esser necessari da francar il nas d’in grep. «Quei nas ei bein aunc stabils, mo il pei da quel buca dil tut. Il fundament da quel vegnin nus a stabilisar, denter auter cun ancras», declara Carlo Monn.

Remplazzar lavineras veglias

Sco Carlo Monn di, vegn ina part dalla crappa nezegiada per construir in mir schetg per stabilisar la plaunca. Quei mir duei denton era survir igl avegnir per frenar ulteriura crappa che savess sedistaccar el territori. La davosa etappa da quei project cun cuosts da rodund 670 000 francs ei da remplazzar, reparar ed era extender las lavineras. «Prolungidas vegnan ellas leu nua ch’il crap era. Ils davos dus unviarns ha quel aschidadir adempliu la funcziun da lavineras», di Carlo Monn.

Caschunau grond donn

Il carpun ha donnegiau lavineras sin ina lunghezia da rodund 72 meters. Da quei vegnan 60 meters reparai. «Entras la peisa e la dinamica dil crap ein quellas vegnidas smugliadas ensemen per part sco gasettas. Per part setracta ei da lavineras ch’ein 60 onns veglias. In datum marcau d’in miradur en ina dallas lavineras datescha da 1965», constatescha il selvicultur communal e di plinavon: «Da niev vegnan las lavineras existentas prolungidas cun novas per rodund 50 meters.» Ils cuosts ch’il project a Muot da Munt caschuna vegnan subvenziunai da Cantun e Confederaziun cun 74 %. Ils ulteriurs 26 % vegnan reparti sigl Uffeci da construcziun bassa dil cantun Grischun, la Viafier Retica e la vischnaunca da Trun.