Il trauma d’affonza
Veis vus era in trauma d’affonza? Jeu hai giu dacuort in inscunter cun il miu. Tschei di cun mes affons ella Casa da traffic a Lucerna. Nus essan i sper trens antics ora, vein contemplau divers bolids tarlischonts ed admirau la mecanica d’in bastiment a vapur. E lu tier las pendicularas mes affons: «Mira, mumma, tgei legra sutgera!» Jeu sun semenada ed hai immediat enconuschiu ella – quella sutga cun las lattas da lenn cotschnas sco in sez da curtin d’avon onns. Ina snavur ei ida dil dies giu. Ina veglia sutga dalla sutgera da Cungieri pendeva vid il plantschiu sura dalla Casa da traffic, sco sch’ella transportass mintga mument ina unfrenda da Sedrun si Cungieri. Mo quei ein tempi passati. Dapi 2005 portan las sutgas d’ina persuna negin pli sin 1840 meters sur mar – era buca mei.
Miu trauma ha schon entschiet sco pintga buoba silla schanuglia da mia mumma sin quella sutgera. E persula eis el nuota vegnius megliers. Mo schon l’entschatta da vegnir silla sutga ei stau ina sfida. In segl gagliard era necessari. E fai d’affon in tal segl! Contas gadas sun jeu setschentada sil tgil e la sutgera ha stuiu tener eri pervia da mei. Era l’arrivada era buca meins sportiva. In start sco Usain Bolt ad ina cuorsa da 100 meters era necessari per buca vegnir tuccada dalla sutga ch’era grad aunc avon in gienà mia plazza da seser. E lu aunc in cuort ziczac sco ina lieur vi tras la largia dalla seiv che circumdava la staziun sura ed jeu erel a metsch dalla catschadura en tgietschen.
Il grond trauma era aber il viadi sez. L’entschatta era aunc pascheivla: Ina biala vesta silla aunc pli biala Val Tujetsch. Mo cuort suenter la cesura: La sutgera traversava ina pintga vallada. Schon leu batteva miu cor d’affon pli spert. Mo quella cavorgetta sut ils peis era mo l’uvertura per ina aunc pli gronda horrur. Sil flad vegneva ina pli gronda val. Giusut en ina profunditad enorma il Drun, suren sin la sutgera jeu cun il cac ellas caultschas mo separada dalla mort cun in pign schlegn. Mo ina pintga guota da metal teneva la «porta» dalla sutga che garanteva che jeu schulel buca giu. Quei artg da segirtad da metal che sesarveva sco ina porta silla vart stuev’ins alla partenza alzar in tec per tuccar la ruosna egl artg cun la guota. La construcziun fageva buca propi curascha a mi sco affon. La guota pareva dad esser mo in zulprin falomber.
Mo sco vus veseis e saveis leger, han las sutgas da Cungieri teniu. Jeu hai surviviu tuts viadis. E sisum ha ina biala scursalada fatg emblidar las strapazzas e da stad han ils izuns e garnedels scatschau las temas. Igl inscunter cun miu trauma ei oz atgnamein ina biala reminiscenza. Ella Casa da traffic fuss jeu il pli bugen sesida ella sutgera da Cungieri, mo ina tabla aschi fina sco la guota da lezzas uras ha separau mei d’in niev trauma cul persunal dil museum.
Gabriela Riedi ei redactura e producenta dalla FMR ed ha buca pli tema digl ault, forsa gest pervia dalla sutgera da Cungieri.
Gust da leger dapli?