«Quei fa mal il cor»

«Suenter ina primavera extraordinariamein schetga, dapi meins bass nivels d’aua sutterrana e deflussiuns cuntinuadamein bassas sescauldan numerus uals e flums dapi la fin da zercladur sin temperaturas criticas. Per biars pèschs entscheiva aschia il cumbat per surviver.» Quei scriva l’Associaziun svizra da pesca en ina communicaziun als mieds da massa ed avertescha dallas consequenzas: «Buca mo la calira fa quitaus, mobein siu temps nunusitau pli baul. Gia dapi il mars ein ils livels dall’aua sutterrana en grondas parts dalla Bassa marcantamein sut la media da plirs onns. Biaras fontaunas furneschan pli pauc’aua, flums pli pigns meinan ordvart pauc’aua e schizun flums pli gronds piardan pli e pli lur effect da sferdentar.»

Dameins aua era els cuolms

La situaziun da schitgira sefa buca mo veseivla ella Bassa. Era els aults meinan ils flums dameins aua. Aschia era igl ual dalla Val Clavaniev a Mustér. Cun occasiun d’ina uatga cul survigilader da pesca Roland Tomaschett l’jamna vargada el liug di el: «La situaziun ei aunc buca catastrofala, mo tonaton critica.» Il fevrer vargau ha el stuiu pescar ils pèschs da quei flum suenter che la pauc’aua era schelada. Il mument vesa el aunc negin’urgenza d’intervegnir: «Stuer mirar sin flums ed uals cun pauc’aua fa mal il cor. Igl ual da Clavaniev meina il mument aunc sufficientamein aua per ch’ils pèschs sappien surviver. Pigliar els e metter ora en in flum cun dapli aua caschuna stress als pèschs. Quei fagein nus veramein pér cura ch’ei va buca pli auter.»

Situaziun tendida

«Per mei sco survigilader da pesca ein uals e flums cun pauc’aua ina situaziun frustronta e tendida enina. Per mei setschenta adina la damonda: Cu stoi jeu intervegnir? En talas situaziuns ein ils mauns ligiai, pertgei jeu stoi sedumandar sch’igl ei meglier da pescar ils pèschs ni schar leu els», declara Roland Tomaschett. La pesca succeda cun in agregat cun electricitad. En flums cun pauc’aua ei il prighel gronds ch’in ni l’auter pèsch vegn memia datier dalla lontscha cun electricitad e sebrischa cheutras. Quei seigi lu ina lavur sco d’esser sin spinas. D’ina tala situaziun da schitgira sco il mument sa el buca seregurdar sco survigilader da pesca: «Igl onn 2003 ei staus semeglionts, mo lu erel jeu buc en quella funcziun professiunala.» Cura che l’aua contonscha ina temperatura da 18 grads celsius entscheiva la situaziun a vegnir critica per la litgiva, il pèsch il pli derasau els flums dalla Surselva. «Cun 20 grads celsius eis ei lu gia fetg problematic», di Roland Tomaschett ch’ei survigilader da pesca dapi 20 onns e responsabels per las auas naven da La Punt/Reichenau siadora entochen sisum la Surselva. Sin fundament dallas temperaturas dall’aria ch’ein sesbassadas ils davos dis ei la situaziun secalmada pil mument.

Era la pesca ei stress

El flum dalla Val Clavaniev metta la survigilonza da pesca buca pli ora pèschs. Cheu vegnan las litgivas surschadas cumpleinamein a lur reproducziun naturala. Il pign quantum d’aua da quei ual ei buc in’excepziun en Surselva. Autra letga che da persequitar la situaziun ha Roland Tomaschett buc: «Jeu spetgel cun brama sin dapli plievgia. El cass optimal pluess ei quater entochen tschun dis. Dapli aua munta era pli bassas temperaturas dall’aria e consequentamein dall’aua.» In stress pils pèschs seigi denton era la pesca. Da principi stuessien ins dar ruaus als pèschs ussa. Negin problem pils pèschs exista els lags. Pli a bass che quels van e pli bassa che la temperatura dall’aua ei en lezs.

La populaziun sa segidar

Tenor l’Associaziun svizra da pesca sa in e scadin prestar in’impurtonta contribuziun per buca metter sut squetsch supplementar las auas ch’ein aschia ni aschia fetg engrevgiadas. L’associaziun appellescha da respectar consequentamein scamonds da far bogn e zonas d’aua serradas e da buca construir rempars en uals. Activitads dil temps liber nunnecessarias en tschancuns d’aua plats duein medemamein vegnir impedidas. Medemamein seigi ei impurtont d’annunziar als organs cumpetents immediatamein uals che schigian ora.

Meglierar il spazi da viver

Pil futur appellescha l’associaziun a mesiras che han in effect sin dapli aua els flums. Per quei motiv pretenda l’Associaziun svizra da pesca dalla Confederaziun, dils cantuns e dallas vischnauncas d’accelerar consequentamein revitalisaziuns e puspei dar dapli spazi allas auas. Mo lu era da realisar consequentamein il restabiliment dalla libra migraziun dils pèschs per che quels sappien contonscher spazis da viver pli frestgs e pli rehs d’aua en cass da schitgira. «La schitgira actuala ei perquei buca mo in signal d’alarm, ella ei in’incumbensa da finalmein far las auas fittas pil futur», scriva l’associaziun.