Tujetsch e Medel

Attaccas e malemperneivladads

«Nua ch’ei ha nuorsas ha ei lufs e nua ch’ei ha lufs ha ei tgauns da protecziun.» Quei di il president communal da Tujetsch Martin Cavegn. Che tgauns da protecziun ein ina mulesta per bia glieud e schizun in prighel ei semussau la fin da zercladur el territori da Maighels. Leu ei in um vegnius attaccaus da tschun tgauns da protecziun. El ei vegnius blessaus. Igl um pertuccau ha fatg ina denunzia tier la Polizia cantunala dil Grischun.

Hans Huonder/FMR, ils 29 da fanadur 2026

Parallelamein culla derasaziun dils lufs el cantun Grischun ei era il diember da tgauns da protecziun per las muntaneras carschius. Tgauns da protecziun pertgiran ils animals da casa buca mo il temps da stad sillas alps, mobein era igl ulteriur temps ella vischinonza ed els vitgs. «Quei caschuna dabia problems e reclamaziuns. Nua ch’ei ha nuorsas ha ei lufs e nua ch’ei ha lufs ha ei tgauns da protecziun. Quels uorlan stediamein e bia glieud ha tema da quels.» Quei di Martin Cavegn ch’ei buca mo president communal da Tujetsch, mobein era guardiaselvaschina. En omisduas funcziuns eis el involvius en quella problematica. Problems cun tgauns – buca mo tgauns da protecziun – dat ei era ella Val Medel (mira box).

Attaccaus da tschun tgauns

Attaccas da tgauns da protecziun sin carstgauns ein buca la regla, mo era buca l’excepziun. In cass propi gravont ei succedius la fin da zercladur 2026 el territori da Maighels. Sco Martin Cavegn ha detg sin damonda dalla FMR, seigi in um vegnius attaccaus leu da tschun tgauns da protecziun. Igl um seigi vegnius blessaus e hagi stuiu serender en tractament dil miedi. Tenor Martin Cavegn havess l’attacca saviu haver aunc bia pli grondas consequenzas. Ils tgauns s’udevan tiel menaschi d’alp ella vischinonza. Igl um ha fatg ina denunzia tier la Polizia cantunala dil Grischun. Lezza ha confirmau quella sin damonda dalla FMR. Sco Roman Rüegg dil post da communicaziun dalla polizia scriva, ei il cass capitaus ils 29 da zercladur 2026 ella vischinonza dil stavel da Maighels. La polizia seigi stada en contact cugl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun. Quel seigi responsabels per decretar mesiras pertuccont ils tgauns.

Priu mesiras administrativas

Giochen Bearth, menader digl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun, ha confirmau il cass. El constatescha: «Il temps da quei cass a Maighels eran tschun tgauns da protecziun leu ella vischinonza en survetsch d’ina muntanera. Cons da quels tgauns che han murdiu la persuna attaccada savein nus buc. Nus havein instradau mesiras administrativas per impedir ch’in tal cass serepeti.» Encunter quellas mesiras sa il possessur dils tgauns far recuors. Tenor Giochen Bearth sa mintga persuna far ina denunzia tier la polizia sch’ella vegn attaccada ni murdida da tgauns (mira era box). Medemamein sa ella annunziar il cass cul formular silla homepage digl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun.

Miedi ei obligaus d’annunziar

«Mintga miedi ha era l’obligaziun d’annunziar cass, tiels quals persunas ein vegnidas tier el en tractament medicinal pervia d’ina blessura caschunada d’in tgaun», di Giochen Bearth. Mesiras sappien vegnir pridas sulettamein sch’ils cass seigien annunziai. Las denunzias seigien da far tier la polizia, da leu mondien ellas tier la procura publica e tiegl uffeci. Las mesiras ch’igl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun sa prender ein fetg differentas. Cumandar da durmentar en in tgaun seigi la pli davosa mesira. «Quei ei l’excepziun absoluta», constatescha Giochen Bearth.

Malemperneivladads e reclamaziuns en Val Medel

Dacuort ha la vischnaunca da Medel publicau in avis pertuccont schabetgs cun tgauns el Fegl ufficial dalla Surselva. Ella cusseglia a persunas pertuccadas da far lur annunzias cul formular destinaus persuenter silla homepage digl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun. «Nus survegnin adina puspei annunzias da persunas che rapportan d’esser vegnidas tementadas ni schizun attaccadas da tgauns. Quei ei dil reminent buca mo tgauns da protecziun, mobein era tgauns en ni ella vischinonza dils vitgs», di Claudio Simonet. Il president communal da Medel di che la vischnaunca hagi sclariu cullas instanzas cantunalas las obligaziuns en tals cass: «Ei drova cass concrets per ch’ei sappi vegnir intervegniu. Cull’annunzia cul formular digl uffeci san tals cass vegnir documentai a scret e lu eis ei pusseivel d’intervegnir.» Reclamaziuns a bucca detti ei ton da hosps da vacanzas sco d’indigenas ed indigens. In’obligaziun da tener ils tgauns en corda dat ei buc ella vischnaunca da Medel. «Tier nus exista in’obligaziun da tener sut controlla ils tgauns», di Claudio Simonet. Pertuccont ils tgauns da protecziun hagi la vischnaunca giu reclamaziuns ils davos onns surtut el contuorn dalla camona da Medel. Uonn existi quei problem buca damai che l’Alp Lavaz seigi buca cargada. «Persuenter havein nus survegniu bia lauds», di Claudio Simonet. La publicaziun el Fegl ufficial dalla Surselva ei ina dallas informaziuns che la vischnaunca da Medel derasa pertuccont schabetgs cun tgauns. Informaziuns ein era da cattar sillas tablas neras dils vischinadis. (fmr/hh)

354 annunzias da miersas da tgauns igl onn 2025 el cantun Grischun

Igl onn 2025 ha igl Uffeci per la segirtad da victualias e la sanadad dils animals dil cantun Grischun retschiert 354 annunzias da persunas ch’ein vegnidas murdidas d’in tgaun. «En quei connex dat ei segiramein aunc in diember zuppau, vul dir cass ch’ein buca vegni annunziai», di il menader digl uffeci Giochen Bearth. Cun auters plaids vul quei dir ch’ei dat ella media mintga di el cantun Grischun ina persuna che vegn murdida d’in tgaun. Silla damonda, cons da quels tgauns che seigien tgauns da protecziun di Giochen Bearth: «Circa tschun pertschien da quels cass pertuccan tgauns da protecziun, vul dir plus minus 15 cass.» (fmr/hh)