Betg in mafiosi mabain in bancher

Zoé Baches: Il cas fascinescha perquai ch’el ha per la Svizra ina dimensiun singulara. I n’è betg mafiosi che stattan avant dretgira, mabain in schef da banca e plirs interprendiders. La cupitgada dal – a sias uras – pli popular ed enconuschent schef da banca è stada gronda. Ina rolla gioga era che blers detagls privats èn vegnids rasads ora en las medias e ch’ina persuna ina giada uschè pussanta sto sa responsar avant dretgira.

El è ina persuna che n’ha betg vivì quai ch‘ella ha predegià en la publicitad. Il 2008 è el anc stà nominà sco Svizzer da l’onn. Dal temp da la crisa da finanzas ha Pierin Vincenz ditg quai che blers vulevan udir: La Raiffeisen saja ina banca fidada che na paja betg pajaglias sturnas a ses banchers. Jau na crai gnanc ch’el n’haja betg manegià serius quai. Ma – gliez è mia impressiun – cun il temp ha el pensà che las reglas na valian betg per el.

Sebastian Aeppli, il derschader en emprima instanza, n’hai jau betg propi recepì. Durant l‘interrogaziun dals accusads era el fitg curtaschaivel e sias dumondas eran plitost superfizialas. Cura che la sentenzia è vegnida palesada, èsi lura stà cler, ch’el n’ha cartì gnanc pled als accusads. Jau sper ch‘il derschader da la dretgira superiura, Christian Prinz, è pli palpabel ed jau spetg ina interrogaziun fundada dals accusads a l’entschatta dal process.

Durant l’emprim process hai adina puspè dà situaziuns, nua ch’igl è sa mussà ch’i dat anc dumondas avertas a persunas betg preschentas, per exempel a Johannes Rüegg-Stürm, l’anteriur president da la Raiffeisen. L’emprima instanza ha però desistì d’al interrogar. Jau sper che la dretgira superiura reageschia en quel connex a moda pli flexibla. Pertge igl è decisiv, ch’ins po dir il davos, che la dretgira haja derschà fair.

Per l’ina han ils accusads il dretg da sa dustar cunter las renfatschas cun tut ils meds giuridics. Per l’autra èsi per la procura publica fitg difficil: Ils accusads èn tuts interprendiders e banchers experimentads, els pon sa barattar ora e s’accordar. Per part èn tscherts accusads era sa cuntegnids a moda arroganta en las emprimas interrogaziuns, per part èn dentant era ils procuraturs publics stads parzials.

Jau crai ch’igl è s’avert in foss tranter la procura publica ed ils accusads. Quai è normal fin ad in tschert punct. Ma il davos èn las posiziuns s’endiridas memia fitg. Ditg a moda pointada: Intgins accusads èn sa cuntegnids avant dretgira sco vairs tschuts d’unfrenda che n’han anc mai sbaglià. La procura publica ha perncunter preschentà in maletg da malfatschents che han adina be me il mender en mira. Omaduas posiziuns èn nunrealisticas.

Sco schurnalista pensan ins schon, diavelen, na po quai betg ir pli svelt. En il fratemp è in dals accusads gia mort ed in auter accusà è fitg malsaun e sto vegnir en sutga da rodas al process. Las dretgiras san però: Sch‘ellas na resguardan betg tut ils termins, sch’ellas na dattan betg suatientscha ad ina dumonda giustifitgada e fan in sbaglin, ha quai consequenzas. Lura pudess quai finir en in debachel per noss stadi da dretg. Ils mulins giuridics molan plaun. Ma jau persunalmain chat ch’i giaja memia ditg.

Sch’ins s’imagina ch’il cas va forsa anc fin al Tribunal federal e dura diesch, indesch u dudesch onns fin ad ina sentenzia da vigur legala, n’è quai betg bun. Ma igl è uschia.

Ins na dastga betg perder ord vista il coc. Als accusads vegn renfatschada ina conspiraziun e dad esser s’enritgids a moda illegala cun daners en l’autezza da milliuns. Autras renfatschas, sco las adina puspè menziunadas spesas, èn in binari secundar. Là vai per damain ch’in quart milliun francs.

Impurtantas èn ellas uschenavant ch’ins vesa quant luc che l’anteriur schef da la Raiffeisen è sa cuntegnì puncto reglas internas e cun pajar expensas privatas sur la firma. Ma il coc dal process èn ils milliuns ch’el ed ils auters duain avair mess en satg.

Per la NZZ hai jau scrit per online, per la gasetta dal di ed anc per la NZZ am Sonntag. Quai munta ina gronda organisaziun e squitsch dal temp: l’entir di rapportar online da la sala da dretgira, lura furnir la saira fin las 20.30 l’artitgel per print e l’autra damaun puspè vegnir ad observar il process. Uss, en segunda instanza, pos jau lavurar pli liber.

La collavuraziun cun Lukas Hässig è fitg professiunala ed empernaivla. El na sa maschaida betg en mia lavur. Jau na part betg dapertut ses avis pertutgant quest cas. Quai sa el, quai sai jau. Sch’el publitgescha lura in commentari, che na correspunda betg a mes avis, è quai sia chaussa. Era tar la NZZ n’èn ils redacturs betg adina dal medem avis, impurtant è, ch’jau sun libra en mia rapportaziun.

Jau na sai betg, jau sun gea schurnalista d’economia ed uschiglio betg ina rapportadra da dretgira. Jau sun en mintga cas spanegiada co ch’el vegn a manar il process.