Bügls serrats giò – ma na pervi da la süttina

Üna o tschel da Scuol ha i’ls ultims dis forsa stuvü bognar sias plantas o implir sia butiglia cun aua forta – per mancanza d’alternativas pro’ls bügls publics in cumün. Pro’ls blers bügls nu cula intant nempe ingüna aua our da las spinas – o lura apunta be our da quellas chi mainan aua da las funtanas mineralas. «Causa mancanza d’aua es quist bügl serrà giò ad interim», infuorman cedlas chi pichan vi da las spinas serradas.

Masüra da precauziun

Divers cumüns grischuns han quists dis tut our d’funcziun lur bügls publics, uschea per exaimpel Schluein, Bonaduz o Malans. Pro quels cumüns es la radschun dapertuot la listessa: «Pervi da la süttina cuntinuanta mainan las funtanas actualmaing plü paca aua co solitamaing», scriva per exaimpel l’administraziun da Malans sün sia pagina d’internet.

Illa fracziun Scuol nun ha la mancanza d’aua però ingün connex culla süttina da quista stà. «Nus nu vain ün problem principial da mancanza», disch Chasper Alexander Felix, il manader da las gestiuns tecnicas dal cumün da Scuol. «Cha nus vain miss a Scuol our d’funcziun ils bügls es üna masüra da precauziun.»

Intant nempe nu contribuischa la funtana Lischana al provedimaint d’aua da Scuol. La bouda chi’d es ida giò dürant la strasora la fin da lügl ha schlavà duos punts illa Val Lischana – ed eir leivamaing donnagià l’inchaschamaint da la funtana. «La bouda ha sfrattamà il vierchel da la vasca», disch il manader da las gestiuns tecnicas. «Fin uossa nu vaina constatà consequenzas illa funtana svess. Ma fin cha nus vain analisà la situaziun e surgnin ils resultats da las prouvas d’aua vaina decis da nu tour aua da quella funtana pel provedimaint.»

Il plü grond consüment d’aua

Cha la funtana dal Lischana saja ün’importanta pel provedimaint d’aua a Scuol, disch Chasper Alexander Felix. «Scha nus pigliain quel inchaschamaint our d’funcziun, ha quai consequenzas sülla quantità d’aua chi sta a disposiziun.» E per chi resta a disposiziun avuonda aua per las chasadas sainza chi chala il nivel d’aua i’ls reservuars, ha il cumün decis da serrar giò las spinas dals bügls publics.

«Ils bügls sun il plü grond consüment d’aua in cumün. Plü o main la mità da l’aua da nos provedimaint cula tras ils bügls», declera Chasper Alexander Felix – e fa ün congual: «Pro secunda culan tanter 0,1 e 0,5 deciliters aua in ün bügl, quai sun dimena tanter bundant 800 e s-chars 4500 liters aua pro bügl e di. E pro persuna culan mincha di var 140 liters aua persa illa sarinera – ma quella cifra cumpiglia eir l’aua da tscherts bügls chi sun amo attachats a las lingias d’aua persa.» Ün bügl consüma pro di dimena daplü aua co bundant ses persunas, ün bügl grond daplü co 30 persunas.

Aua da Tarasp cumpensescha

Ed apropo bügl grond: Quel giò Scuol Sot nun es pertoc da la masüra da precauziun. Là e tras oters bügls dal quartier cula eir uossa amo l’aua solita our da las spinas. «Illa part suot dal cumün vaina la pussibiltà d’agiundscher il provedimaint d’aua cun aua da Tarasp», disch Chasper Alexander Felix.

Intant nun es quella lingia però amo colliada culla part sura dal cumün, uschea chi nun es pussibel da cumpensar in tuot il cumün l’aua da la funtana Lischana actualmaing tutta our d’funcziun. «Quai es previs da far, da colliar quella lingia culla part sura dal cumün», disch il manader da las gestiuns tecnicas. «Lura vaina daplü flexibiltà in situaziuns sco uossa.»

In mincha cas esa previs da metter in funcziun i’ls prossems dis eir darcheu ils bügls, scha las prouvas d’aua nu muossan resultats extraordinaris. E quai independent da la süttina chi regna tant in Engiadina sco in grondas parts da la Svizra e da tuot l’Europa.