Revolta e smanatschas – amur e halumbard

Il historicher ed autur Hubert Giger da Platta ha retschercau la historia dall’invasiun dils Franzos la primavera 1799 en Surselva. Il resultat da sia lavur ei il drama «1799 – Revolta ella Cadi» ch’ei vegnius inscenaus da René Schnoz. Il venderdis sera ha quei teater el liber gest sper la claustra a Mustér giu premiera e la sonda sera ei suandada la secunda presentaziun. Entochen ils 22 d’uost 2026 vegnan siat ulteriuras presentaziuns dadas sut tschiel aviert.

Suenter la stria la revolta

Siat onns suenter «La stria da Dentervals» porscha l’Uniun Dentervals danovamein in teater el liber a Mustér. Quella ga buc a Sontga Gada, mobein sigl areal dalla claustra. Lezza ei numnadamein stada involvida 1799 ell’invasiun dils Franzos (mira box). Per la fin dil toc dattan effects da glisch lu era silmeins ina pintga impressiun co quei po esser stau lezza ga, cura ch’ils Franzos han fatg vendetga e dau fiug a vitg e claustra. Mo avon dattan las acturas ed ils acturs in schatg dalla veta da lu. La truscha dil mintgadi cun affons e giuvenils avon che la sgarscheivla nova arriva: Ils Franzos ein sils cunfins dalla Surselva. La hectica dominescha, mo lu era la ferma perschuasiun da batter encunter ils Franzos entochen il davos daguot saung. La relaziun d’amur d’ina Franzosa ed in indigen vegn umbrivada dalla situaziun desperada e las catschaduras fan sgarschur agl Austriac. Animals da casa cumpleteschan la culissa, ils cavals pils cumandants fan impressiun. Mo lu era la gugliottina che vegn la fin finala era en funcziun.

Cun flugis e pals

Pader Placidus a Spescha gioga in’impurtonta rolla ed emprova d’intermediar. Uiara seigi buca la soluziun. Pader Baseli fa oraziun ed implorescha ils sogns. Mo ils magistrats dalla regiun proclameschan la resistenza senza fin e misericordia. Cun flugis, pals e halumbards defenda la populaziun la patria la primavera dall’invasiun dils Franzos. Cun effects da tun e glisch vegn la battaglia inscenada. Acturas ed acturs – affons e carschi – vestgi professiunalmein sco da gliez temps, presentan in toc plein tensiun e divertiment. En in temps d’uiara sco il mument en plirs loghens sin quest mund porscha il toc la caschun da reflectar. Mo surtut da daventar pertscharts tgei che pasch e libertad ei per propi. All’Uniun Dentervals reussescha ei da porscher in interessant drama sut tschiel aviert en in liug pertuccaus dalla battaglia e cun grondiusa vesta silla cuntrada.

Acturs professiunals

Sco gia tiel toc «La stria da Dentervals» han ils organisaturs era engaschau quella ga acturs professiunals: David Flepp ch’ei bein enconuschents da pliras rollas ch’el ha gia giugau en Surselva ni lu era Martin Ostermeier ch’ei staus da veser denter auter alla televisiun ella retscha «Die Bestatter». Ord mauns professiunals vegn era la musica pil toc. La responsabladad persuenter ha Andi Schnoz giu. Il toc cuntegn pliras canzuns, las melodias da quellas ein vegnidas cumponidas da Claudio Simonet ed Armin Caduff. Las canzuns cantadas d’in chor mischedau ad hoc, dirigius da Claudio Simonet, ein vegnidas registradas. Da veser silla tribuna da teater ein rodund 50 acturas ed acturs pli u meins dall’entira regiun. Integrai fetg bein el toc ein era biars affons, mo lu era animals da casa. Affons ed animals ni era ina relaziun d’amur dattan la cunterpeisa alla revolta che finescha cun unfrendas mortalas, incendi e larmas. Ils intermezzos musicals ed ils commentaris dallas treis sabias porschan muments da reflexiun duront il toc.