Egn mir nov sper la viglia veia da transit
Passànd veiadaint tigl da Pasqual anviers igl Létg da Canova cumpara ord egn nivel da pulvra egn beal mir schetg c’eara antocen ussa par grànda part me ple egna muschna. 29 amprendists turitges a grischùns ân refatg l’eanda passada var 70 meters da que mir istoric sper l’anteriura veia da transit tras la Tumleastga.
Gea igls Romans segian passos par quella veia, â’l declaro igl nov parsura da la cuminànza da lavur Cuntrada culturala tumleastgegna (CCT), Marco Ronchetti. El â surprieu uon igl timùn da la CCT da Rudolf Küntzel, igl promotur instàncabel da blears ons.
An gievgia passada e’gl sarimno egna raspada da passa 20 dellas a dels, rapreschantànts comunals a cantunals, possessurs da fùns a pievel interesso par far uatga da l’ovra digls 15 amprendists miradurs da la Scola professiunala da Winterthur (BBW) a lur 14 colegas grischùns, darivànd quels da la regiùn, da la Gidegna, digl Puschlav, a parfegn da la Vuclegna a da Clavenna. Els ân sapartizipo da maniera facultativa digl 19avel curs da far mirs schetgs, organiso da la CCT an cunlavur cun la BBW. Quella cunlavur eara vagnida instradada igls 2007 da Rico Ciocarelli da Tusàn a Thomas Leisibach, igl scolast da la BBW.
Grànda partizipaziùn
La partizipaziùn da tànts amprendists uon a la vagnida da tànts interessos da tuts geners mussi, c’igl tema giodi stema ad atenziùn ear ànc suainter 19 ons, manegia Marco Ronchetti agl sieus bagnvagnieu, anunztgànd, c’igl on proxim vigni’gl a dar egn’ocurenza giubilara. «Par nus e’gl enormameing impurtànt ca la BBW promova l’abilitad da far mirs schetgs tier igls seas amprendists», sutastrescha Marco Ronchetti, dafartànt c’igl manader da la partiziùn digls miradurs da la BBW René Metzger ad igl scolast Michel Scherrer punctueschan da cuminànza cun Fabian Metzger da l’Uniùn digls mesters constructurs da Turitg la muntada da que curs par la furmaziùn da lur amprendists. Michel Scherrer e spezialmeing lead da la grànda partizipaziùn a l’uatga ca mùnti rancunaschientscha pigls amprendists. Igls ezs vegian propi puspe prasto stupenta lavur.
Lod da tuta varts
Ear Ursulina Caduff a Melanie Leuzinger da l’Uniùn digls mester constructurs grischùn en incantadas da quella lavur. «Igl e betga me bi d’admirar lur lavur, ca vean a rastar par blears ons, anzi, nus stimagn ear la pratga manuala ca que curs glis â purschieu», punctueschan ellas. A Marco Ronchetti exprima igl angraztgamaint a las firmas regiunalas ca datan la caschùn a lur amprendists da far igl curs a sustegnan quel cun furnir crapa a transpurtar material. Parquegl ca la crapa catada agl liac bastava betga da refar igl mir, surtut mancava crapa pasànta par far la rasada da la cuvearta. Leza crapa e vagnida manada nà da la carpera d’Alvaschagn, otra da la carpera da San Bernardegn.
Egn’otra sfida eara da sirar igl aczess agl Létg da Canova, frequento fetg da quels gis da calira. Graztga agls generus possessurs da fùns â pudieu vagnir fatg egna veia d’untgida. Ascheia ân igls amprendists a lur instructurs Oliver Krach, Gerhard Stoll a Luca Delle Cave pudieu schlunganir da mintga màn igl mir da 40 meters refatg igls 2024 par 30 meters anviers igl vitg a 40 meters anviers igl lai, sainza disturbar igls bognadurs digl lai, numno an tumleastgegn: Létg da Canova. Ad ascheia e vagnieu realiso questa stad igl ple grànd toc da mirs schetgs c’e vagnieu fatg anzacuras an egn on.
«Nign c’â reclamo»
«Mo la logistica e bagn stada la ple grànda sfida, peia dad adegna aver a disposiziùn avunda material par tànts amprendists sen dus plazals da biagear», aschunta Marco Ronchetti. Mo ear que ravidamaint âni dumagnieu. Tschella sfida eara la calira ord las furmas. «Nus vagn gieu la furtuna d’easser datier digl lai, ascheia vainsa pudieu ir a safrestgantar da miezgi», gi igl amprendist Joshua Da Sacco c’e fetg cuntaint d’aver frequento igl curs. «Igl e sto interessànt d’amprender da mirar cun crapa natirala a betga me da betunar a mirar cun quadrels», gi el. A Kai Alderliesten aschunta, c’igl segi bagn egna lavur stantusa, mo ign amprenda d’observar bagn la crapa.» Ear igls viandànts a bognadurs, ca passavian, earian incantos da la lavur digls giuvens. «Nign c’â reclamo, a tuts ca catavan egl positiv, c’igl mir schetg vigni restoro. Quegl de easser motivaziùn par nus da cuntinuar da sanar mirs schetgs», concluda igl parsura da la cuminànza da lavur Cuntrada culturala tumleastgegna, Marco Ronchetti.
Gust da leger dapli?