«Il provedimaint da sandet dess rester garantieu scu fin uossa»
L’eivna passeda ho il cussagl da sandet da la Sanadura delibero la missiva per la votumaziun la fin da settember e cun que per la prosma decisiun per garantir il provedimaint da sandet in Engiadin’Ota. Isabel Wenger, la parsura dal cussagl da sandet, piglia pusiziun davart la lavur prasteda e las sfidas traunter l’agir urgiaint e quel a lungia vista.
Ad es gnieu ün po pü quiet i’ls ultims mais, a reguard il provedimaint da sandet in Engiadin’Ota – zieva ün an dramatic (guarda boxa). Daspö ils 1. avrigl es la Sanadura activa e respunsabla pel provedimaint da sandet. Il cussagl da sandet, il gremi politic-strategic chi rapreschainta las ündesch vschinaunchas purtedras da la Sanadura, ho i’ls ultims quatter mais cumanzo a reorganiser il provedimaint da sandet e delibero l’eivna passeda la missiva per la votumaziun dals 27 settember 2026 (guarda eir LQ dals 6 avuost 2026). Parsura dal cussagl da sandet es Isabel Wenger, cusgliera cumünela da San Murezzan.
FMR: Che es Sieu facit scu parsura dal cussagl da sandet – zieva cha las quatter cunvegnas da prestaziun sun negoziedas e cha la missiva es delibereda per mauns da las votantas e’ls votants?
Isabel Wenger: Eau sun fich cuntainta cun que cha nus vains ragiunt illas trattativas. Nos cussagl administrativ cumpiglia persunas dal fat cun experienza chi haun fat üna lavur preliminera solida e cun que s-chaffi la basa. Il cussagl da sandet ho pretais üna concretisaziun cur ch’el ho tratto per la prüma vouta la missiva: Las prestaziuns sun uossa descrittas in möd pü concret. Ad es important per la populaziun ch’ella sapcha che cha nus cumprains propi.
La Sanadura es gnida fundeda pür avaunt bundant quatter mais, il cussagl da sandet s’ho inscuntro intaunt tschinch voutas. Taundscha que per as pusiziuner ed orienter strategicamaing nouv?
Na, que nun es auncha sto pussibel – e que nu d’eira neir na nos böt. Scu premissa strategica per las nouvas cunvegnas da prestaziun vainsa piglio il stedi actuel. Il provedimaint da sandet, uscheja scu ch’el exista actuelmaing, dess rester garantieu scu fin uossa.
Dimena as po resümer Sia proposta a la populaziun uscheja: Que chi vain spüert quist an, que vain spüert eir ils prossems trais ans?
Que as po dir uscheja.
La votaziun varo lö ils 27 settember 2026. Il temp per üna discussiun es s-chars, per üna consultaziun u per ün plan B mauncha’l. Trais mais pü tard scroudan las cunvegnas da prestaziun existentas. As sto que in ün tschert sen suot il listess squitsch d’agir scu la SGO avaunt ün an?
Il squitsch d’agir es congualabel, ma nus pudains uossa descriver bger pü concret a la populaziun che chi dess gnir prasto i’ls prossems trais ans e quaunt cha que custaro. Ils cuosts per las vschinaunchas sun marcantamaing pü bassas cu i’l passo. Per quella radschun – e perque cha la populaziun predscha la lavur chi vain prasteda in l’ospidel, ils centers d’attempos e tar la spitex fich – d’he eau fiduzcha cha la populaziun approuva nossas propostas.
Che capita scha la populaziun refüsa üna o püssas da las quatter propostas?
Alura manchessan ils raps per la part pertuocha. Que periclitess considerabelmaing il provedimaint da sandet.
4 votumaziuns in 17 mais
Als 4 avrigl 2025 ho La Punt Chamues-ch scu prüma vschinauncha sbütto in radunanza cumünela il «proget Alvra». La Fundaziun pel provedimaint da sandet in Engiadin’Ota SGO vaiva proponieu d’integrer l’ospidel a Samedan illa Fundaziun da l’ospidel chantunel KSGR. Cunque cha la SGO pretendaiva unanimited da las vschinaunchas tar sias decisiuns, vaiva il «proget Alvra» zieva il NA da La Punt Chamues-ch già fat naufragi aunz ch’otras vschinaunchas vaivan decis in chosa.
Scu soluziun alternativa vaiva la SGO proponieu a la populaziun da las ündesch vschinaunchas purtedras l’utuon 2025 üna cunvegna da prestaziun transitiva per duos ans cun cuosts da totelmaing bundant 50 milliuns francs. Zieva cha las radunanzas cumünelas da Zuoz, Madulain e Silvaplauna vaivan dit NA als 4 november 2025, d’eira eir quella soluziun giò d’maisa. La SGO ho zieva dumando per ün moratori tar il güdisch regiunel chi düra intaunt amo.
Infra arduond duos mais ho il cussagl da fundaziun da la SGO elavuro üna nouva soluziun: Üna nouva organisaziun da dret public cul nom Sanadura surpiglia la respunsabilited pel provedimaint da sandet e gestiunescha ils centers d’attempos e la spitex, la fundaziun KSGR surprenda la gestiun da l’ospidel culla Ospidel Engiadin’Ota SA. Als 4 favrer ed 8 marz ho üna magiurited da las vschinaunchas dit SCHI a quella soluziun cun cuosts ed imprasts da s-chars 20 milliuns francs pel rest da l’an 2026. Unanimited nu d’eira tar quella decisiun pü necessaria.
Ed als 27 settember decida la populaziun da las ündesch vschinaunchas purtedras uossa davart quatter nouvas cunvegnas da prestaziun: Per totelmaing 28,5 milliuns francs dess cun quellas gnir finanzio il provedimaint da sandet culla spüerta actuela düraunt ils prossems trais ans. (fmr/mst)
Illa SGO ho que do a la fin granda tensiun e granda dischuniun traunter las vschinaunchas purtedras. Cu resainta Ella la collavuraziun, la cultura da discussiun i’l cussagl da sandet da la Sanadura?
La collavuraziun i’l cussagl da sandet resaint eau scu fich buna. Nus ans vains intaunt imprais a cugnuoscher scu gremi e collavurains da maniera constructiva, transparenta ed avierta. Eir la collavuraziun cun nos cussagl administrativ es fich buna. Insembel vains eir già ragiunt qualchosa.
La SGO resta scu possessura da las immobiglias da l’ospidel relevanta pel provedimaint da sandet. Illa missiva da votaziun nu vain ella però manzuneda. Haun Els l’exclusa consciaintamaing?
La SGO nu vain exclusa consciaintamaing, ma ella nun es part da la nouva soluziun. La SGO as rechatta i’l moratori, ella vain scholta seguond uorden. Che chi capita cun sias immobiglias, que as decida i’l moratori. Las immobiglias nu tuochan a la Sanadura.
Che chi capita cullas immobiglias e culs debits da la SGO ho però ün’influenza süls cuosts per las vschinaunchas da la regiun da sandet.
Pel mumaint piglia l’Ospidel Engiadin’Ota SA a fit l’edifizi da l’ospidel e las chesas da persunel chi tuochan tiers da la SGO. Ella pigliaro a fit quellas eir dals futurs proprietaris. Fin ch’üna valütaziun da las immobiglias nun es avauntmaun, nu paun las vschinaunchas discuter seriusamaing, sch’ellas vöglian acquister las immobiglias u na.
Important es eir d’agiundscher, cha la SGO es proprietaria be da l’edifizi da l’ospidel e da las chesas da persunel. Ils duos centers d’attempos a Samedan e San Murezzan appartegnan già hoz a las vschinaunchas.
I’l cussagl da sandet nu s’ho auncha discuss quella dumanda, scha’s dvainta forsa la nouva proprietaria da quels edifizis?
Na. Que nu pudains nus auncha discuter intaunt cha nus nu cugnuschains l’etiquetta dal predsch.
Scha las cunvegnas da prestaziun preschantedas gnissan acceptedas, ho il cussagl da sandet trais ans temp da svilupper sia strategia per ün provedimaint da sandet dürabel. Che stu capiter düraunt quel temp?
Nus garantins cha’l provedimaint da sandet funcziuna inavaunt e cha nus pudains controller il volumen e la qualited. I’l cussagl da sandet svilupparons nus üna «strategia dals proprietaris» chi descriva in che möd e qualited cha nus ans imaginains il provedimaint da sandet per nossa regiun. Per exaimpel cha nus vulains ün provedimaint d’urgenza chi’d es garantieu 24 uras al di düraunt 365 dis l’an. Nos cussagl administrativ svilupparo alura üna «strategia d’instituziun» chi concretisescha cu cha nus realisains que: Per exaimpel che cha nus fains svess ed inua cha nus collavurains cun partenaris da prestaziun.
Vezza Ella eir scu incumbenza dal cussagl da sandet da darcho quieter la discussiun politica, da darcho s-chaffir fiduzcha?
La fiduzcha da la populaziun es il fundamaint da nos provedimaint da sandet. Las Engiadinaisas e’ls Engiadinais as staun pudair fider da la Sanadura, da la gestiun in l’ospidel, dals centers d’attempos e da la spitex. Be alura ans sustgnaron els inavaunt politicamaing e restaron fidels scu paziaintas e paziaints.
Gust da leger dapli?