Ün pitschen ospidal da muntogna fa impreschiun a Berna federala

Rivats d’eiran Anne Lévy e seis collavuraturs fingià in dumengia saira. A la fin tilla spettaiva in lündeschdi ün program dal di intensiv. La bunura ha la directura da l’Uffizi federal da sandà publica (UFSP/tud. BAG) manà discuors culs specialists al lö per gnir a savair daplü co ch’ün center da sandà cun ospidal, servezzan da salvamaint, clinica da reabilitaziun, spitex, gruppas da chüra e chasas da chüra sco eir post da cussagliaziun «Chüra & assistenza» po funcziunar bain in üna regiun muntagnarda. Lapro ha fat impreschiun impustüt la realisaziun dal provedimaint integrativ dal Center da sandà Engiadina Bassa (CSEB), sco ch’ella ha dit davomezdi pro üna gita da l’ospidal invers ils collavuratuors da las medias invidats. «Quia vain propcha vivü il rinch da reglas, tuots han il medem interess da lavurar insembel. Cun quai chi’d es be ün’organisaziun e tuot ils servezzans suot ün tet sun ils flüss finanzials correspundents ed i nu’s concurrenzescha ün a tschel», ha dit la directura dal BAG. Cha’l provedimaint integrativ saja ün model marcant pel provedimaint da sandà da l’avegnir.

Ospidal ha nom ospitalità

Joachim Koppenberg, directer dal CSEB, ha manà la delegaziun da Berna e las collavuraturas ed ils collavuraturs dals mezs d’infuormaziun tras plüssas partiziuns i’l Ospidal, dal cas d’urgenza sur la partiziun da part fin pro l’eliport ed i’l local da simulaziun da hightech. Güsta a l’entrada ha Koppenberg accentuà la filosofia da basa da l’ospidal chi ha 120 ons. Il pled rumantsch «ospidal» deriva dal latin hospitare chi voul dir tour sü ospitaivelmaing. «L’ospitalità provaina da viver in chasa per cha’ls paziaints e confamigliars as saintan bainvis», ha declerà Koppenberg. Quai cumainza cun ögliers da leger chi stan a disposiziun fin pro la staziun da chargiar il telefonin i’l lö da spettar o putschas per quels chi vegnan directamaing giò da la pista cun s-charpas da skis a l’ospidal. «Quai sun bainschi piculezzas, chi vegnan però predschadas fich ferm.» Ma cha natüralmaing sajan la professiunalità e la qualità medicinala la fin finala quai chi decida.

Tuots dessan ponderar

Fich bler pais dà l’ospidal a la sgürezza dals paziaints. Effectivamaing sun tachadas per las collavuraturas e’ls collavuratuors in tuot las partiziuns tablas d’indicaziun culs puncts remarchabels ils plü importants. Il persunal vain scolà regularmaing, impustüt eir sül chomp da la comunicaziun. Sbagls daja suvent pervi da malinclettas. Il CSEB es in tuot l’Europa l’unic ospidal ingio cha’l persunal medicinal sto regularmaing far simulaziuns obligatoricas. Lapro vegnan exercitadas situaziuns criticas – sco pro pilots – ed in seguit analisadas. «I va impustüt per la collavuraziun i’l team», declera Joachim Koppenberg.

Fingià illa stanza d’aspet vain il paziaint intimà da ponderar eir el. «L’ospidal es ün lö privlus, là as poja sbarattar noms, o medicamaints, o ün’allergia, da la quala i nu’s sa inguotta», uschè il directer da l’ospidal. Paziaints staziunars survegnan üna broschüra o ün video, ingio chi vegnan preschantadas situaziuns tipicas, co chi pon capitar sbagls ed impustüt co chi vegnan evitats.

Collià grazcha a la collavuraziun

La situaziun perifera da l’ospidal pretenda masüras specialas. Uschè lavuran meidis consiliars in chasa chi fan lur ura da consultaziun dürant singuls dis. La chasa es colliada digitalmaing, inclus la pussibiltà da survgnir savüda d’experts via telemedicina. L’ospidal regiunal ha amo ün agen labor, CT e radiografia. D’utuon vain pro ün MRI modern. I dà amo üna partiziun da naschentschas, schabain chi vegnan registradas be amo var 50 naschentschas l’on. «Finanzialmaing nu faja sen, ma cun dovrar, cul provedimaint integrativ, a nos persunal in möd multifar tilla pudaina tegner», declera Koppenberg. Ch’uschea saja la duonna da part per exaimpel eir amo respunsabla per las paglioulaintas, sustegna illa ginecologia pro l’ultrasun ed uschè inavant.

Elicopters da trais pajais

A l’ospidal nu daja ingünas partiziuns specificas, dimpersè be üna partiziun privata ed üna partiziun generala e la chüra es respunsabla per tuots. «D’inviern, cur cha nus vain bler da far, vain eir minchatant miss ün paziaint cun ün consquass dal tscharvè sülla partiziun da part», ha quintà il directer da l’ospidal. Pretaisas da pussanza pro’l persunal nu daja tenor el quia: «Güsta las collavuraturas plü giuvnas chattan quai captivant da cuvernar ün spectrum vast.»

L’elicopter es la corda da l’umblin pro l’ospidal dal center. Da Scuol a Cuoira importa il temp da svoul be 22 minuts. «Pro nos ospidal svoulan tant ils elicopters da la Rega sco eir dal Tirol dal Süd e dal Tirol, quai chi fa cha nus vain a disposiziun al lö differentas matratschas da vacum da trais pajais», disch il directer. Chi detta perfin üna pitschna minibar da heli pels pilots. «D’eiran quia ils Austriacs, manca adüna la Rivella», tradischa Koppenberg riond.

Il plü important sun ils paziaints

Adonta cha l’Ospidal es ün ospidal regiunal in muntogna as vezza in el infrastructura moderna. Perfin l’intelligenza artificiala ha fingià fat pass aint i’l rom d’ün proget da pilot, fin uossa però be sül chomp administrativ. «Id es impreschiunant che ch’Elas ed Els praistan quia cun Lur collavuraturs e per nus ha quista visita pussibiltà üna super invista i’l provedimaint da sandà in Engiadina Bassa», ha dit Anna Lévy davo il gir da circa ün’ura tras l’ospidal. L’iniziativa dad organisar il center sco unità tuot suot ün tet, cun cuortas vias e passagis fluids d’ün servezzan a tschel, cha quai saja propcha ün model interessant. Impustüt eir cha las cumpetenzas gnian unidas e cha sinergias nüzziadas. «Il plü important sun las paziaintas e’ls paziaints, els ston avair ün bun sentimaint, schi vegnan trattats quia. La qualità sto esser buna», ha dit la directura dal BAG. Sco ch’ella haja vis al lö saja quai il cas a Scuol, «istess in chenüna partiziun da quist center da sandà.»

Chi nu’s possa natüralmaing simplamaing transferir il model dal CSEB ün ad ün in ün’otra instituziun o ün’otra regiun, ma cha l’ün o l’oter piglia ella sgüra cun sai a Berna, ha conclüs Anna Lévy, la directura da l’Uffizi federal da sandà.