Ina fusiun ella tgina reformada

Il marcau da Glion vala sco tgina dalla Reformaziun el Grischun. Cheu era vegniu dispitau l’entschatta dil 16avel tschentaner davart damondas spinusas pertuccont il dretg dallas vischnauncas. Ils «Artechels da Glion» ein la finala i ella historia grischuna sco mument-clav per la democratisaziun el cantun Grischun. Grazia allas decisiuns a Glion han las vischnauncas gudignau autonomia, denter auter cun saver decider sezzas tgi che daventi lur spiritual.

In «grond basegns» da fusiunar

500 onns pli tard, duront las proximas duas jamnas, crodan el contuorn da Glion era pliras decisiuns dètg historicas en connex culla baselgia reformada ella regiun, silmeins sin nivel instituziunal-organisatoric. Sis differentas pleivs evangelicas decidan numnadamein, schebein ellas lessen fusiunar sin l’entschatta 2027: Duin, Luven, Glion, Pitasch, Vuorz e Castrisch/Riein/Sevgein. Oz fuorman tuttas in’atgna instituziun, cun in agen rendaquen ed in’atgna suprastonza.

«Ils davos onns han propi mussau ch’ei dat in ferm basegns da fusiunar.» Quei di Tobias Schneider, igl anteriur president dalla Pleiv reformada da Glion. Schegie daferton buca pli president, eis el restaus delegau da sia pleiv ils davos dus onns sco commember dalla gruppa che ha preparau la fusiun. Il contract da fusiun ei ussa sin meisa per mauns dallas singulas radunonzas dallas pleivs. Lezzas decidan las proximas duas jamnas. L’entschatta fa quei gliendisdis, ils 17 d’uost 2026, la pleiv da Pitasch.

Il GIE alla fusiun stuess atgnamein mo pli esser ina caussa formala. La fin dils quens han gie representantas e representants da tuttas pleivs elaborau communablamein las disposiziuns dalla fusiun. La nova instituziun cumpigliass lu ver 1500 commembras e commembers ella regiun e fuss la sisavla gronda pleiv dil Grischun (mira scaffa).

Ina necessitad ed in pass logic

Il «basegns da fusiunar» declara Tobias Schneider da Glion aunc pli concretamein: «Entginas pleivs anflavan ils davos onns semplamein buca pli persunal per lur gremis, surtut per lur suprastonzas. Quei ei il motiv principal per fusiunar. Dall’autra vart pretendan las leschas dalla baselgia cantunala che las pleivs stoppien haver ina certa grondezia, circa 500 commembers, per insumma aunc valer sco pleivs e saver engaschar in plevon ni ina plevonessa en pensum da 50 %. Ella regiun ein tut las pleivs, cun excepziun da Glion, plitost sut la limita da 500 commembras e commembers. Tobias Schneider di: «Sco tier tuttas fusiuns eis ei buc in pass ch’ins fa bugen. Igl ei plitost ina necessitad.»

Gest tuttina vesa quei era Martin Gabriel. El era vegnius installaus il 2020 sco curatur dalla Pleiv Castrisch/Riein/Sevgein exact perquei ch’ei muncava da lezzas uras glieud che s’engaschava en suprastonza. Era Martin Gabriel ei staus commember dalla gruppa da fusiun e di ussa en vesta allas radunonzas dallas singulas pleivs: «La fusiun ei in pass fetg logic e normal ella situaziun actuala da tuttas pleivs.»

Ina pleiv bilinga

Sper igl act instituziunal – la fusiun – havess ei en in emprem pass atgnamein buca da dar autras midadas, sco Tobias Schneider fa valer enviers la FMR: «Nossa finamira ei da saver porscher era vinavon ils survetschs pastorals ed administrativs sco actualmein, cun ver treis plazzas da plevons ed in secretariat.»

Forsa dat ei egl avegnir schizun entgins avantatgs sur l’organisaziun pli gronda: Per exempel sa il plevon romontsch da Glion ir ora a far priedis romontschs a Vuorz ni a Riein. Tenor in emprem niev uorden duei la pleiv insumma vegnir menada en fuorma bilinga – romontsch e tudestg.

Il messadi per mauns dallas radunonzas descriva aunc auters arguments en favur d’ina pleiv pli gronda: «Aschia san ins per exempel porscher dapli projects per ina pli gronda gruppa da confirmandas e confirmands. Era per occurrenzas da seniors – seigi quei a caschun d’excursiuns, da viadis ni da suentermiezdis da giugs – san ins quintar cun dapli participontas e participonts.» Tobias Schneider circumscriva quei aschia: «La pleiv viva lu in tec pli ferm.»

Sin nivel administrativ-instituziunal vesa el en mintga cass gronds avantatgs: «Nus stuein buca pli far sis differents quens annuals. Ei drova buca pli sis suprastonzas. E nus savein era luvrar cun in secretariat che ha ina certa grondezia. Gest ellas pleivs pli pintgas era ei gnanc pusseivel da porscher il mument in secretariat.» Tenor el vegn in tal secretariat cun in pensum da circa 45 % probablamein ad esser situaus el marcau da Glion, el «Pfrundhaus». Quel hagi l’infrastructura corrispundenta. Mo la finala stoppi organisar e decider quei la futura pleiv.

Differentas culturas ed immobilias

Ina tala fusiun da pleivs ei secapescha era ina certa ruttadira enteifer ina tradiziun da plirs tschentaners. Da quei ei era Martin Gabriel, il curatur dalla pleiv Castrisch/Riein/Sevgein, cunscients, sch’el di: «Secapescha dat ei differentas culturas e tradiziuns enteifer las differentas pleivs. Ina ei forsa pli liberala e l’autra pli conservativa, seigi en damondas ecclesiasticas ni ell’administraziun digl agen possess.» El ei denton perschuadius che talas differenzas selain viver e discutar bein era en ina pleiv fusiunada.

Las pleivs han tradiziunalmein el Grischun era detg bia possess: baselgias, casas pervenda e sulom. Ella Foppa seigi quei il cass en in rom fetg mudest, manegia Tobias Schneider. «Nus havein inventarisau tut ed analisau il stan dallas immobilias. Tut para dad esser en uorden.» Las casas pervenda che las pleivs drovan buca sezzas, vegnien gia uss affittadas externamein. En vesta alla fusiun seigi perquei buca da far midadas, sanaziuns ni investiziuns.

Proximas fusiuns ed integraziuns?

Duas pleivs che fussen atgnamein egl intschess dalla Foppa ed havessen ina grondezia «adattada» per fusiunar han denton desistiu da separticipar al process da fusiun: Flond e Schnaus. Omisduas han fatg valer ils davos dus onns da vuler restar independentas.

Ed amiez il process da fusiun per la Pleiv Foppa ei era setschentada la damonda per ina fusiun pli gronda. Quei conferma Tobias Schneider: «Nus eran gia amiez il project en nies intschess che nus havein survegniu la damonda dalla Pleiv evangelica Cadi.» Mo la gruppa da fusiun hagi sinaquei decidiu da far inaga igl emprem pass ella Foppa. «Il mument vulessen nus installar la nova pleiv ed integrar tut las differentas pleivs en in’organisaziun – e lu mirein nus vinavon», di Tobias Schneider. El tegn denton aviert tuttas portas: «Baul ni tard vala ei segir la peina da far ponderaziuns per engrondir il rayon. Nus essan en scadin cass aviarts per eventualmein era integrar aunc autras pleivs.»

Igl emprem pass succeda ussa pia el decuors dallas proximas duas jamnas. Las sis pleivs dalla regiun decidan en radunonzas extraordinarias, schebein ellas vulan insumma fusiunar. Ina radunonza communabla da fusiun – per francar il niev uorden – vegness lu ad haver liug el decuors dil november 2026.