Dils dretgs dils da Mustér a Sursaissa

Ils davos onns han las Pendicularas Sursaissa SA modernisau successivamein lur territori da skis, denter auter cun indrezs d’ennevar. La proxima etappa per indrezs d’ennevar ei sin rucca. Ella pertucca la pista Stein – Wali, e per saver realisar quella, sto la societad cattar cunvegnientschas culs possessurs da terren.

In da quels possessurs ei la Corporaziun da dretgs dall’Alp Nalps e Tegia Miez. Quella corporaziun cun purs ed artavels da Segnas, Mumpé Tujetsch ed Acletta a Mustér posseda l’Alp Nalps sin intschess dalla vischnaunca da Tujetsch e l’Alp Tegia Miez a Sursaissa.

Gievgia, ils 20 d’uost 2026 ha il president dil cussegl d’administraziun dallas Pendicularas Sursaissa SA, Ernst Sax, orientau la corporaziun davart il project d’ennevar sin lur territori. La corporaziun ha dau suatientscha alla damonda dallas pendicularas e contribuescha aschia alla realisaziun da quei project cun cuosts da rodund 3,5 milliuns francs. «Nus havein aunc buca la lubientscha da baghegiar, mo sperein da survegnir quella proximamein. Enqual detagl ei aunc da sclarir, era perquei che la surfatscha previda cumpeglia empau palius. La finamira ei d’entscheiver cullas lavurs da baghegiar quest atun, schiglioc primavera proxima», di Ernst Sax.

Secunvegni sin prestaziuns

Sco il president dalla Corporaziun da dretgs dall’Alp Nalps e Tegia Miez, Armin Berther da Segnas di, vegn la corporaziun buc indemnisada pil dretg dallas pendicularas d’ereger ils indrezs d’ennevar: «Nus essan denton secunvegni sin prestaziuns. Concret vul quei dir che nus survegnin electricitad ed aua da beiber entochen tier nossa tegia. Medemamein vegn igl access migliuraus.» En connex cun quella cunvegnientscha ei era vegniu fatg ponderaziuns davart l’aua pils animals cargai leu ad alp. La schitgira da questa stad ha mussau con problematics ch’il provediment sa esser. «Cun nossa infrastructura el territori da skis segidein nus gia questa stad cun aua cun pliras alps el contuorn. Secapescha che nus tractein tuts tuttina, era l’Alp Tegia Miez, sch’il basegns ei avon maun», di Ernst Sax ch’ei era president communal da Sursaissa Mundaun.

Tut en tut vegnan 21 tumbins endrizzai sigl intschess dall’Alp Tegia Miez che stattan lu a disposiziun pils indrezs d’ennevar. Ernst Sax constatescha ch’ils da Sursaissa han vendiu pli baul biaras alps a persunas e corporaziuns d’ordeifer: «Probabel ei quei succediu per motivs finanzials.» 

Daco in’alp a Sursaissa?

La historia dall’Alp Tegia Miez a Sursaissa ha entschiet en Val Nalps sin intschess dalla vischnaunca da Tujetsch. Igl onn 1957 ha la Corporaziun da dretgs dall’Alp Nalps cargau la davosa ga las vaccas a Nalps. Silsuenter ha ella vendiu siu terren leu all’Ovra Electrica Reinanteriur SA (OER). Lezza ha allura baghegiau leu il mir da fermada ed inundau ina part dalla val cun siu lag. Sco ins sa leger en in cudisch davart la corporaziun digl onn 2012 da Battesta Huonder da Segnas, ha la corporaziun survegniu persuenter dall’OER in’indemnisaziun da 360 000 francs. La part dil terren dall’alp sur 2100 meters ei restada en possess dalla corporaziun suenter la construcziun digl implont da fermada, e leu ei vegniu cargau vinavon animals. 1959 e 1960 ein las vaccas dils purs dalla corporaziun allura vegnidas cargadas sill’Alp Tschamut ed a Pardatsch en Val Tujetsch.

Cumprau in’alp a Sursaissa

Per haver ina soluziun a liunga vesta per l’alpegiaziun dallas vaccas ei la corporaziun allura ida alla tscherca d’alternativas. La fin finala ha ella anflau la soluziun a Sursaissa igl onn 1960. «Leu ha la corporaziun saviu cumprar in tschuppel parcellas ed aschia unir quellas all’Alp Tegia Miez», di Armin Berther.

Dapi lu senumna ella lu era Corporaziun da dretgs dall’Alp Nalps e Tegia Miez. «Ils emprems onns entochen 1970 havein nus cargau vaccas ed era caschau sill’Alp Tegia Miez. Silsuenter ei vegniu cargau leu aunc genetschas dils purs da nossa corporaziun», di il president dalla Corporaziun da dretgs dall’Alp Nalps e Tegia Miez. Dapi biars onns ei l’alp affittada alla Societad d’alp Luven che cunfinescha leu cun siu terren. L’Alp Tegia Miez ha ina surfatscha da rodund 130 hectaras.