30 ons guardgiachamonna per ün’eivna

«Ma che biera vaivat casü?» – «Calanda!» – «Lura nu possa gnir sü!.» – «Ma lura müdaina sün Feldschlösschen!» Cha cun quist «discuors d’ingaschamaint» l’on 2000 haja tuot cumanzà, s’algorda Sepp Erni surriond, il guardgiachamonna e cheuchamonna da la Chamonna Linard, in occasiun d’üna visita.

Quella vouta lavuraiva l’hom da Sent, chi ha oriundamaing imprais bacher, sco viagiatur da bavrondas, e la Chamonna Linard chi tscherchaiva nouvs custodis, serviva – almain i’ls ögls dal affarist taglià – apunta la fosa biera. I’l fratemp es Sepp Erni gnü pensiunà, ha quist on cumpli seis 71avel anniversari e la Chamonna Linard es dvantada per el ün da seis passatemps ils plü amats. Daspö 26 ons sco custodi e daspö 15 ons sco cheuchamonna. 

Nouvas giuvnas forzas

Mità avuost, ün venderdi vers mezdi, illa Chamonna Linard sü sur Lavin sün 2327 m s.m. Id es l’eivna cha Sepp Erni ha seis servezzan da custodi. La Chamonna Linard nun ha nempe be ün guardgiachamonna dürant tuot la stagiun da stà, dimpersè ün’intera squadra da guardgiachamonnas cun servezzans dad ün’eivna.

Intant ch’üna gruppa da chatschaders chi sun stats ad observar capricorns piglia cumgià, as laschan oters giasts güsta gustar lur giantar. I savura da plain in pigna, da rösti cun övs e panzetta, e da cafè cun tuorta da tschiculatta e maila. Oter co quai chi füss uschigliö il cas, ha Sepp Erni gnü ün zich damain da far quists ultims dis e perquai eir temp per sezzer giò e dar üna o tschella baderlada cun seis giasts.

Chi saja actualmaing «ün zich plü quiet», manaja il cheuchamonna pigliond plazza in davomaisa sün terrassa. Ma ch’el nun haja nimia be pervia da quai pel mumaint plü pac da far. Il motiv principal sun nempe ils duos giuvens custodis novizs ch’el ha vuglü introdüer dürant si’eivna da servezzan. «Quels fan quai uschè bain. Davo duos dis n’haja vis co cha quists duos lavuran, uschè ch’eu nun ha plü vuglü am masdar aint. Eu sun propcha surprais positivamaing. I sun eir propcha duos flots tips ed eu sper ch’els gnian eir prossem on.»

Minch’eivna üna «nouva chamonna»

La Chamonna Linard chi dà allogi a 34 persunas vain custodida fingià daspö 30 ons in quist möd, quai davo sia renovaziun i’l 1995. Voul dir, dürant la fin da gün fin la mità d’october bivgnainta minch’eivna ün’otra da las in tuot ündesch squadras da guardgiachamonnas ils giasts, s’inclegia voluntariamaing. Cha oter nu füssa gnanca pussibel da far, declera Sepp Erni rendond attent cha cullas raduond 600 pernottaziuns minch’on cumprais las entradas dal di, nu bastessa per üna gestiun chi renda.

Però cha güsta quista fuorma e constellaziun saja quai chi til plascha. E cha schi’d es üna chosa ch’el haja imprais in tuot quists 26 ons – saja sco guardgiachamonna o lura sco cheuchammona cun tuot l’organisaziun chi douvra davo las culissas – schi saja quai il seguaint: «Tü stoust laschar lavurar la glieud, e lura funcziuna!» Ed uschea nu procura il müdamaint da guardgiachamonnas minch’eivna be per nouvas fatschas in chamonna, dimpersè eir per üna tuottafat nouva atmosfera.

Visitas ün zich plü particularas

Ch’important saja ouravant tuot d’avair ün bun spiert da cumünanza, agiundscha Sepp Erni plünavant, pigliond cumgià dals giasts da mezdi e salüdond ils prossems. Quels però nu rivan a pè, dimpersè cul parasvoul giò da tschêl. «Amis da meis duos giuvens custodis», sclerischa Sepp Erni cun ün surrier, intant cha’ls «giasts aviatics» manajan be baja, pakettond insembel lur parasvouls, ch’uschea nu sajan els lura amo mai rivats in üna chamonna.

Sgüra ün da quels inscunters chi restarà in memoria e gnarà quintà inavant sco bun’anecdota da chamonna. Da quellas savess Sepp Erni dal rest quintar natüralmaing üna pruna. Discurrind davart la tematica da la stà cun chalurs e süttinas, manaja il guardgiachamonna ch’el saja cuntaint culla stagiun actuala. Cha per üna nu saja l’Engiadina statta pertocca uschè ferm da la süttina co oters lös e cha dis da chalurs haja dat eir fingià plü bod üna pruna, sco per exaimpel dal 2003. «Quel on d’eira uschè chod cha’ls giasts giaschaivan dadoura!» Chi sa, scha quai es vaira o forsa apunta be üna da quellas bunas anecdotas da chamonna?

Program da l’on: Chamonna Linard

Forsa o güsta eir pervi da tals evenimaints in buna cumpagnia es quista lavur dvantada per il guardiachamonna ün da seis passatemps ils plü amats. «Eu n’ha simplamaing grond dalet da far quista lavur», conclüda Sepp Erni il discuors e manaja cha per tuot seis guardgiachamonnas saja il servezzan da custodi sülla Chamonna Linard simplamaing adüna darcheu lur «program da l’on». A la dumonda, scha la Chamonna Linard saja ün punct fix sün seis agen «program da l’on», eir amo pels prossems 26 ons, respuonda Sepp Erni cuort e bön, però riond da cour: «Fin intant ch’eu riv amo sü.»