«Esser qua, era sch’igl è grev»
En preschientscha dal president da la Regenza Martin Bühler ha Tusaun commemorà cun in cult divin ecumenic las unfrendas ed ils pertutgads da la catastrofa d’incendi ch’è schabegiada la notg sin venderdi da l’emna passada. Tar il grond incendi en in chasament cun restaurant ed abitaziuns èn mortas quatter persunas ed otg èn vegnidas blessadas.
Igl è mesemna enturn las 18.00, ina chauda saira da stad a Tusaun. Davant la baselgia catolica sa radunan adina dapli persunas. Persunas cun il chau sbassà. Persunas che s’embratschan. I regia silenzi.
In grond dumber da las persunas preschentas è vestgì en alv, en il Portugal è quai in’expressiun ed in segn da malencurada. Pliras persunas pertutgadas eran oriundas dal Portugal.
Glisch en la fulla da glieud portan ils davos radis da sulegl. Remi Crameri, il president communal da Tusaun, porta a dretg sin ses vestgì stgir ina flur da malencurada. El e sia dunna Marisa beneventan a l’entrada da la baselgia cun ina strenschida dal maun las bleras da las persunas ch’arrivan.
La baselgia catolica è la fin occupada cun dapli che 300 persunas. Ed era dador la baselgia è la plazza-baselgia bain occupada. Musica d’orgla resuna, cura ch’il president da la Regenza, Martin Bühler ed il president communal Remi Crameri entran sco ultims, en accumpagnament da la plevonessa Astrid Wuttge Glang e dal diacon Andreas Neira. Il pievel en malencurada s’auza, las egliadas dattan perditga da la tristezza. Tuttas e tuts èn vegnids ch’èn stads manaivel en las uras da la disgrazia – ils pumpiers, la polizia, ils samaritans, las autoritads e las commembras ed ils commembers dal care team.
Segnà d’ina tschertezza turmentanta
La plevonessa Astrid Wuttge ed il diacon Andreas Neira drizzan pleds da speranza, forza, fidanza e cardientscha a la raspada radunada, en spezial a las famiglias da las quatter unfrendas da l’incendi e las persunas blessadas da la disgrazia da l’emna passada.
Il president da la Regenza, Martin Bühler, di en ses pled: «La regenza grischuna è consternada. Igl è impurtant per nus dad esser oz qua a Tusaun – tar ils umans en malencurada, tar ils blessads e tar tut quellas persunas che han passentà questa disgrazia e che vegnan anc ditg a purtar cun ellas ils maletgs e las impressiuns.» Il represchentant da la Regenza di che davos mintga uman pertutgà da questa disgrazia d’incendi stettia in destin, in’istorgia da vita, in’istorgia d’affecziun, d’experientschas e da plans communabels. Tras questa disgrazia saja però bler vegnì stratg dapart andetgamain. Martin Bühler accentuescha che or da l’intschertezza per quatter famiglias saja daventà ina trista tschertezza, cun perder quatter unfrendas en las flommas. Uschè vulnerabla saja la vita umana. «Malencurada n’enconuscha nagin urari, ed uschia na dastgan las persunas ch’èn pertutgadas da questa disgrazia betg vegnir laschadas persulas», di il president da la Regenza. Mintgatant tanschia in’embratschada, ina visita silenziusa, era sche pleds manchian.
Insatge che nus na pudain betg chapir
La catastrofa d’incendi mussia en moda dolurusa, quant vulnerabla che la vita umana è. En il medem mument haja la disgrazia era mussà «quant blera forza ch’i dat, sche persunas surpiglian responsabladad ed ageschan communablamain». Martin Bühler engrazia a tut las persunas ch’èn stadas en acziun la notg da la disgrazia. Ed el di: «Oz stain nus ensemen davant insatge che nus na pudain betg chapir. Nus na pudain betg prender davent als confamigliars lur dolur. E nus na pudain betg midar quai ch’è capità quella notg.»
Nus savain tadlar, era sche pleds mancan
Remi Crameri, il president communal da Tusaun di en ses pled: «Questa disgrazia ha consternà nossa cuminanza. Ella occupa nossa vischnanca – en ils discurs, en las regurdientschas, en ils muments quiets.» Ella haja era mussà quant vischinanza ed umanitad che saja avant maun en vischnanca. Sco parsura da la vischnanca resentia el questa condolientscha tut immediat. Persunas hajan dumandà suenter, purschì agid, guardà in per l’auter e surpiglià responsabladad. Auters n’han forsa betg savì tge far u dir – «ed èn tuttina simplamain stads qua», raquinta Remi Crameri. Era quai saja cuminanza: da tegnair ora ensemen quai che n’è strusch da tegnair ora. Il president communal punctuescha: «Nus na pudain betg prender davent la dolur alsconfamigliars. Nus na pudain betg far sauns ils blessads e betg far ir enavos il temp. Ma nus pudain esser qua, era sch’igl è grev.» El exprima il giavisch che Tusaun possia esser gist en quest grev temp in lieu, nua che persunas chattian confiert. In lieu, nua che nagin na vegnia emblidà e nagin na stoppia star sulet cun sia tristezza. Concludì ha Remi Crameri ses pled cun dir: «Nus tuts essan Tusaun – Todos nós somos Thusis».
La devoziun da mesemna saira en la baselgia catolica da Tusaun è vegnida enramada cun chant dal Chor Piacanto sut la direcziun da Manuela Gava.
Gust da leger dapli?