Musica

Rastò III – musica rumantscha cun profuondità

Sandro Maiolani da Brail, Niculin Bisaz da Guarda e Stephen Palmer da Ramosch han üna paschiun cumünaivla e quai es il far musica. Daspö quatter ons insembel sco band e daspö l’on passà cun ün nouv nom: Rastò III chi significha lur viadi ed identità musicala. Intant ha Rastò III publichà sia seguonda single, la terza es in viadi ed uossa venderdi es lur prüm concert.

parter

Musica collia, far musica amo daplü. Ed els fan musica in prüma lingia per sai svess e lura pür in seguonda lingia per oters – filond da cuntin lur chanzuns, lur melodias ed armonias, e lur identità musicala. Sandro Maiolani (40) da Brail, Niculin Bisaz (39) da Guarda e Stephen Palmer (45) da Ramosch s’han avant quatter ons chattats e sco Rastò III vulessan els uossa sdasdar emoziuns e quintar istorgias – istorgias rumantschas masdadas cun suns e tuns da rock alternativ.

Amur per la musica

«Per mai es musica terapia. Quai ch’eu fetsch il plü gugent. Na cha la vita nun es bella, ma in quella pezza chi’s fa musica, as viva daplü i’l mumaint. E cur chi’s tuorna darcheu inavo, as vezza la vita our d’üna otra perspectiva.» Uschea descriva Niculin Bisaz, il battarist da la band Rastò III, sia paschiun per la musica dürant üna da lur ultimas prouvas avant lur prümischem concert cul nouv nom.

Rastò, uschea as nomna il quartier a Zernez ingio cha Sandro Maiolani, il bassist e chantadur principal da la band, es creschü sü ed eir il lö ingio ch’el e Niculin Bisaz han scrit e fat musica insembel fingià dürant lur infanzia. Rastò significha per els però amo bler daplü. Chi sajan nempe restats o apunta «rastòs» a la fin finala amo in trais. Quai davo plüssas cruschadas, inscunters ed experimaints musicals i’l passà, our da tuot las ideas ch’els han gnü fin qua e tuot las persunas ch’els han collavurà per cumplettar la band. Per a la fin dals quints chattar lur musica, lur lingia, lur identità in trais.

Ün zich nervus sajan els bain in vista a quist concert uossa venderdi, tradischa Sandro Maiolani plünavant, però da l’otra vart sajan eir fich cuntaints. As pudair exprimer fond musica saja simplamaing alch dal plü bel chi detta. «Musica es per mai üna libertà. Cur ch’eu pigl mia ghitarra in man e cumainz a chantar, es quai per mai üna da las plü grondas satisfacziuns.»

Amur pel rumantsch

Lur musica es pensiva, autentica ed il prodot da plüs differents stils da musica chi tils ha accumpagnà ed influenzà dürant il decuors da lur vita. Da ska-punk, a rock, sur rock da punk, fin blues. Sper la gronda paschiun cumünaivla per la musica sco tala, daja pustüt ün elemaint chi tils definischa sco band e quai es l’amur per la lingua rumantscha.

«Cunquai ch’eu sun creschü sü be rumantsch, significha mia lingua materna tuot meis esser ch’eu sun. La lingua rumantscha cumbinada culla musica es tuot quai chi’m caracterisescha», accentuescha Sandro Maiolani chi ha fingià sunà e chantà in differentas fuormaziuns da bands regiunalas i’l passà. Cumanzà ha seis viadi musical insembel cun seis collega da band e bun ami, Niculin Bisaz illa gruppa Arsaja, lura – be da per sai – cun las gruppas Influenza e Rebels, per as chattar davo ons darcheu cun Niculin Bisaz, fond lura musica cul duo InvisEbel.

La relaziun probabelmaing la plü particulara culla lingua rumantscha, ha però il ghitarrist da Rastò III, Stephen Palmer. El es nempe oriund da l’Africa dal Süd, ha vivü per plüs ons tanter oter in Irlanda, lura in Ingalterra ed in Spogna. Cun viagiar davopro ün pa pel muond intuorn, ha el lura imprais a cugnuoscher ad üna duonna engiadinaisa. E na be s’inamurà in ella, dimpersè eir in la lingua rumantscha. «Per mai es rumantsch mia lingua principala. Quella ch’eu discuor fingià daspö 17 ons. Eu am saint fich bain cun discuorrer rumantsch, üna lingua musicala e poetica, chi funcziuna extrem bain per far musica e per chantar», declera Stephen Palmer in ün s-chet vallader e manaja plünavant surriond cha cul inglais haja el intant bod ün pa daplü fadia.

Da Rastò duos a Rastò trais

E sfadiats s’han eir Sandro Maiolani e Niculin Bisaz. Els duos as cugnuoschan fingià daspö lur infanzia a Zernez, o sco ch’els manajan surriond: «Fingià sco poppins illa gruppa da gö!». E quai chi tils haja colliats da pitschens insü, saja adüna statta la musica. Davent d’üna preschantaziun da playback sco «Queen» in giuvens ons dürant il temp da scoula, plü tard lura cun Arsaja ed InvisEbel, fin dal di dad hoz cun Rastò III.

«Nus d’eiran adüna vi dad experimentar vi e nan cun ghitarras e bass», s’algorda Niculin Bisaz dal temp avant Rastò III, s’inaffond quella jada cha alch manca amo in lur musica. «E lura eschan nus gnüts ad imprender a cugnuoscher a Stephen. E scha Stephen suna la ghitarra, schi tuna quai sco trais ghitarrists. El suna uschè bain chi nu douvra otras ghitarras.» Quist inscunter saja lura eir stat lur mumaint clav, suottastrichan Sandro Maiolani e Niculin Bisaz, büttond sün quai suotsura la constellaziun d’instrumaints in lur band da duos, per pudair lura far via a lur nouva band in trais.

Cul resultat final da la publicaziun da lur prüma single «Temp», lur seguonda single «Paralisats» ed apunta lur prümischem concert cun lur nouv nom uossa in venderdi. E sco cha’l viadi musical da Rastò III cuntinuescha as muossarà lura. Cha la musica restarà a tuotta via eir inavant ün hobi per els, manajan Sandro Maiolani, Niculin Bisaz e Stephen Palmer chi sun da manster pedagog social, disegnader da construcziun e protectur d’ambiaint surriond. La mità october gnia in mincha cas publichada la prosma single «L’hom da las cocus» e lura saja l’idea d’ir bainbod darcheu üna jada inavo i’l studio. Però fin cha quai saja il cas, detta sgüra eir amo l’occasiun d’ir a tadlar ün o tschel concert implü, conclüdan ils trais musicists «rastòs» avant co tour darcheu in man lur instrumaints e far quai ch’els fan il plü gugent insembel.


Il prüm concert da Rastò III ha lö quist venderdi saira, ils 11 settember 2026, a partir da las 18.00 i’l Cafè Ajüz a Scuol.