Ün muossavia turistic pel müdamaint da clima
L’organisaziun turistica «Grischun Vacanzas» ha lantschà ün nouv muossavia, cun il qual las destinaziuns turisticas dal chantun as pon adattar «pass per pass e structuradamaing» als müdamaints dal clima. L’organisaziun «Turissem Engiadina Scuol Samignun Val Müstair» (TESSVM) s’ha partecipada sco destinaziun da pilot al proget.
Il prüm preschainta il muossavia da «Grischun Vacanzas» diversas datas e masüraziuns da l’Uffizi federal da meteorologia: Tenor quellas s’ha il volumen dals vadrets diminui per 65 % i’ls ultims 175 ons, es plövgia dürant l’inviern gnüda per 20-30 % plü suvent i’ls ultims 150 ons e s’ha il cunfin da nolla grads augmantà per 500-600 meters i’ls ultims 65 ons. «Ils effets da la crisa da clima sun divers e pertoccan – per part eir existenzialmaing – eir il turissem alpin in Svizra», vain constatà i’l muossavia.
Per s’adattar a quist svilup ha «Grischun Vacanzas» lantschà il proget «destinaziuns fittas pel clima». Ch’in quel nu giaja simplamaing per quai da substituir il turissem da sport d’inviern, esa scrit i’l muossavia. «Il böt dal proget d’eira da guidar destinaziuns alpinas cun success in ün futur cun circunstanzas climaticas marcantamaing müdadas e dad implementar prümas masüras», as legia i’l muossavia.
Tschinch moduls per s’adattar
Il muossavia cuntegna per ragiundscher quel böt tschinch moduls: I’l prüm vain s-chaffida incletta e conscienza per la situaziun e defini las instituziuns e persunas pertoccas.
I’l seguond modul vain s-chaffida la basa scientifica da la situaziun regiunala, per exaimpel masüraziuns climaticas i’l passà e prognosas pel futur.
I’l terz modul vegna retscherchà ed analisà chenünas sportas turisticas chi sun pertoccas in che möd dal müdamaint da clima.
I’l quart modul vegna defini chenüns secturs turistics chi pretendan acziuns priorisadas e qualas masüras chi’s po realisar. Sco exaimpels nomna il muossavia tanter oter ün plan per rimplazzar ils runals d’uffants giò illa val, ingio chi manca vieplü la naiv. O l’elavuraziun da sportas turisticas per tuot l’on.
Comunichar in möd plü consciaint
Sco üna da trais destinaziuns da pilot s’ha sper Lai ed il Partens Dadoura (Vorderes Prättigau) partecipà eir il «Turissem Engiadina Scuol Samignun Val Müstair» (TESSVM) al proget. «Nus vain fat ün’analisa per la regiun e discutà blers differents progets», disch il directer dal TESSVM, Bernhard Aeschbacher.
Cha d’üna vart haja il proget confermà blers aspets davart il müdamaint da clima chi d’eiran insomma fingià cuntschaints. «Ma implü eir muossà differentas pussibiltats d’agir in quel reguard». Sco exaimpel nomna Bernhard Aeschbacher la «Via culinarica», üna nouva sporta cha’l TESSVM lantscha quists dis e chi nun es dependenta da la naiv o da l’üna o l’otra stagiun. O lura esser consciaints e verer da na plü ütilisar be fotografias cun cuntradas cuvernadas da naiv illa comunicaziun. «I va eir per quai da s-chaffir sensibiltà per üna situaziun climatica chi s’ha müdada», disch il directer dal TESSVM, «e da comunichar in möd plü consciaint invers noss giast – da per exaimpel intunar plü ferm ils blers dis da sulai invezza dals invierns plain naiv chi nun sun hoz plü uschè suvent il cas sco plü bod.»
Gust da leger dapli?