Gronda intschertezza pels pertocs

Tenor placats vi da divers mürs da la fracziun es la scoula da Ftan fingià mez in muschna. Ün purtret generà cun intelligenza artificiala muossa tanter mantuns da material ün trax chi demolischa il stabilimaint da scoula. Suotvart esa scrit cun gronds custabs: «Pensai a nus!»

Üna gruppa da scolaras e scolars chi giouva in gövgia a mezdi sülla plazza da scoula a Ftan conferma cha’ls uffants da quarta fin sesavla classa hajan creà svess quels placats e tachà sü quels in cumün. «Nossa scoula nun es ün luxus», «Quia vivan famiglias» o eir «Ftan + scoula = avegnir» – quai sun lur messagis da protest cunter la decisiun cha la suprastanza cumünala da Scuol ha comunichà in lündeschdi saira in üna radunanza d’infuormaziun: Las scoulas a Ftan e Tarasp vegnan serradas, a partir da la l’on da stà 2028 dessan ils uffants da Ftan ir a scoula ad Ardez, quels da Tarasp a Sent.

«Temmas d’existenza» a Ftan

Flurina Steiner Schwarz, la manadra da la scoula a Ftan, disch chi haja dat fich bleras reacziuns a la novità cha’ls uffants da Ftan vessan dad ir in duos ons our d’cumün a scoula. «Ils uffants as fan pissers. I fan bleras dumondas a reguard lur futur e quel dal cumün», disch la manadra da scoula. E ch’ella resainta ferm il giavüsch dals uffants da vulair  as far dudir. «Las scolaras e’ls scolars han decis svess da gnir activs.»

Cha la decisiun da serrar la scoula haja creà gronda intschertezza – eir i’l team da Ftan, disch Flurina Steiner Schwarz. «I dà persunas chi han propi temmas d’existenza. Ma nus nu pudain intant far oter co spettar che chi saran ils prossems pass.»

«Nomer d’uffants stabil» a Tarasp

Simil sco a Ftan para l’atmosfera davo la novità da la serrada eir dad esser illa scoula a ­Tarasp. «Noss uffants sun trists e grits», disch Aglaia Gallmann, la manadra da la scoula Tarasp. «Els han express clermaing ch’els nu vöglian bandunar la scoula in cumün.» Ed eir a Tarasp han ils uffants decis da’s vulair far dudir. «Intant preparna üna charta a la suprastanza cumünala.»

Ch’in cumün haja la decisiun chaschunà grondas discussiuns. «La fracziun da Tarasp stima sia scoula e tilla less jent mantegner», es Aglaia Gallman persvasa. «E nus vain eir nomers d’uffants stabils, intant vaina 14 chi van pro nus a scoula ed in duos ons vessna vairamaing dafatta 17.»

Situaziun insolita pel cussagl da scoula

Ma apunta, in duos ons stuvaranils uffants da Tarasp ir a Sent a scoula, quels da Ftan ad Ardez. Uschea ha decis la suprastanza cumünala. Che precis cha quai voul dir, quai stuvarà sclerir i’ls prossems mais il cussagl da scoula da Scuol.

«Nus surpiglian la decisiun da la suprastanza e stuvain uossa organisar quella», disch Jan Sedlacek, il president dal cussagl da scoula. Cha’l gremi respunsabel pel manaschi da scoula nun es persvas da quella decisiun, quai vaiva il president rendü transparent fingià dürant la sairada d’infuormaziun in lündeschdi. «Per nus füssa stat important da sclerir ouravant plü profuond che consequenzas socialas cha quista decisiun pudess avair illas fracziuns.»

Jan Sedlacek declera eir cha quella decisiun creescha pel cussagl da scoula uossa üna situaziun insolita: «Id es üna decisiun sur da la scoula cha nus nu vain trat. Per nus nun es la situaziun perquai uschè simpla. Ma nus provain uossa da far il meglder landroura, per chi detta plü pacs dons laterals sco pussibel.»

Üna task-force per realisar la decisiun

Cha’l cussagl da scoula stopcha uossa organisar ils transports, far ils uraris da scoula, sclerir las dumondas da persunal, declera il president. «I’ls prossems mais stuvarana crear üna sort task-force insembel culs mainascoulas per verer co concret chi’s po realisar quella decisiun.»

Scha’l cussagl da scoula stuvarà dar la desditta a persunas d’instrucziun e scha bain a quantas – quai resta intant avert. Tenor decisiun da la suprastanza cumünala nu dessan be gnir serradas las scoulas a Tarasp ed a Ftan, ma eir üna da las trais scoulinas a Scuol.

Sclerimaints giuridics

Per üna gruppa da persunas intuorn la suprastanza da la società Anna Florin esa però insomma eir amo avert, scha quella decisiun da la suprastanza es vairamaing legala – scha la suprastanza ha propi pudü decider autonomamaing da serrar scoulas in cumün. «Nus laschain uossa sclerir giuridicamaing, scha la suprastanza ha quella cumpetenza», disch Riet Fanzun, il president da la suprastanza dad Anna Florin, «e scha quella decisiun as cunfa cul contrat da fusiun chi s’ha fat quella vouta.»

Illa missiva davart il proget da fusiun l’on 2014 d’eira scrit quella vouta cha’ls lös da las scoulas «vegnan mantgnüts, fin tant cha las cifras da scolars permettan quai». Il contrat da fusiun svess cuntegna lura amo üna frasa implü: «Ils lös da scoula ston gnir fixats in resguardond ils aspets pedagogics ed economics.» Co precis chi’s po o sto interpretar quista divergenza, quai gnarà discutà illas prosmas eivnas amo diversas jadas.