Menaschi tradiziunal e tuttina modern

Material da lenn e crap indigen cumbinau cul stil da baghegiar tenor principis tradiziunals. Leutier il nez d’energia alternativa cun agid da fotovoltaica e biomassa sigl areal dall’interpresa a Trun. Pli ecologica e pli regiunala sa in’interpresa strusch esser. Quei ei aschia dapi 80 onns e duei restar aschia era igl avegnir. Pei a pei cun quella filosofia van denton era differentas sfidas sco per exempel d’anflar persunal qualificau per las differentas partiziuns. Il giubileum da 80 onns ha la Tarcisi Maissen SA festivau la sonda vargada, ils 19 da settember 2026 cun in di dallas portas aviartas ed ina purschida da divertiment per pign e grond. Varga 1000 persunas han visitau il menaschi la sonda.

La via dil success

La via dil success dall’interpresa Tarcisi Maissen SA ei il confess al material indigen: Lenna, plattas crap e crap scalegl. La lenna dils uauls vischinonts vegn sechentada ed elavurada el menaschi a Trun. Il crap scalegl recaltga l’interpresa sut il vitget da Mompé Medel e las plattas crap derivan da Val S. Pieder. Ils principis dalla persistenza e digl aspect ecologic vegnan vivi mintga di els baghetgs dall’interpresa. «Quei duei restar aschia», puntueschan ils frars Iso (34) e Gino Maissen (30). Els ein fegls da Curdin Maissen (66) che ha menau ils davos rodund quater decennis l’interpresa communablamein cun siu frar Flurin (68). «Ils onns 1980 essan nus seschluitai successivamein ella rolla dalla direcziun dil menaschi, biars onns communablamein cun nies bab Tarcisi», dian ils dus impressaris. Il fundatur dall’interpresa Tarcisi Maissen SA, Tarcisi Maissen, ei morts igl onn 2009 ella vegliadetgna da 96 onns. «Siu spért, sias valurs e sia filosofia vivan vinavon ell’interpresa. L’amur pil lenn, la ragisch regiunala e la pretensiun alla pli aulta qualitad artisanala fuorman aunc oz il ferm fundament dalla Tarcisi Maissen SA», constateschan ils vegnentsuenter.

Mai giu carplina

Tarcisi Maissen ha fundau l’interpresa igl onn 1946. «Tarcisi ei buca mo staus in mistergner cun dun, mobein era in piunier d’antruras en caussa persistenza, ditg avon che quella noziun era en bucca a tuts.» Quei san ins leger en ina cronica davart il menaschi. Ch’il menaschi ei aunc suenter 80 onns en mauns dalla famiglia ha plirs motivs: «In da quels ei segiramein che nus havein mai giu ina carplina malgrad vivas discussiuns», di Flurin Maissen ch’ei responsabels el menaschi surtut per fatgs administrativs, ferton che siu frar Curdin ei engaschaus en emprema lingia ell’architectura. Buc adina seigi ei stau sempel, surtut buca suenter il barschament digl entir areal 1963 ed igl incendi dalla halla dalla resgia igl onn 1990. La surdada dalla fatschenta dalla secunda ella tiarza generaziun ei previda igl onn 2027. Lu vegnan igl econom Iso Maissen ed igl architect Gino Maissen a suandar ils fastitgs da lur tat, bab ed aug.

La «Casa Maissen»

Il success dall’interpresa Tarcisi Maissen SA sebasa sils principis dalla construcziun da casas da habitar da pli baul. Sin fundament da quels ei naschida la «Casa Maissen». Silmeins ina da quellas ei da cattar en pli u meins mintga vischnaunca dalla Surselva, mo era suls cunfins dalla regiun ora. Quei stil grischun tradiziunal s’unescha cun confort modern. Ferton che la tradiziun vegn a giugar era igl avegnir ina rolla centrala ell’interpresa, vegnan ils process da lavur bein a stuer s’adattar al temps. «Naturalmein che nus stuein era remplazzar ina maschina ni l’autra ed aschia ir cul temps. Mo ils principis dalla construcziun e dall’architectura vegnan a restar», puntueschan Gino ed Iso Maissen. Maschinas modernas da CNC ein gia en funcziun el menaschi. E per l’energia dall’interpresa vegn era procurau sez. 2012 ha l’installaziun da fotovoltaica sils tetgs entschiet e cun in’ovra da biomassa vegn generau igl avegnir ulteriura energia electrica e per la calira. Igl implont da biomassa vegn spisgentaus cun restonzas da lenna.

Recrutar persunal ei ina sfida

La Tarcisi Maissen SA occupa denter 55 e 60 collaboraturas e collaboraturs. Da quels ein otg il mument egl emprendissadi: Tschun sco scrinaris, dus sco lennaris ed ina sil sectur mercantil. «Igl ei ina da nossas finamiras da scolar glieud giuvna en differentas professiuns. Aschia savein nus empruar da levgiar silmeins empau la greva situaziun d’anflar persunal qualificau», di Iso Maissen. Cattar bien persunal ei lu era ina gronda sfida che vegn probablamein a fatschentar era la tiarza generaziun dalla Tarcisi Maissen SA. «D’ina vart eis ei in problem dalla demografica, da l’autra vart da nies menaschi en ina regiun perifera. Pli ensi che Glion vulan mo paucs vegnir», constateschan Flurin e Curdin Maissen. Leutier vegni – aschi mal sco quei tuni – la problematica dil romontsch: «Per ina ni l’autra persuna dalla Bassa ei quei ina barriera.»

Svilup rasant

Sper la sfida da cattar persunal qualificau pretenda in menaschi dalla grondezia dalla Tarcisi Maissen SA era la promtadad d’acceptar il svilup tecnic. «Sil pli tard mintga tschun onns semida zatgei. Igl ei in svilup rasant», di Iso Maissen. «Tut quei ei era cumbinau cun cuosts, seigi per maschinas, programs ni licenzas. Vonzeivi cuosta in niev contract cun licenza 60 % dapli ch’avon», constatescha Gino Maissen. Mo lu seigi ei forsa era necessari da remplazzar igl avegnir in baghetg ni l’auter. Mirond anavos sils davos 80 onns dall’interpresa ei la secunda generaziun cun Curdin e Flurin Maissen cuntenta cul contonschiu: «Nus essan dil meini che nus haveien fatg bia endretg. Il sulet che nus fagessen auter oz ei da delegar pli fetg ina ni l’autra incumbensa per haver temps per auter.»