La talpa alva da Lumbrein

Bia cletg da pigliar talpas ha Bistgaun Capaul buca giu ils 24 d’avrel 2026. Ton pli surstaus eis el staus enaquella ch’el ha priu quei gi la davosa trapla ord il tratsch. Buca ton perquei ch’ina talpa era ida en sia trapla, mobein pervia dalla cumparsa digl animal. Enstagl dil peil stgir haveva quella talpa in peil alv. «Sco emprem vai jeu tertgau che jeu vesi buca propi endretg.»

Igl animal ch’ei ius ella trapla da Bistgaun Capaul ei in aschinumnau albino. Quei confirma igl anteriur directur dil Museum dalla natira grischun, Jürg Paul Müller. El ei sefatschentaus sco scienziau da rudien era cun talpas. Ed era denter las talpas dat ei sco tier auters mamifers animals cun in defect genetic che ha per consequenza ch’il tgierp producescha negin ni mo pauc melanin – il mied ch’ei responsabels per la colur dil peil. Maunca quel, ei il peil alvs, ni silmeins ina part dad el ei alvs.

Ina gronda raritad

«Ella populaziun dallas talpas valan albinos sco gronda raritad», gi Jürg Paul Müller. El fa denton attent ch’il peil alv seigi per ina talpa buc in disavantatg, priu il cass ch’il defect genetic serestrenscha sulet sin la producziun da melanin. «Sut il tratsch el stgir ei la colur dil peil buca existenziala per surviver.» Quei ei secapescha auter tier animals, nua che la colur dil peil gida da s’integrar egl ambient e sezuppar dad inimitgs.

Jürg Paul Müller fa attent ch’ei hagi gia dau el Grischun camutschs e cavreuls alvs. «Quels animals possedan ina certa fascinaziun.» Tenor las explicaziuns digl anteriur directur dil Museum dalla natira valeva pli baul la tenuta ch’in tal animal alv porti discletg al catschadur, priu il cass ch’el setti igl albino.

Ei dat era carstgauns cun in defect genetic e ch’ein suttamess agl aschinumnau albinissem. Dalla fascinaziun humana han els pli baul sentiu pauc. Els vegnevan plitost marginalisai dalla societad.

Buca l’emprema talpa alva

Bistgaun Capaul ei seregurdaus ch’ina tala talpa alva ei gia ida avon 30 onns en ina trapla dad in pur da Lumbrein. «Quella talpa ha la scola schau stuppar ora.» Ed era Jürg Paul Müller manegia ch’enzanua en ina scaffa dil Museum dalla natira sesanfli ina talpa alva conservada.

Che las schanzas ch’ina talpa alva va enzanua el Grischun en ina trapla ein pintgas, ha buca mo da far cun la raritad dils exemplars. Ei vegn pigliau insumma pli paucas talpas el Grischun. Jürg Paul Müller manegia che l’agricultura seigi ozilgi pli pertscharta dil nez digl animalet che senutrescha da vermaneglia che maglia era coss. «Las talpas dattan era aria al terren grazia alla lavur sut tiara.» Jürg Paul Müller fa attent che la talpa semultiplicheschi buc aschi fetg sco per exempel la miur, aschia che sia populaziun selaschi regular pli sempel.

Pli baul ina indemnisaziun per mintga talpa

Antruras valeva la talpa ella agricultura pli fetg sco animal da donn. Pigliar talpas era ina incumbensa publica ed il talper vegneva eligius dalla radunonza communala. Pli tard pagavan las vischnauncas ina indemnisaziun per mintga talpa. Ei era da purtar las toppas davon sin canzlia per incassar il bonus. L’anteriura vischnaunca da Lumbrein pagava dus francs per talpa, sco quei ch’igl anteriur cassier da vischnaunca, Bistgaun Capaul, seregorda. «Ina suletta persuna vegneva il gi fixau cun 200 toppas.»

Autras vischnauncas eran buc aschi generusas e pagavan sulet 50 raps per talpa. Ed ei dat era la fama che certas vischnauncas pagavan per cua sper quellas che pagavan per toppas. Aschia ch’ei devi talpers che presentavan las medemas trofeas sin duas canzlias.

Mo per turnar tier la talpa alva da Lumbrein: Tgi che vul veser ella, sto spluntar tier Bistgaun Capaul. La talpa alva ei conservada ed embellescha ussa sia stiva.