La serrada da scoulas dvainta ün cas giuridic

Uossa è’la eir ün cas giuridic, la decisiun da serrar las scoulas primaras a Ftan e Tarasp cha la suprastanza cumünala da Scuol ha comunichà avant bundant duos eivnas. Il Güdisch superiur dal Grischun ha confermà sün dumonda chi saja gnü inoltrà ün recuors cunter quella decisiun e cha quel gnia uossa trattà.

Gruppa da persunas da Tarasp e Ftan

Respunsabla per quel recuors es üna gruppa d’interess da persunas da Tarasp e Ftan. Quai conferma Riet Fanzun da Tarasp chi piglia posiziun i’l nom da la gruppa. Chi oter chi fa amo part da la quala, quai nun es publicamaing cuntschaint. «Da la partida sun persunas da Tarasp e Ftan chi sun directamaing pertoccas da la decisiun», disch Riet Fanzun. «Ellas han decis chi nu’s vöglian expuoner publicamaing.» El agiundscha chi’s tratta eir da genituors d’uffants chi vessan dad ir a partir da l’on da scoula 2028/29 our da la fracziun a scoula.

La gruppa d’interess ha inoltrà seis recuors in gövgia passada, desch dis davo cha la decisiun da la suprastanza cumünala es gnüda comunichada publicamaing. I’s tratta d’ün uschedit recuors dal dret administrativ (verwaltungsrechtliche Beschwerde). La ledscha chantunala prescriva cha legitimà da far ün tal recuors es chi chi’d es pertoc da la decisiun contestada e po far valair ün interess degn da gnir protet. E cha’l güdisch superiur es l’instanza giuridica chi valütescha il recuors.

Fat valair violaziun dal contrat da fusiun

«Nus eschan da l’avis cha la decisiun da la suprastanza cumünala cuntrafetscha al contrat da fusiun», disch Riet Fanzun. L’advocat Reto Häggi da la chanzlia Ettlersuter, chi ha inoltrà il recuors per la gruppa d’interess, precisescha: «Essenzialmaing vaja per l’artichel 2, cifra 6, dal contrat da fusiun: Üna serrada da las scoulas cuntrafa tenor nus a quel artichel. Ed il contrat da fusiun as stoja – dit simplifichà – trattar sco üna ledscha.»

Illa passascha manzunada dal contrat sta scrit cha’l «cumün nouv e sias scoulas s’ingaschan per ün concept da lös da scoula radschunaivel e decentral». Lura vain amo precisà, cha’ls lös da las scoulas, explicitamaing eir las scoulas primaras ad Ardez, Ftan, Scuol, Sent e Tarasp, «vegnan mantgnüts fintant cha las cifras da scolars permettan quai, tenor ledscha chantunala. Ils lös da scoula ston gnir fixats in resguardond ils aspets pedagogics ed economics». Illa ledscha chantunala sta scrit in quel connex ch’üna partiziun da scoula nu das-cha avair damain co tschinch scolaras e scolars.

Reto Häggi, chi s’occupa in sia lavur sco advocat da dumondas da dret administrativ e da dret cumünal, disch: «Pro fusiuns da cumüns es il mantegnimaint d’instituziuns cumünalas suvent ün aspet important. Güst pro fusiuns da cumüns pitschens cun gronds han da quellas clausulas üna gronda importanza. In quel sen ha quista dumonda eir üna dimensiun politic-statala.»

Chantun sustegna decisiun dal cumün

«Ils contrats da fusiun han gronda importanza», quai disch eir Thomas Kolleger, il manader da l’Uffizi chantunal da cumüns, «perquai survaglia il chantun eir cha quels vegnan resguardats.»

El conferma cha l’Uffizi da cumüns haja gnü contact cul cumün da Scuol in quista chosa e ch’el haja tut posiziun davart duos dumondas: Scha la suprastanza cumünala haja insomma la cumpetenza da decider davart la serrada da las scoulas a Tarasp e Ftan. E scha’l contrat da fusiun permetta da serrar quellas.

L’Uffizi da cumüns ha conclüs chi’s possa affirmar quellas dumondas. Cha la suprastanza saja, in manguel d’üna explicita basa legala dal cumün, respunsabel per quista decisiun. E cha’l contrat da fusiun nun impedischa da trar la decisiun. «Il contrat da fusiun dà ün tschert spazi d’agir a reguard ils lös da scolaziun, ma nu permettess per exaimpel da centralisar tuot las scoulas dal cumün in ün singul lö», disch Thomas Kollegger.

L’administraziun cumünala da Scuol nu voul tour posiziun davart il recuors intant ch’ella nun ha cugnuschentscha dal cuntgnü.

Terrain giuridic amo incuntschaint

Cun quai chi’d es gnü inoltrà ün recuors, as sto uossa eir dedichar il güdisch superiur da la dumonda, scha la decisiun da la suprastanza cumünala es cumpatibla cul contrat da fusiun.

Cha ad el nu saja cuntschaint üna situaziun congualabla sco quella uossa a Scuol pertoccond las scoulas, disch l’advocat da la gruppa d’interess Reto Häggi. Il Chantun s’ha però stuvü occupar eir fingià in oters cas culla dumonda, scha contrats da fusiun sun gnüts respettats. Exemplaric es il cas dal cumün fusiunà Lumnezia: «Là vaiva la radunanza cumünala decis da redüer ils sezs illa suprastanza cumünala da nouv sün tschinch. Quella decisiun staiva in cuntradicziun explicita al contrat da fusiun. Perquai nu vaiva il Chantun acconsenti quella revisiun da la constituziun.»

I’l cas da Scuol nun ha il Chantun però conclüs ch’el stopcha intervgnir. E perquai disch Reto Häggi: «Nus gnin resolutamaing ad ün’otra conclusiun. Nus nu vain ingün’incletta pel möd d’agir da la suprastanza cumünala in quista chosa.» As referind a la ledscha chantunala dals cumüns nu’s poja tenor el fin l’on 2030 insomma na serrar scoulas a Scuol – e lura fin l’on 2040 eir be cun üna decisiun dal pövel chi pretenda üna majorità da duos terz.

Tenor l’artichel 68 da la ledscha chantunala dals cumüns esa principialmaing pussibel d’adattar ordinaziuns il plü bod 15 ons davo cha’l contrat da fusiun es entrà in vigur. E schi pertocca ordinaziuns chi protegian üna minorità, pretenda ün’adattaziun dürant ulteriurs desch ons üna majorità da duos terzs.

Scha quella regulaziun vala eir i’l cas da las scoulas a Tarasp e Ftan – quai muossarà la decisiun dal güdisch superiur.