Ir baul avunda per agid

Alla sessiun da giuventetgna dad Ilanz/Glion dil matg 2025 ha la suprastonza communala da Ilanz/Glion survegniu l’incumbensa d’organisar ina serada tematica davart la sanadad psichica. Tschei venderdis sera ha la Cumissiun da giuventetgna communala envidau la psicologa Maria Sutyagina che lavura a Cuera ella partiziun da psichiatria per affons e giuvenils tier ils Survetschs psichiatrics dil Grischun. Cun in referat captivont ha ella declarau al pign publicum interessau co ins sa rinforzar la sanadad psichica, co ins senta sch’ina ni in collega drova sustegn e co e nua ch’ins anfla agid.

Productivs e fits

Maria Sutyagina ha rispundiu differentas damondas davart la sanadad psichica d’affons e giuvenils. Ella ha rispundiu damondas sco per exempel cu ein ins psichicamein sauns e cu la sanadad psichica ei sil precint da piarder ni ha piars igl equiliber. Ina psica sauna fetschi ch’ins seigi productivs ed interessaus da prestar mo era per exempel d’esser activs ed engaschaus el temps liber. Cura ch’ins senti denton il squetsch che smachi e che blocheschi interess ed activitads, lu stetti ei buca bein cun la sanadad psichica.

Ils disturbis s’augmentan

«Sereferend allas cefras constatein nus ch’ils disturbis dalla sanadad psichica tier affons e giuvenils s’augmentan», ha la psicologa Maria Sutyagina detg agl ur da siu referat enviers la FMR. «Fetg bia ha da far cun las caussas che succedan online.» La referenta che lavura sco psicologa assistenta tier ils Survetschs psichiatrics dil Grischun ha appellau a siu publicum a Glion d’esser attents da buca piarder la sanadad psichica e d’haver quitau era dil visavi, da collegas, amitgas ed amitgs e confamiliars.

Era en nies contuorn

Disturbis dalla sanadad psichica pertuccan tenor Maria Sutyagina buca mo ils marcaus gronds mobein era il territori campester. «Sch’enzatgi ha grevadetgnas e po buca magliar, ei quei in problem che pertucca buca mo ils marcaus gronds, mobein tuttas e tuts.» El territori rural hagi ins forsa dapli retenientschas da discuorer sur da malessers psichics ed ins senuspeschi d’ir per agid. Quei seigi era ina dallas raschuns ch’ils Survetschs psichiatrics dil Grischun informeschien a seras d’informaziun sco quella a Glion.

Negin ei persuls

Las audituras ed ils auditurs dil referat davart la sanadad psichica han dau resuns positivs davart quei ch’ellas ed els han udiu. Ins ha priu la caschun da discutar suenter il referat. Avon ha la referenta rendiu attent als contacts d’agid en cass d’urgenza. «Sch’enzatgi ha damondas davart in u l’auter tema dalla sanadad psichica, ni sch’ei dat malsegirtads, telefonei pli bugen memia baul che memia tard. Il Survetsch da psichiatria dil Grischun cun sia partiziun specialisada per affons e giuvenils ei cheu siat dis ad jamna duront 24 uras. Plinavon ha Maria Sutyagina indicau las numeras da telefon dil Maun tunschiu (143) e dalla Pro Juventute (147).

«Per biara glieud eis ei in tema da tabu»

Duront igl aperitiv ed il brat d’opiniuns suenter il referat da Maria Sutyagina davart la sanadad psichica a Glion, ha la FMR contactau quater participontas e participonts per dumandar tgei che resti ad els da quella sera.

Annina Cadruvi, Glion

Igl ei stau fetg interessant. Per mei eisi era stau mega cool da tedlar co la referenta ha discurriu il lungatg dils giuvenils. E cun tgei empatia ch’ella ha reagau. Siu lungatg e sia gestica vegnan capi fetg bein dils giuvenils.

Corsin Klaiss, Ruschein

Jeu hai udiu in referat fetg interessant cun declaraziuns davart malessers dalla sanadad publica. Jeu quetel ch’ei seigi impurtont d’haver udiu ch’ins astga discuorer sur da quei tema. Ed ei dat curascha d’udir ch’ins sa ir per agid e che la referenta ha era getg fetg concret en tgei loghens ch’ins survegn quei agid.

Janina Dolf, Rueun

Jeu pren cun mei da quella sera ch’igl ei impurtont ch’ins sa discuorer in cun l’auter sur dil tema sanadad psichica e ch’ins ei era cunscients ch’ei sa dar disturbis dalla sanadad psichica tier giuvenils ed affons, denton era ella veta d’in carschiu. Impurtont tenor mei ei era che nus havein udiu ch’ins sa adina ir per agid.

Michal Hohl, Castrisch

Jeu pren cun mei bunas informaziuns davart quellas malsognas dalla sanadad psichica. Jeu hai udiu caussas interessantas davart ils motivs ch’ei dat per quels malessers. Era co che quels malessers dattan sinzur, magari cun pigns segns. Jeu hai era udiu con relevanta che la sanadad psichica ei pils giuvenils ed affons. Pils giuvenils denter nus questa sera eisi era fetg impurtont da ver udiu ch’ins astga s’annunziar 7X24 e ch’igl ei vegniu detg en tgei loghens ch’ins sa s’annunziar.

Rita Duff, Glion

Il referat ha era plidentau mei sco carschida e commembra dalla cumissiun per la promoziun dalla sanadad. Jeu hai smarvigliau co la dunna Sutyagina ei vegnida da declarar tut quels malessers dalla sanadad publica. E las cefras fetg aultas dallas pertuccadas e dils pertuccai han era fatg surstar mei. Il tema sanadad psichica ei aunc adina in tema da tabu. Biars cuarclan vi lur malessers.