Lö da desideri, scienza e cultura

Segl es daspö decennis ün lö da desideri chi’d es gnieu descrit illa litteratura, art, istorgia ed eir aint il film. E daspö passa 100 ans es Segl eir dachesa, lö da forza ed inspiraziun per creacultura scu auturas ed autuors da nom e pom; Friedrich Nietzsche u Annemarie Schwarzenbach. Daspö l’an 2006 promouva e procura il post exteriur da l’Institut per la perscrutaziun da cultura (ICG) eir la scienza da cultura a Segl in Engiadin’Ota.

Il duo dal post exteriur a Segl

Ils scienzios dal prüm di i’l post exteriur a Segl sun Mirella Carbone e Joachim Jung. Els haun surpiglio il manaschi dal 2006. Il pêrin ho aunz gestieu la chesa Nietzsche a Segl ed es gnieu dumando dal co-fundatur da l’ICG Georg Jäger da surpiglier il manaschi. El tscherchaiva üna pussibilited da funder ün post exteriur per l’ICG, dacunter als cunfins geografics ed eir linguistics. Il böt d’eira da pudair cooperer sur cunfin ed in tuot las vals dal süd. Ils duos scienzios haun stüdgio litteratura, istorgia, istorgia d’art e filosofia. Mirella Carbone disch: «Nus essans multifars e lavurains uscheja interdisciplinarmaing sün ün spectrum vast dals rams umanistics.»  L’ideja da Georg Jäger d’eira da s-chaffir ün lö d’inscunter ed impustüt eir da «schoglier la separaziun da la scienza e dal public».

Insè vulaivane be rester per üna sted

Il pêrin Carbone e Jung vulaiva da prüma be gnir per üna sted a Segl. Els s’haun imprais a cugnuoscher i’l stüdi a Freiburg (in Br.) e sun gnieus a Segl per fer da custodi per üna stagiun illa chesa Nietzsche. Mirella Carbone es creschida sü a Catania e Joachim Jung al Mer da l’Ost. Na propi simil a l’Engiadina e perque d’eira la prüma visita pütost our da buonder. Mirella Carbone disch: «A nus ho alura captivo la natüra cò telmaing e nus vains scuviert alura fich svelt la richezza culturela dal lö cun tuot ils stizis dals artists ed ün’istorgia unica.» Uscheja ch’els sun restos e spordschan daspö 35 ans barats, spassagedas culturelas e referats a Segl. Il public es tenor la mnedra «ün public ingrazchaivel, cultivo, interesso ed eir internaziunel». E cha Segl saja üna sort magnet per intellectuelas ed intellectuels. Ella conclüda: «Segl es ün lö unic per quist public».

Da Segl sur ils cunfins

Ch’a Segl saja düraunt ils ultims 20 ans creschida üna rait unica cun üna preschentscha e visibilited per l’intera instituziun, disch Rachele Delucchi. La mnedra, linguista ed istoricra, ho surpiglio il timun da l’institut avaunt ün an. Ella disch cha l’ICG stetta hoz sün üna basa largia e viva: cun la mnedra substituta Noemi Adam-Graf, üna squedra ingascheda a Cuira ed a Segl, var quindesch perscruteders externs, numerus progets, publicaziuns ed occurrenzas.

La perscrutaziun da l’ICG s’extenda da l’istorgia, da la scienza da litteratura e linguas fin a l’antropologia e la scienza da musica. Ils progets s’orienteschan tenor standards universitars e vegnan suvenz realisos in collavuraziun cun instituziuns da perscrutaziun in Grischun, in Svizra ed a l’ester. Tenor Rachele Delucchi ho l’ICG üna pusiziun speciela illa cuntredgia da perscrutaziun svizra, perque ch’el collia perscrutaziun regiunela cun perspectivas naziunelas ed internaziunelas. Que as muossa eir a Segl: Il post extern s’occupa da la perscrutaziun ed es in barat public cun svilups da la societed chi pertuochan tuot il territori alpin. Scu p.ex. l’affluenza da citeds in regiuns muntagnardas e las consequenzas da quella per la societed locala.

40 ans al puls da la scienza

Düraunt il mais avuost ho la perscrutaziun da cultura dal Grischun festagio sieu 40evel anniversari a Cuira cun passa 100 commembers da la societed e giasts da la politica e da la cultura. Uossa vegnan festagios ils 20 ans dal post exteriur a Segl cun üna discussiun al podi ed üna pitschna exposiziun. I’l center sto il barat culla populaziun: «Nus vulessans bivgnanter a la glieud, avrir la porta, musser che cha nus fains ed invider da gnir in discuors cun nus», explicha la mnedra da l’institut. Per Rachele Delucchi sun ils giubileums andit da guarder inavous, ma eir da penser a l’avegnir. Insembel cun sia suppleanta Noemi Adam-Graf voul ella entusiasmer impustüt a persunas giuvnas per la perscrutaziun da la cultura grischuna e spordscher nouvas pussibiliteds per collavurer.