„Cantar a casa ei impurtont“
Ina ventgina da cantaduras e cantadurs, dirigentas e dirigents ein seradunai la davosa sonda avonmiezdi a Glion ella claustra dallas soras dominicanas per frequentar il cuors da cant cun la musicista e cantadura sursilvana Salome Cavegn. Co reussescha in bien cantar e tgei effect ha el sin il repertori? Cun quella damonda ha il District da cant Surselva envidau al cuors.
Priu part dil cuors da cant a Glion la davosa sonda avonmiezdi han 20 participontas e participonts dall’entira Surselva, dall’Engiadina e da Malans. Svegliau igl interess ha senza dubi era la menadra dil cuors ch’il District da cant Surselva ha saviu engaschar. La miez-sopranista Salome Cavegn, ch’ei carschida si a Breil, ha instruiu duront duas uras e mesa en teoria e pratica co integrar ils siat elements fundamentals dalla scolaziun da vusch ella lavur cul chor. Cun exempels da repertori ed in cantar en communabel ein las participontas ed ils participonts i alla tscherca da vias co applicar aspects dalla scolaziun da vusch ella lavur d’emprova ed el repertori. Salome Cavegn ha detg en discuors culla FMR ch’ella hagi resentiu in grond tschaffen dallas absolventas ed absolvents e quei hagi era motivau ella da dar tut.
FMR: El cuors da cant a Glion haveis Vus intermediau ils siat elements fundamentals dalla scolaziun da vusch. Tgei elements ein quei?
Salome Cavegn: Quels elements haiel jeu preparau tenor mia definiziun da quei ch’ei impurtont cura ch’ins seprepara per ina producziun, in concert ni era in exercezi da cant. En in emprem pass setracta ei da trer flad endretg. Il secund pass tracta il motor energetic dil tgierp e lu vai per resonanzas e damondas sco che nus sentin il tun. Il quart pass ei l’articulaziun ed ina tschunavla part che nus havein tractau ein ils registers cun la vusch dil pèz e la vusch dil tgau. Ina sisavla part ei la dinamica e sil davos tschancun digl avonmiezdi havein nus tematisau las sinergias e la cumbinaziun da tut las empremas sis parts.
Ils davos decennis eis ei vegniu usit ch’il chor entscheiva igl exercezi cun cantar en e scaldar la vusch. Conta preparaziun drova la vusch insumma ?
Jeu vuless dir tonta preparaziun sco pusseivel. Igl ei semplamein impurtont ch’ins conta era a casa, sch’ins conta en in chor. Sche quei va propi buca, lu pli bugen silmeins ir inagada ad jamna el chor che insumma buca cantar. El chor aud’ins maina mo l’atgna vusch. Perquei eis ei da gronda muntada ch’ins sefatschenti era cun l’atgna vusch, sch’ins fa bugen quei. Jeu haiel en scadin cass empruau da motivar las participontas ed ils participonts dil cuors da s’occupar bugen dall’atgna vusch.
Con serius vegn la lavur da cantar en prida dallas cantaduras e dils cantadurs, mo era dallas dirigentas e dils dirigents?
Per cantaduras e cantadurs professiunals ei il cantar en indispensabels. Quei ch’jeu haiel saviu observar, prendan las dirigentas ed ils dirigents fetg serius la lavur da cantar en. Jeu creigel era buca che quei vegni tralaschau els chors ozilgi. Quei che maunca forsa aunc empau ei da saver nua pigliar cantun e d’udir tgei che las singulas vuschs drovan.
Nua e cu haveis Vus, ch’essas oz cantadura da professiun, sentiu il plascher da cantar e da luvrar cun Vossa vusch?
Jeu haiel sunau clavazin fetg biars onns ed haiel lu el gimnasi a Mustér fatg part dil chor dalla claustra. Leu haiel jeu empriu d’enconuscher mia vusch era entras nies dirigent Clau Scherrer. Quei ha motivau mei fetg ed aschia hai jeu decidiu da prender uras da cant tier la cantadura Letizia Scherrer. Jeu haiel per aschidadir giu da far el dretg mument cun persunas che havevan era il fiug ed il tschaffen da luvrar cun mei ed aschia ei quei iu vinavon pass per pass.
Vus essas cantadura d’opera, Vus canteis concerts sco solista ed haveis in ensemble da cant. Vus essas pedagoga da musica ed instruis actualmein cant en dus gimnasis ella Bassa. Tgei ei atgnamein quei che Vus fageis il pli bugen da tut quellas activitads?
Quei ei segiramein da cantar en tuttas fassettas ch’ei dat. D’esser sin tribuna e cantar sco solista e giugar ei fetg cool. Dar scola e cantar cun giuvenils ei era fetg bi. A mi plai semplamein da luvrar culla vusch en tuttas fassettas.
Il District da cant Surselva promova era il cant dils affons e giuvenils. Insumma han ins l’impressiun ch’ils giuvens d’ozilgi hagien dapli interess pil cantar che avon entgins decennis. Dat ei ina declaraziun daco che quei ei semidau?
Cheu en nossa regiun ha quei tenor mei schon da far culla scola da cant ch’ei dat en Surselva. Quei deva ei naturalmein aunc buc avon entgins decennis. E lu han ils giuvenils era la pusseivladad dad ir en in chor d’affons ni da giuventetgna. Pia, en Surselva vegn ei fatg dapli che mo cantau en scola. Jeu creigel che cantar seigi schon vegniu pli en il trend. Ei vegn era cantau canzuns da pop, rock e jazz. Quei ei forsa era empau ina damonda dil genre. La classica plidenta buca la gronda massa da giuvenils. E tuttina constateschel jeu, che sch’ins fa inagada enzatgei classic culs giuvenils en scola, muossan els grond interess vidlunder. Quei ei forsa era perquei che la classica ei lunsch naven dad els ed il pop ei pli datier.
Vus luvreis sco cantadura e musicista ella Bassa, mo turneis savens ed ins ha il sentiment era bugen denteren en Surselva. Essas Vus ina Sursilvana dil cor, pia ina persuna che lai era empau encrescher per la patria?
Jeu haiel ferms ligioms tier la cultura da cant sursilvana. Jeu haiel cantau fetg biars onns el Cantus Firmus Surselva. Quei resta fetg datier a mi. Nus havein ina biala natira. Perquei contel jeu era aschi bugen ellas producziuns dil Festival Origen ch’ei era empau patria per mei.
Sin tgei tribunas per buca dir pistas essas Vus activa el mument?
Sper la scola sun jeu engaschada sco cantadura libra en differents loghens. Quei surtut a Turitg, mo era el Grischun cun Origen. Las jamnas proximas havein nus differentas producziuns dil Requiem da Wolfgang Amadeus Mozart a Cuera ed ella Bassa.
Ulteriuras informaziuns davart las producziuns da Salome Cavegn dat ei sin www.salomecavegn.ch.
Gust da leger dapli?