Columna

«Damai che nus essan fetg buns amitgs»

parter

In augsegner attempau dalla Baselgia dil Salvader da Cuera ch’ei gia daditg ius a tschiel e tiel Segner, integrava bunamein adina en ses priedis fatgs e patratgs pertuccont amitgs da sia giuventetgna ni da studi. Jeu, da lezzas uras in um giuven cun forza e possa, sedumandavel magari, schebein quei seigi segns da vegliadetgna. Ed oz, decennis pli tard, tgei fetschel jeu?

In da mes amitgs da pli baul veva num Placi. Na, el veva in auter num, denton oz numnel jeu el Placi, perquei ch’el mava mintg’onn da s. Placi si Mustér en claustra a messa. Quei seigi per el in eveniment, igl eveniment digl onn. Ed el ha raquintau la historia da s. Placi e da s. Sigisbert, «schegie che ti enconuschas er quella», sco quei ch’el ha detg, mo quei seigi semplamein bi ed edificont. Raquintar, quei era sia noda-casa.

Il Placi era naschius e carschius si ella Bassa e habitava era leu. El veva denton maridau ina dunna da si cheu tier nus, «eine Romontscha», sco el scheva cun ina certa luschezia. Ed el lessi er emprender romontsch, schigleiti ch’el hagi temps e peda. El ha mai giu temps e peda. Il Placi ei ius gia avoncaduras sul cuolm.

Jeu vevel buca nuidis quei Placi. Sia moda da raquintar, savens pli fetg per sesez che per mei, veva ina certa fascinaziun. Per mei era el in original. El sunava en la musica da siu vitg e quei veva empuniu in’ulteriura punt denter nus. El raquintava e raquintava da sia musica, dils tocs ch’els sunavan, da concerts, fiastas e da concurrenzas. Jeu devel pruamein il tgau.

Il Placi telefonava era mintgaton e scheva ch’ei fussi puspei uras da s’entupar e da dar ina paterlada. El seigi gest si Glion, ha el dau part inaga, ed el vessi plascher sche jeu fussi dalla partida. Ed jeu sun ius si Glion. Cul tren lezza gada, perquei che miu auto era ­en garascha.

Nus essan s’entupai en in’ustria per in sitg e per ina dètga paterlada. La paterlada era plitost da sia vart. Quei ha buca disturbau mei. Jeu erel s’endisaus da giugar en sia preschientscha la rolla da quel che teidla. Jeu stoi dir sinceramein: El raquintava sco la roda-mulin ed jeu tedlavel bugen sias historias ed anecdotas. Mintgaton aschuntava el ils plaids: «Ti sco bien amitg capeschas quei.»

Era lezza gada si Glion ha ei buca semegliau liung. Jeu hai enderschiu bia davart il Placi ed ils ses e la musica ed ils concerts e ch’el mondi da s. Placi puspei si Mustér e ch’ei seigi bi che nus s’entupeien adina puspei e che jeu seigi veramein in da ses ­megliers amitgs.

Encunter sera vein nus priu cumiau in da l’auter. Il Placi ha dumandau, co jeu tuorni a casa giu Cuera. Jeu hai rispundiu che jeu seigi vegnius cul tren ed hagi priu in bigliet da retuorn. El ha detg che jeu dueigi vegnir cun el tochen Cuera. «Sas, lu saveins aunc dar ina paterlada egl auto.»

Arrivai a Cuera, hai jeu dumandau el plitost per spass, tgei che jeu hagi da far bien pil viadi. El ha rispundiu: «Ti sas che denter amitgs fan ins talas caussas per nuot. Denton, damai che nus essan fetg buns amitgs, astgas ti dar tschun francs pil benzin.»

Mayk Wendt
Arnold Spescha da Cuira/Pigniu è stà magister gimnasial e conrectur a la Scola chantunala.