«Eu less pisserar per perspectivas per giuvens e famiglias»

Duosch Fadri Felix: Il resultat dal prüm scrutin n’haja inclet sco cler signal ch’üna part da la populaziun nun es cuntainta culla direcziun politica da fin qua e giavüscha ün’alternativa. Quist clom n’ha eir eu dudi e davo avair analisà plü precis la nouva situaziun e las ulteriuras candidaturas suna gnü a la conclusiun ch’eu main cun mias experienzas politicas e professiunalas da fin uossa fich bunas premissas per spordscher a la populaziun ün’alternativa independenta e valabla. Eu n’ha consciaintamaing tut temp per ponderar bain üna candidatura e la respunsabiltà chi’d es colliada cun quella. A la fin dals quints am n’haja decis d’acceptar quista sfida. Na l’ultim am fascinescha la pussibiltà da fuormar activamaing il svilup da nos cumün.

Eu main üna cumbinaziun dad experienza politica, cugnuschentschas professiunalas e fermas ragischs in nos cumün. Tras quai cugnuoscha tant ils process da decisiun politics sco eir las sfidas pro la realisaziun pratica da progets. Eu sa chi nu basta be d’avair bunas ideas. I’s sto eir tillas pudair planisar, finanziar e realisar. Quistas experienzas ed abiltats lessa metter i’l servezzan dal cumün.

Eu sun commember dal PLD e m’ingasch eir sco president dal parti regiunal. Mia candidatura pel presidi cumünal es però üna decisiun persunala. Eu sun persvas cha la gestiun d’ün cumün sco Scuol sto funcziunar sur ils cunfins dals partits oura. Il president cumünal rapreschainta ils interess da tuot la populaziun, independentamaing da l’appartgnentscha politica. Cleramaing sun mias ponderaziuns amo adüna colliadas cun las valurs liberalas. Our da quists motivs n’haja consciaintamaing decis da candidar explicitamaing sco candidat singul e na sco candidat ufficial dal parti. Da conclüder da quai oura cha’l sustegn da vart da la PLD am mankess, füss bainschi fos. Eu n’ha sulettamaing renunzchà da colliar mia candidatura cun üna nominaziun ufficiala.

I m’es consciaint cha quista constellaziun famigliara svaglia dumondas. Perquai n’haja scleri la situaziun giuridica fingià ouravant cun l’Uffizi chantunal da cumüns. Davo avair examinà a fuond es l’uffizi gnü a la conclusiun ch’üna actività simultana illa direcziun dal cumün da meis frar sco manader da las gestiuns tecnicas e da mai sco capo cumünal nun es giuridicamaing da princip exclusa. Quista valütaziun sta però bainschi suot la resalva d’üna pussibla examinaziun güdiciala. Per mai s’inclegia da sai cha las prescripziuns legalas ston gnir tgnüdas aint e cha eventuals conflicts d’interess han da gnir trattats in möd transparent. Impustüt pro affars da persunal chi pertoccan directamaing a meis frar, voula üna clera separaziun da las cumpetenzas. A mai esa important cha meis frar nu vegna ni favurisà ni dischavantagià. Decisiv es ün’administraziun professiunala cun cleras respunsabiltats.

Eu vez mia fermezza in verer sfidas our da differents puncts da vista, da pasar differents interess e da sviluppar landroura soluziuns concretas realisablas. Tras mia actività da blers ons sco grond cusglier am sun ils andamaints politics cuntschaints ed eu sa quant important chi’d es d’integrar differents puncts da vista e da chattar soluziuns valablas per la majorità. Al listess temp m’esa important da restar fidel a mias aignas persvasiuns politicas, da defender ils interess da las regiuns periferas e da resguardar lur bsögns.

Fich important am sun il svilup a lunga vista da nos cumün, finanzas cumünalas sanas e bunas cundiziuns da basa per la populaziun indigena. Pro quists temas toccan impustüt il spazi d’abitar per indigens, plazzas da lavur attractivas, ün’infrastructura chi funcziuna, bunas scoulas ed üna vita multifara in cumün. Ün giavüsch special m’es implü da schoglier bloccadas politicas existentas e da diminuir malsgürezzas da planisaziun per cha svilups e progets necessaris possan darcheu gnir manats inavant.

Tuottas duos perspectivas pon esser preziusas. Chi chi vain d’utrò porta forsa nouvas vistas ed experienzas. Chi chi viva e lavura quia cugnuoscha percunter las cundiziuns localas e viva directamaing ils svilups dal minchadi. Eu svess n’ha lavurà dürant set ons giò la Bassa ill’economia privata e n’ha fat uschea mias experienzas preziusas dadour la regiun. Al listess temp n’haja adüna tgnü mias ragischs e meis domicil a Scuol. Per mai es quista cumbinaziun d’experienza professiunala dadour la regiun, da fermas ragischs a Scuol e d’experienza politica da gronda valur. A la fin finala es però decisiv che cha minchün po prestar pel cumün.

In prüma lingia stan per mai üna planisaziun da finanzas ed investiziuns realisticas. Nos cumün ha numerusas incumbenzas e numerus progets, ma las pussibiltats finanzialas sun limitadas. Nus stuvain perquai metter cleras prioritats e resguardar las consequenzas da nossas decisiuns a lunga vista. Ün ulteriur punct central es la planisaziun locala. Ella fuorma la basa decisiva pel svilup futur da nos cumün, impustüt per il spazi d’abitar, mansteranza e l’adöver da nossas zonas da fabrica existentas. Eu nu candidesch culla pretaisa da stuvair far tuot da nouv. Sco prüm esa da valütar a fuond ils affars curraints, d’examinar progets existents e da fixar insembel culla suprastanza cumünala ils drets accents.

Mia visiun es quella d’ün cumün, cun tuot sias fracziuns, chi’d es eir in 20 o 30 ons ün lö unic ed attractiv per viver, lavurar e crescher sü. Nus stuvain pisserar cha persunas giuvnas e famiglias hajan qua üna perspectiva. Al listess mumaint vala da sviluppar inavant las fermezzas economicas da nossa regiun. Il turissem es in quist connex üna pütta importanta, sco eir la mansteranza, l’agricultura e las ulteriuras gestiuns da servezzan. Eu nu less far grondas impromischiuns sur da singuls progets da prestige. Meis böt es plütost ün svilup chi tegna inavant cun progets realistics, finanzialmaing supportabels, chi portan a lunga vista ün nüz a la populaziun.

La discussiun sur da la necessità dals lös da scoula a Ftan e Tarasp muossa quant difficil chi’d es da cumbinar interess finanzials, demografics e da la società. Eu poss incleger cha’l cumün sto far impissamaints davart l’organisaziun da scoula futura in vista a la diminuziun dal nomer da scolars ed a las sfidas finanzialas. A listess temp es üna scoula in üna fracziun bler daplü co be ün lö d’instrucziun. Ella es üna part importanta da la vita in cumün e po esser decisiva per l’attractività d’ün lö d’abitar. Perquai stuvain nus pro üna tala decisiun resguardar, sper ils cuosts, eir la qualità pedagogica, ils viadis da scoula, las consequenzas per las famiglias ed il svilup a lunga vista da las fracziuns pertoccas. Implü esa important d’examinar, schi dà amo otras soluziuns valablas. Üna ­tala decisiun sto avair üna vasta basa ed esser per tuots inclegiantaivla.

Las cifras dal preventiv 2026 muossan cha nus stuvain far attenziun dal svilup da nossas finanzas cumünalas. Lapro nu vaja simplamaing per spargnar dapertuot. Nos cumün ha d’accumplir incumbenzas legalas e dispuona d’üna grond’infrastructura chi sto gnir mantgnüda e per part renovada. Decisiv es per mai üna planisaziun da finanzas a lunga vista chi resguarda tant ils cuosts d’investiziun sco eir ils cuosts da gestiun e da mantegnimaint. Nus stuvain disferenzchar tanter quai chi’d es necessari, quai chi fess sen e quai cha nus ans pudain propi prestar. Il böt sto esser da tgnair il cumün finanzialmaing abel d’agir, sainza spostar adüna plü inavant investiziuns necessarias e cun quai inchargiar implü las generaziuns futuras.

Per mai han quellas investiziuns priorità chi sun necessarias per la sgürezza, il provedimaint da basa e’l mantegnimaint da nossa infrastructura existenta. Lapro toccan per exaimpel il provedimaint d’aua, implants per l’aua persa, vias e sendas sco eir sanaziuns necessarias da noss edifizis publics e stabilimaints da scoula. I’l sectur da scoula stuvain nus examinar eventualmaing eir nouvas variantas da realisaziun chi nu sun fin uossa forsa amo gnüdas resguardadas avuonda. Investiziuns dessan as basar sün ün concept chi resguarda eir pretaisas futuras. Progets turistics sun per nos cumün fich importants, però eir pro quels esa d’examinar che nüz chi portan a lunga vista e co chi vegnan finanziats. Sco indschegner da fabrica saja our d’experienza cha be ils cuosts da fabrica nu sun decisivs. Ün’investiziun sto gnir resguardada sur tuot sia vita.

La planisaziun locala es decisiva pel futur da nos cumün. Per mai esa però fich important cha nus dovrain consequentamaing il spazi d’agir legal chi’ns sta a disposiziun aint il rom da las prescripziuns superiuras, sainza s-chaffir restricziuns supplementaras inütilas. Impustüt pro’l spazi d’abitar per indigens e pro las pussibiltats da svilup per la mansteranza stuvaina trar a nüz quist spazi. Eu less manar inavant la revisiun in möd speditiv, tour serius ils giavüschs da las persunas pertoccas e pussibiltar decisiuns inclegiantaivlas e giuridicamaing sgüras.

Quai es difficil da valütar. Però cun quatter candidats han las votantas ed ils votants dal cumün da Scuol üna dretta schelta i’l seguond scrutin. Eu sun persvas cha mia experienza politica da blers ons, mia actività professiunala e mias ragischs a Scuol am dan ün profil independent e ferm. Co cha la populaziun güdichescha mia candidatura as muossarà lura als 15 november.