Ilanz/Glion critichescha il messadi

Ella brev distribuida al suveran dalla vischnaunca beneventa l’executiva dad Ilanz/Glion da principi ch’ils menaschis da sanadad vegnan transferi tier la Reit da sanadad Surselva (RDSS) ed ein sut in tetg communabel naven digl 1. da schaner 2027. Ilanz/Glion s’auda buca tier las vischnauncas acziunarias dalla RDSS. La vischnaunca cun sias 13 fracziuns che ha tenor l’informaziun alla populaziun 5101 habitontas e habitonts ei denton part dalla SanaSurselva.

Michal Hohl appartegn alla suprastonza communala dad Ilanz/Glion e tgira leu il ressort dalla formaziun, dalla sanadad publica e dils fatgs socials. Ella di ch’ei seigi impurtont che las vischinas ed ils vischins seigien informai dallas ponderaziuns dalla suprastonza dad Ilanz/Glion: «Ei constat che nus havein ina tenuta critica enviers certs puncts stipulai ella cunvegna da prestaziun denter la SanaSurselva e la RDSS.» La critica sedrezzi denton pli expressivamein all’organisaziun ed alla structura dalla SanaSurselva, l’organisaziun che dat las incumbensas alla RDSS.

Dameins cumpetenzas da decider

Michal Hohl di che cun la nova cunvegna da prestaziun survegni la SanaSurselva cumpetenzas da decisiun supplementaras e novas. Las singulas vischnauncas hagien pli pauc da dir e sappien mo aunc far valer lur interess el rom dalla radunonza da delegai dalla SanaSurselva. Ella brev d’informaziun stat ei scret che per Ilanz/Glion cun sias sis da total 31 vuschs da delegai ella SanaSurselva munti quei che autras vischnauncas sappien dictar alla vischnaunca dad Ilanz/Glion novs buordis finanzials. Alla fin finala seigi la vischnaunca dad Ilanz/Glion la purtadra principala dils cuosts caschunai dil provediment da sanadad.

La partiziun da naschientschas

Ella brev d’informaziun critichescha las suprastonza communala dad Ilanz/Glion era la decisiun dalla SanaSurselva da menar vinavon la partiziun da naschientschas el Spital regiunal Surselva. Michal Hohl cumpletescha che la suprastonza communala criticheschi che la SanaSurselva seigi buca suandada allas directivas dil studi dalla PricewaterhouseCoopers (PWC) ed dil Cantun. «Ei vegn pia buca spargnau en quels loghens. In da quels loghens ei la partiziun da naschientschas el spital da Glion.»

La clav da repartiziun

Ella nova cunvegna da prestaziun culla RDSS dat ei duas clavs da repartiziun dil deficit. L’emprema reglescha la repartiziun dil deficit dil spital e la secunda la repartiziun dils deficits dallas casas da vegls e da tgira. Da niev stoppi la vischnaunca dad Ilanz/Glion – sper ils cuosts tenor lescha cantunala – era separticipar dils deficits dils agens habitonts ellas casas d’attempai e da tgira ordeifer Glion. Considerond che las duas casas da tgira Puntreis a Mustér e Da casa Val Lumnezia fetschien buca part dalla RDSS seigi quella pratica da reparter ils deficits buca correcta, stat ei scret ella brev d’informaziun dalla suprastonza communala dad Ilanz/Glion.

Midar la clav

Sco quei che la suprastonza communala Michal Hohl di, vuless la vischnaunca dad Ilanz/Glion midar la clav da repartiziun dils deficits tier il spital regiunal en quei senn ch’il criteri dallas entradas da taglia ei buca pli relevants per la clav. «Tenor nus sto il criteri dalla repartiziun esser sulettamein la forza finanziala dalla vischnaunca. Lu savess ins era includer tier las vischnauncas ils secturs dallas concessiuns.»

Negina critica da principi

Michal Hohl di en discuors culla FMR che la suprastonza communala dad Ilanz/Glion hagi cun la brev aviarta allas vischinas ed als vischins buca giu la finamira da far ina critica generala dalla nova cunvegna da prestaziun. «Nus havein sulettamein vuliu avisar sin quels puncts ch’ein problematics per nossa vischnaunca egl avegnir. Aschia contribuin nus alla transparenza per che mintga votanta e votant sa decider, sch’ella ni el vul dir GIE ni NA ils 29 da november.»

Extrar ei mai sclaus

«In tema ei l’extrada dalla SanaSurselva en mintga cass stau tier nus», di la suprastonta communala Michal Hohl. «Jeu manegel che quei tema ei era el futur buca giu da meisa.» L’executiva dad Ilanz/Glion seigi denton sedecidida pil mument da restar ella SanaSurselva e da contribuir en fuorma constructiva al futur dalla organisaziun. «Nus essan pertscharts da nossa rolla sco vischnaunca da domicil e vischnaunca gronda.»

Reit da sanadad ha dumignau igl emprem obstachel

L’emprema sera d’informaziun da la SanaSurselva davart la votaziun dils 29 da november ha cattau ina buna resonanza. Ver 120 persunas ein separticipadas la davosa mesjamna sera a Glion. Las damondas han surtut pertuccau ils cuosts, il persunal ed igl avegnir dil Spital regiunal Surselva. L’atmosfera ei stada positiva. Dus participonts ein stai a disposiziun suenter la part ufficiala cun lur bilanza dalla sera.

Silvio Dietrich

Haveis Vus intervegniu oz zatgei niev?

Na da principi buc, ins auda gie bia che fa la currella. Ed ei dat caussas ch’ein buc aschi claras. Questa sera ei bia vegniu rispundiu. Ed ei ha era dau damondas ch’jeu mez havess era fatg.

Ha l’occurrenza lu confirmau Vies meini?

Na, miu meini ei clars. Ella regiun stuein nus luvrar ensemen. Quel ei schon stau avon aschia. Jeu haiel tertgau ch’ei detti questa sera aunc empau dapli peiver, forsa era cunterdamondas. Gliez ha ei buca dau. Igl ei iu tut en quella direcziun ch’ins vul luvrar ensemen sil sectur dalla sanadad en Surselva. Ed igl ei era vegniu clar ch’ins sto luvrar ensemen ella regiun.

Ein ussa tuttas damondas sclaridas?

Na, ei dat schon aunc ina ni l’autra damonda aviarta. Quei culla clav da repartiziun dils cuosts ei per exempel ina da quellas damondas ch’ei per Glion in problem. Leu vegn ei segir aunc a dar discussiuns. Quei pertucca denton la SanaSurselva ed ha buca da far culla Reit da sanadad Surselva. 

Flurin Caviezel

Veis Vus intervegniu questa sera zatgei niev, zatgei che Vus savevas aunc buca?

En sesez sundel vegnius questa sera perquei ch’jeu savevel entscheiver nuot cul messadi. Jeu hai intervegniu bia ord las medias. Atgnamein havein nus uss ina situaziun sco nus havein aunc mai giu en Surselva. Ch’igl ei aschi differents meinis, tgi ei per e tgi ei encunter la reit da sanadad. Biars han era negin meini. Jeu sun dall’idea che quella orientaziun da questa sera ei stada fetg buna. Ussa san ins segir per tgei ch’ei va. Igl ei donn che dus presidents communals (Schluein e Laax) ed il nies dad Ilanz/Glion han fatg ils stuorns. Auter san ins buca dir.

Havevas Vus lu schon fatg il meini avon che Vus essas vegni cheu?

L’informaziun da questa sera ha segir gidau mei da far in meini. Jeu vegn segir a sustener quei. Quei che ha occupau mei avon che vegnir cheu oz ei il tema dalla partiziun da naschientschas. Nus havein oz en Svizra casas da parturir en pli e pli grond diember. Jeu sedamondel in tec daco che la SanaSurselva ei buca vegnida silla idea da schar l’infrastructura dil spital allas spindreras dalla regiun: «Gestiunei vus sezzas el spital vossa partiziun da parturir e lu vegness quella mantenida cheu el spital.»

Dat ei aunc damondas aviartas?

Il grond problem ei la finanziaziun dad Ilanz/Glion. Glion ei il liug da domicil dil spital. Entras quei vegn la vischnaunca engrevegiada fetg ussa suenter quella fusiun da vischnauncas che tuts schevan ch’ins stoppi esser solidarics. Ussa ha la solidaritad tratg tut las vischnauncas dalla Foppa ella miarda. Nus havein buca las finanzas pli. Quei sa buc esser. Pia, ina gronda damonda aviarta per mei ei co Glion vegn da pagar tut quei ch’els havessen da pagar per la sanadad publica. (rtr/fmr)