En Tansania ei tut auter
Igl onn 1999 ei Josef Bürki staus l’emprema gada en Tansania. Dapi lu eis el tschaffaus da quella tiara ell’Africa digl Ost e da sia populaziun. Per sustener e gidar il svilup da quella ha il miedi da casa da Laax fundau la primavera vargada l’uniun «Kesho Njema Africa».
«Memia savens eis ei memia tard. Perquei ch’in tractament medicinal cuosta schi bia van els pér il davos mument el spital per seschar tractar», gi Josef Bürki ed aschunta ch’in pign accident sappi esser per ina persuna en Tansania la fin dalla veta.
En siu mintgagi professiunal eis el part dil standard medicinal svizzer. Dapi 22 onns tracta Josef Bürki, ensemen cun sia squadra dalla pratica a Laax, glieud che sa sefidar d’in sistem che funcziuna. En Svizra ei la populaziun en buns mauns ed il sistem garantescha da tractar, mitigar, curar e medegar blessuras e malsognas.
Ell’Africa ei quei tut auter. Sch’enzatgi rumpa ina comba, setaglia cun in uaffen, ni era sch’ina dunna parturescha in affon, sa quei esser la sentenzia da mort. «Fetg savens dat ei infecziuns e gl’agid vegn memia tard», confirmescha Josef Bürki. Avon bunamein 30 onns eis el seconfruntaus l’emprema ga cun ina realitad ch’ins sa buca s’imaginar en Svizra.
Sco avon 80 onns en Svizra
Sco giuven miedi assistent ha gl’um ch’ei carschius si el cantun Appenzell visitau 1999 Tansania. El ha constatau che la populaziun en regiuns periferas viveva sco avon 80 onns en Svizra. «Quell’experientscha e las sentupadas da lezza gada han mai schau liber mei», tradescha Josef Bürki.
Suenter esser seperfecziunaus eis el vegnius gl’onn 2005 a Laax nua ch’el ha surpriu la pratica dil miedi da casa. Dapi lu tracta il docter, ensemen cun sia squadra, nundumbreivels pazients cun blessuras d’accidents da skis e da bike. Indigens e hosps da vacanzas, pign e grond, giuven e vegl, ein en buns mauns. Il sistem medicinal svizzer culla cassa da malsauns obligatoria garantescha quei a tuts. Sonografia, radiografia, ei standard, analisar il saun, tgirar plagas, dar diagnosas e medicaments s’auda medemamein tiel mintgagi.
Joris Tomaschett lavura dapi biars onns sco assistent medicinal ella pratica a Laax. Cun el ha Josef Bürki fundau il fevrer 2026 l’uniun Kesho Njema Africa ed il settember ei Joris Tomaschett staus l’emprema gada en Tansania. «La pupira che regia leu havess jeu mai saviu s’imaginar avon», gi el en discuors culla FMR. Aquaduct e canalisaziun, vias, scolas, traffic, insumma la veta publica existi strusch ni seigi en in schliet stan.
Scolar e promover ils indigens
Il cuntrast tier la situaziun en Svizra ei extrems. La paupradad ei generala, tuts ein sil medem livel da svilup. «Ina sempla via da funs tier nus vala leu quasi sco autostrada», descriva Joris Tomaschett. Ella regiun Sanya Juu ha el visitau il Charlotte Hospital, igl ei la basa da Kesho Njema Africa.
Josef Bürki ei colligiaus cun quei spital e sustegn era las mungias che meinan el. «Sora Josepha meina quell’instituziun dapi biars onns e vuless dar vinavon il tgamun ad ina persuna pli giuvna», raquenta Josef Bürki. Persunal cumpetent, miedis e tgirunzas ei denton grev d’anflar. «Nus vulein buca sustener els cun persunal da cheu, ed era buca cun material che vegness sporadicamein dall’Europa. Era cun tarmetter trasora daners eis ei buca gidau», dat el d’entellir. Gliez agid seigi buca persistents.
«Nossa finamira eis ei da scolar glieud indigena, da possibilitar ad els da gidar sesez e la finala da migliurar la situaziun.» Duront lur dimora dil settember vargau el Charlotte Hospital han Josef Bürki e Joris Tomaschett procurau e finanziau, sper bia auter, medicaments e gidau da baghegiar cistiarnas da rimnar l’aua da plievgia. Per Josef Bürki – el discuora currentamein suaheli – eis ei stau in da plirs accents dalla viseta. «Aua schubra, la higiena e glieud scolada ein tematicas fundamentalas d’in bien svilup», resumescha el.
125 differents lungatgs, 20 ga pli grond che la Svizra
Tansania ei ina tiara ell’Africa digl Ost cun 62 milliuns habitonts. Cun ina surfatscha da 945 087 km² eis ella 20 gadas pli gronda che la Svizra. Malgrad grondas rihezias dalla tiara e dalla natira ei la populaziun paupra. Tochen gl’onn 1961 ei Tansania stada ina colonia dalla Gronda Bretagna. Il suaheli ei il lungatg naziunal che la gronda part dalla populaziun drova el mintgagi. En Tansania discuor’ins dil reminent 125 differents lungatgs, 90 % da quels s’audan tier gl’oriund Bantu. (fmr/abc)
«Kesho Njema Africa» – per in bien avegnir
Il fevrer ha Josef Bürki fundau ensemen cun siu collaboratur, igl assistent medicinal Joris Tomaschett, l’uniun Kesho Njema Africa cun sedia a Laax. Finamira eis ei da promover la scolaziun da persunal el liug. L’uniun finanziescha stipendis per scolaziuns, material, apparats ed infrastructura. Gl’engaschi sebasa buca sin projects sperts, mobein vul possibilitar in svilup persistent a liunga vesta.
Malaria, tuberculosa e bia auter
Il plaid «Kesho» translatesch’ins cun «damaun», e «Njema» munta per romontsch «bien». «Per in bien avegnir, dar ina schanza agl avegnir per tuts» ei aschia il motto dall’uniun. In engaschi voluntari da pli che 20 onns el «Charlotte Hospital» a Sanya Juu, in district cun biebein 15 000 habitonts el nordost da Tansania, ha influenzau la visiun da Josef Bürki da gidar en il sistem medicinal da quella regiun.
Il Charlotte Hospital survescha alla vasta regiun Sanya Juu e sia populaziun. Malaria, bia infecziuns, 300 naschientschas ad onn, HIV, tuberculosa ed accidents cun töfs s’audan tiel mintgagi dalla squadra medicinala. Quella sa bien grau dil sustegn dalla Surselva. Ils carstgauns duein esser habels da sesviluppar e sescolar, per aschia migliurar gl’agen provediment sanitar. Josef Bürki e Joris Tomaschett drovan 100 % dallas donaziuns per Kesho Njema Africa. Viagiar viageschan els mintgamai sin agen quen en Tansania. (fmr/abc)
Gust da leger dapli?