Pled sin via

La chadafö da la nona

parter

Per blers es il temp d’advent collià cun rituals ed üsanzas da famiglia. Els sun üna part essenziala da nossa identità. Rituals ans dan tegn e svaglian regordanzas. Els han la forza ed evocheschan emoziuns ed ans drivan per üna dimensiun differenta a noss minchadi.

Sch’eu tschüf in nas in quists dis odurs da chanella, orandschas o dad anisch, lura svaglian regordanzas da la chadafö da mia nona dal temp d’advent. Ella d’eira pitschnina – la chadafö – e plain coppas e tests, paluottas e sbattins, fuorminas e lastras. Ed immez il battibuogl quista duonna veglia chi manaiva a nus uffants sco üna buna redschissura. Ün da nus das-chaiva forar oura pastinas intant cha tschel pudaiva metter sü üna vetta grossa da glasura. I d’eiran ün dalet e las pastinas d’eiran per part da gronda creatività. E natüralmaing vaina piclà da la pasta frais-cha davo la rain da nossa nona. E natüralmaing ha’la bada sainza dir bler – eir quai toccaiva pro’l ritual. A la fin gnivan las differentas pastinas implidas in troclas. Buna nona! Ella ha creà minch’on per nus ün muond unic da savurs ed odurs.

A l’istess mumaint es mia nona statta üna duonna severa. Immez il caos creativ ha’la pisserà per ün uorden penibel ed ha vaglià severamaing cha las pastinas rivan là ingio ch’ellas toccan – illa trocla e na in bocca. A la fin gnivan las troclas rumidas in s-chaffa. «Pür per Nadal!», vaiva nom. Ella ha adüna gnü ün ögl sün sias troclas e scha nus vain listess das-chü insajar üna staila da chanella, schi d’eira quai üna festa.

Eir hoz fetscha almain üna jada pastinas ed am lasch portar via in ün oter muond. Ed eir hoz metta las pastinas in troclas: «Pür per Nadal!»

I’s pudess tour quist impissamaint sco regordanzas dad ün uman chi cumainza a gnir vegl. A mai fascinescha però la pussanza cha quists rituals dal temp d’infanzia han eir davo decennis e quant ferm cha nus eschan fuormats dad els. Rituals sun daplü co üsanzas veglias. Els ans laschan dvantar quels cha nus eschan ed ans güdan dad incleger chi cha nus eschan. Els mettan il fuond per nossas ideas da las valurs e dan tegn vita düranta – quai da maniera positiva e da las jadas eir problematica. Nus füssan ningün sainza noss rituals.

Uschè restarà per mai collià il temp d’advent per adüna cun lavurs da preparaziun allegraivlas, cun reglas severas e cul spettar a quai chi ha amo da gnir – ad venire – apunto: cul advent.


Stephan Bösiger è stà reverenda dals 2003 fin 2019 en l’Engiadina Bassa e la Val Müstair. Actualmain lavura el en la cussegliaziun ed en il svilup da pravendas e raspadas en il chantun Berna. El stat a Langenthal.


En collavuraziun cun RTR publitgescha la FMR adina en la davosa ediziun da l’emna il «Pled sin via». Quel è alura era d’udir mintgamai la dumengia tar RTR, en l’emissiun «Vita e cretta».