Il glischun ri – dapi prest otg onns

Igl 1. da matg 2025 ha la FMR publicau en La Quotidiana in artechel en connex cugl emprem gi dalla pesca grischuna. Ella ha presentau il pèsch sco emblem da uoppens da vischnauncas. Mo treis dallas 100 vischnauncas han quei animal aquatic en lur arma, numnadamein Cauco ella Val Calanca, Segl ell’Engiadina e Laax. Gl’artechel cull’illustraziun dil glischun da Laax ha svegliau singulas reacziuns. E quei per in motiv particular: il pèsch egl uoppen da Laax hagi buc in aspect schi brut e mitgiert sco mussau ella gasetta. Igl uoppen ufficial muossi in pèsch che fetschi ina bucca da rir, han ins dau d’entellir al redactur.

Informau radunonza communala

Aunc avon ch’igl onn 2025 mondi a fin, eis ei necessari da sclarir quella divergenza cugl emblem da Laax. «Gie, ei ha dau ina pintga midada», conferma Sue Kislig. La specialista da marcas e communicaziun visuala cun agen biro a Laax fa dapi onns lavurs da grafica per la vischnaunca da Laax. Ella cusseglia, propona e realisescha projects corrispundents per turissem ed administraziun. Il pèsch egl uoppen ufficial fagevi veramein ina fatscha brutta, aschunta ella e remarca che la suprastonza communala hagi communicau la midada al suveran. «Quei ei stau alla radunonza communala dils 6 da fevrer 2018», precisescha Sue Kislig. Il pèsch ell’arma da Laax ei tenor la tradiziun populara in glischun. Igl ei ina specia da pèsch-predatur che viva aunc oz el Lag Grond.

In predatur ni rubadur, in glischun che catscha e maglia auters pèschs, sa ualvess far ina bucca da rir. Sue Kislig relativescha denton l’opiniun generala ch’il pèsch egl uoppen seigi in glischun. «Las squamas da quei pèsch ein buca quellas dil glischun», argumentescha la grafichera e specialista da marcas. Pils da Laax eis ei indubitablamein in glischun, igl ei «lur» pèsch. Excepiu che quel egl uoppen fageva ina fatscha brutta numna ella ils motivs daco ch’ins ha revediu gl’emblem: «Tras digitalisaziuns e scannaziuns cuntinuadas eran las conturas dil pèsch ‹ufficial› buca pli claras e la qualitad piteva pli e pli.»

Conclus senza Regenza

Denter 1945 e 1952 han tuttas vischnauncas grischunas stuiu definir lur uoppen ufficial. Laax ha buca stuiu encurir in emblem, pertgei il pèsch d’argient sin funs blau ei dapi 600 onns l’arma dils Libers da Laax. Oz ha mintga vischnaunca in uoppen ufficial ch’ei era lubius, registraus, descrets e presentaus. Ella heraldica numn’ins la descripziun d’in uoppen sco «blasonament», quei che munta ch’igl emblem vegni descrets en ina suletta construcziun. Igl uoppen ufficialmein e vertent da Laax ei descrets suandontamein tiel Cantun: «Sin blau diagonalmein si da dretg in pèsch d’argient ascendent». Gl’exemplar ch’ins sa veser sil funs blau fa lu era ina fatscha da rir.

Havess la regenza grischuna buca stuiu prender il 2018 in conclus ufficial e communicar quel, cu la vischnaunca da Laax ha adattau levamein siu emblem? «Na, quei ei buca stau necessari. La decisiun dalla cumissiun cantunala da uoppens han tunschiu», rispunda Reto Weiss. Il menader digl Archiv da stadi dil Grischun presidiescha la cumissiun cantunala da uoppens. El conferma ch’ins hagi examinau la damonda da reveder levamein gl’emblem digl uoppen da Laax. In conclus dalla Regenza ei buca staus necessaris, «demai ch’ei ha dau neginas midadas vid il blasonament ufficial», explichescha Reto Weiss. Il pèsch mira vinavon ensi, da dretg a seniester e sin funs blau. Il contact «pign» denter suprastonza communala e cumissiun da uoppens ha reglau la bagatella, numnadamein quella da dar al pèsch da Laax ina fatscha pli migeivla.

In cass pendent actual

Il president dalla cumissiun cantunala da uoppens remarca ch’el stoppi s’occupar fetg darar da talas damondas e proceduras heraldicas. Sco Reto Weiss gi, ha el tuttina in cass actual. La vischnaunca da Claustra vul era adattar sia arma. Gl’um selvadi tegn ina standarta el maun dretg. Quella bandiera sgulatscha viers anora e la vischnaunca ha exprimiu il giavisch da schar sgulatschar ella viers anen. Era en quei cass pendent sa la cumissiun da uoppens decider explicit senza in conclus dalla Regenza.