Niev triep da lufs a Breil
Igl Uffeci da catscha e pesca dil Grischun ha communicau ch’ei detti in niev trup da lufs en Surselva. Sigl intschess da Breil han ins observau il triep Frisal. El mument san ins che quel cumpeglia dus lufs pigns cun lur geniturs. En tut ha il Grischun actualmein 15 trieps da lufs.
Igl Uffeci da catscha e pesca dil Grischun ha confirmau la gievgia in ulteriur triep da lufs en Surselva. Ils dus lufs pigns observai il settember 2025 sil territori da Breil fan buca part sco supponiu dil triep Valgronda, mobein els ein part d’in niev triep. Tenor igl uffeci han las analisas geneticas cumprovau quei. Aschia ha il Grischun da niev in 15avel triep: il triep Frisal che cumpeglia silmeins ils dus lufs pigns observai e lur geniturs.
Ditg buca stau clar
«Per nus eis ei stau ina sfida da constatar ch’ils lufs dil triep Frisal ein buc ina part d’in triep gia existent», di Arno Puorger, il menader dalla partiziun animals gronds da rapina enviers la FMR. «Per cumprovar ch’ei setracti buca d’ina part dil triep da Valgronda havein nus stuiu rimnar emprovas da genetica. Quellas emprovas geneticas drov’ei per confirmar in triep niev.» Arno Puorger ha attestau ch’il triep Frisal seigi in niev triep cun quater lufs. «Nus savein aunc buca dir dapli dils viadis e dalla derivonza dil triep Frisal.»
Regulaziun da plirs trieps
Il cantun Grischun sa regular uonn endisch trieps da lufs. Ei setracta dils trieps Stagias, Valgronda, Calderas, Muchetta, Jatzhorn, Seta, Älpelti, Agnas, Sinestra, Clemgia e Moesola. Ils trieps da Moesola, Sinestra e Muchetta san vegnir eliminai cumplettamein. Cumpigliaus en quella regulaziun ei sche pusseivel era il niev triep Frisal a Breil. Sco Arno Puorger digl Uffeci da catscha e Pestga dil Grischun ha confirmau vegn il Cantun a far ina damonda a Berna d’astgar sittar in dils dus lufs pigns dil triep Frisal.
Breil ha experientscha cul luf
Il menader dalla partiziun animals gronds da rapina egl Uffeci da catscha e pesca dil Grischun ha detg ch’ei dependi adina empau dalla neiv con datier ch’ils lufs dil triep Frisal s’avischinien dil territori habitau. «La populaziun da Breil ha denton experientscha cun la preschientscha da lufs. Entochen ussa ei il triep Frisal secuntenius a moda e maniera fetg discreta.» Mo quei sappi midar tenor la situaziun meteorologica, di Arno Puorger.
Plirs novs trieps il 2025
Pér avon dus meins ha il cantun Grischun affirmau in 14avel triep da lufs, quel cul num Clemgia che viva ell’Engiadina Bassa. L’entschatta settember 2025 haveva il Cantun confirmau il triep Sinestra, medemamain ell’Engiadina Bassa. Endisch dils trieps da lufs actuals secattan sin territori grischun, dus ulteriurs ein sils cunfins.
Regulaziun proactiva
Per l’emprema gada ei la populaziun da lufs vegnida regulada igl onn vargau proactivamain en Svizra. Succediu ei quei naven digl emprem da settember 2024 entochen ils 31 da schaner 2025. Duront quei temps ha la survigilonza da catscha sittau en tut 48 lufs el Grischun. Per consequenza dat ei buca pli ils trieps Vorab e Fuorn.
PPS vul impedir recolonisaziun dil luf-tscherver
La mesjamna vargada ha il Cussegl grond tractau ell’ura da damondas il remplazzament dils lufs-tscherver ch’ein vegni sittai igl atun 2024 per sbagl en Surselva. La finamira dil Cantun ei ussa da remplazzar ils dus animals da rapina sittai cun dus lufs-tscherver dalla Rumenia ni dalla Slovachia. La Partida populara svizra dal Grischun (PPS) ha reagau ier gievgia cun ina clara critica enviers ils plans da recolonisar dus lufs-tscherver en Surselva. En ina communicaziun allas medias scriva la PPS dil Grischun che malgrad ch’il Cantun giustificheschi la mesira da recolonisar ils lufs-tscherver sco substituziun pils animals sittai per sbagl 2024, surpassi quei agir il necessari. La PPS pretenda cun ina incumbensa da fracziun dalla Regenza ch’ei vegni colonisau negins animals gronds da rapina el Grischun. (cdm/fmr)
Gust da leger dapli?