Discurrer da violenza a chasa è adina damain in tabu
Violenza a chasa è in tema serius. In’intervista cun la responsabla dal post da coordinaziun cunter violenza a chasa dal chantun Grischun dat ina survista da cifras, tendenzas e purschidas d’agid.
Violenza a chasa capita en mintga gruppa sociala ed en tuttas regiuns. Madlaina Baselgia è responsabla dal post da coordinaziun cunter violenza a chasa dal chantun Grischun. Ella ha dà vers RTR pled e fatg davart la cifras en il Grischun, tgi ch’è surtut pertutgà e sche campagnas ed acziuns cunter violenza a chasa portan insatge.
RTR: Tge è la tendenza? Datti adina dapli violenza a chasa en il Grischun u pli pauca?
Madlaina Baselgia: Quai è grev da dir. Igl è grev da mesirar la violenza a chasa perquai che savens sa tracti da delicts che capitan entaifer las atgnas quatter paraids a chasa. Las persunas na van betg adina tar la polizia, uschia ch’ins na vesa betg quests cas en las statisticas. Ma tenor la statistica criminala da la Polizia naziunala èn vegnids registrads l’onn 2024 radund 21 000 delicts. En il Grischun hai dà 232 delicts. Qua èsi da menziunar ch’ina persuna po er avair commess dapli che in delict. Questas cifras èn dapi onns en questa dimensiun e s’augmentan mintg’onn levamain. In dals motivs per l’augment è tenor las persunas spezialisadas che la populaziun è pli sensibilisada per la problematica. I vegn supponì ch’i dat dapli glieud che va tar la polizia e betg ch’i dat dapli cas.
En il Grischun datti dapi set onns mintgamai la fin november ed entschatta december ils dis d’acziun encunter violenza a chasa. Sentan ins in effect da quels dis?
L’effect da prevenziun ed era l’effect da lavurs per sensibilisar è grev da mesirar. I dat dentant differentas indicaziuns che demussan ch’ils dis d’acziun han in effect. Nus constatain ch’il tema è main tabu che anc avant in pèr onns. Oz avain nus bler dapli persunas che sa ferman al stan d’infurmaziun e mussan interess, che raquintan era da lur atgnas experientschas e fan dumondas. Quai n’era avant in pèr onns anc betg uschia. Il chantun Grischun ha era realisà duas campagnas per sensibilisar la glieud per il tema. Ina da quellas ha gist lieu. Sin ils placats colurads ves’ins in ursin da plisch u in cor da cheramica rut. Cun questas campagnas avain nus gì bleras reacziuns er en las medias socialas. I dat era persunas che han dumandà per agid suenter ch’ellas han vis las campagnas.
Tge impuls sperais Vus uschiglio anc ch’ils dis d’acziun hajan per las singulas persunas?
Nus sperain ch’adina dapli persunas pertutgadas e l’ambient social s’infurmeschian davart las purschidas da sustegn tar ils posts spezialisads che san nua ch’ins po dumandar per agid e co reagir. Nus sperain era ch’ils dis d’acziun porschian a lunga vista ina contribuziun per prevegnir ed era per cumbatter la violenza a chasa.
Tgi è insumma pertutgà il pli ferm da violenza a chasa en il Grischun?
Il pli ferm pertutgadas da la violenza a chasa èn dunnas, sco che las cifras mussan en il Grischun, ma er en tut la Svizra. Dals cas registrads èn tenor la statistica criminala da la polizia naziunala 70 % da las persunas pertutgadas dunnas e 30 % umens. Tar il servetsch d’agid a victimas dal Grischun hai gì quest onn 90 % dunnas ch’eran pertutgadas da violenza a chasa. Era blers uffants èn pertutgads.
Tge pon ins dir davart las persunas ch’èn violentas?
Da las persunas ch’èn violentas en general èn radund 75 % umens. Tar la violenza sexuala, independent sche quai è in partenari, in confamigliar u ina persuna che la victima n‘enconuscha betg, èn en 95 % dals cas las persunas violentas umens. Quai mussan las statisticas naziunalas.
Pertutgadas da violenza èn savens era persunas cun in impediment. Quai è era stà il focus dals dis d’acziun da quest onn en il Grischun. Pertge avais Vus tschernì gist quest focus?
Persunas cun impediments han in pli grond ristg da daventar victimas da violenza. Quai resulta or dal rapport dal Cussegl federal da l’onn 2023. Quai è surtut il cas, sch’ina persuna dovra sustegn en il mintgadi u sche las abilitads da communitgar e da sa proteger sezza èn reducidas. Quai pertutga spezialmain dunnas e mattas.
Nua chattan persunas pertutgadas da violenza e confamigliars agid?
En ina situaziun acuta èsi da contactar la polizia (117) e l’ambulanza (144). Sche la situaziun n’è betg acuta, pon ins contactar il Servetsch d’agid a victimas (Opferhilfe). Quel è gratuit e confidenzial e cusseglia las persunas pertutgadas, ma er ils confamigliars (081 257 71 42 a tuttas uras).
I dat era l’ura da consultaziun forensic nursing da l’ospital chantunal. Là pon ins sa laschar examinar medicinalmain ed era laschar documentar las blessuras, uschia ch’ins po duvrar quella documentaziun pli tard, era sch’ins vul far ina denunzia, ussa u pli tard. (079 923 11 44 da las 08.00 fin las 16.30). Ina persuna che na sa chatta betg pli segira a chasa po contactar la chasa da dunnas dal Grischun (081 252 38 02 a tuttas uras) e per umens datti la chasa d’umens a Turitg (056 552 08 70).
Era persunas ch’èn violentas chattan agid e pon sa drizzar al post da consultaziun per persunas violentas (079 544 38 63). (rtr/fmr)
Gust da leger dapli?