Buca dapli producziun, mobein dapli plaz
La Cascharia da Lumbrein sa instradar siu project sa renovaziun. Suenter che la vischnaunca Lumnezia ha dau glisch verda per ina midada da zona, spetga la vischnaunca actualmein aunc il conclus ufficial dalla Regenza. Per optimar il menaschi dalla cascharia vegn la vischnaunca a midar la via da quatier.
La Cascharia da Lumbrein (mira scaffa) vul restar «fitta» pils proxims decennis. Quei conferma il president dalla societad, Ursin Riedi. El ei in dils diesch purs che furneschan il latg a Lumbrein al signun Mario Albin. «Per saver mantener a liunga vesta nies menaschi, ei la restructuraziun planisada la suletta via», gi Ursin Riedi, il pur da Morissen, en discuors culla FMR. Avon dus onns ha la societad informau l’emprema gada la populaziun da Lumbrein. Gl’architect Patric Rothmund ha dau plaid e fatg pertuccont ils plans. Buca dapli caschiel sto il signun far, mobein dapli plaz duei el survegnir per siu menaschi. Il gi d’informaziun haveva la societad mussau il container per in’emprova co ei fussi pusseivel da trer a néz il scharun. Demai ch’ei ha negins pors pli en Lumnezia, sto la cascharia menar naven, cun gronds cuosts, quei product secundar dil caschiel.
Ussa stretg e cumplicau
Gl’interprendider Andreas Mehli da Cuera era vegnius a Lumbrein per mussar ina sligiaziun pusseivla. Enstagl da menar naven il scharun savess ins producir cun quel energia ed aua. Ella fasa actuala ha il cundrez da pilot «Flexbio» denton buca prioritad. Gl’emprem, avon che planisar talas investiziuns, sto la cascharia esser «fitta» pil futur. «Nossa finamira eis ei buca da s’engrondir, mobein d’optimar il menaschi», declara Ursin Riedi. Actualmein furneschan alp e purs rodund 100’000 kilos, ei vegn caschau duas gadas a gi, sin surfatscha stretga e cun proceduras cumplicadas. El tschalèr dalla cascharia actuala ha ei plaz per mo 600 magnucas. El baghetg dil luvratori communal a Lumbrein sa il signun metter 2000 e las ulteriuras vegnan magazinadas ordeifer la vallada. Il project en vesta migliura essenzialmein la situaziun: Sper la casa existenta cun cascharia, stizun e habitazun dueigi dar in baghetg cun tschalèr da caschiel per biebein 6000 magnuccas, pischada ed ulteriuras latgiras. Gl’architect ha planisau in edifeci niev cugl aspect exteriur d’in clavau.
Informau proactivamein
Manischar talmein sco ella situaziun actuala seigi buca sempel, constatescha Ursin Riedi. Il pass decisiv per insumma saver semover ed optimar ei ina midada da zona stada. En vesta ad in project ha la societad da cascharia saviu aquistar la parcella vischinonta. Il sulom cun ina surfatscha da rodund 650 m2 garantescha che la societad sa semover. El era denton ella zona da baghegiar e cunfinescha culla via dil quatier Vigela. Suenter l’informaziun publica d’avon dus onns ha la vischnaunca saviu instradar la procedura per ina midada da zona. La publicaziun ei stada dils 29 d’uost tochen ils 29 da settember 2025. Demai che la societad e la vischnaunca han informau proactivamein ils convischins, oravontut ils vischins dil quatier, ed era integrau ella procedura las instanzas cantunalas, ei la midada da zona buca stada dispiteivla.
Vischnaunca beneventa tals menaschis
La via da quatier vegn la vischnaunca a transferir da tschella vart dil baghetg dalla cascharia existenta. Sco quei che Ursin Riedi gi, han las autoritads communalas susteniu da tut temps il project dalla cascharia da Lumbrein. Il president communal Daniel Solèr conferma quei e puntuescha leutier: «La vischnaunca sto haver tut interess da promover menaschis pigns d’artisanadi e mistregn, seigi pasternaria, cascharia, ustria, resgia e tut tschels. Nus salidein e sustenin fetg tuttas iniziativas che van en quella direcziun». En connex culla cascharia da Lumbrein spetgien ins mo aunc il conclus dalla Regenza. Gl’entir project, inclus la part dalla vischnaunca da transferir la via da quatier, vegn a custar 5,2 milliuns francs. Pertuccont las garanzias finanzialas ei la societad en contact cun institiuziuns publicas, fundaziuns e fauturs. Ils plans pil project ein perinagada semtgai e primavera proxima vulan societad e vischnaunca inoltrar la damonda da baghegiar.
Ina dallas paucas cascharias grischunas
Manuel Pelican/FMR
Dapi gl’onn 1886 dat ei a Lumbrein ina cascharia. 1996, 110 onns pli tard, han Mario Albin e sia dunna Ina Albin surpriu quella e transformau ella ad in menaschi che producescha varietads da caschiel che vegnan schazegiadas sur ils cunfins dalla vallada. La marca «Bündner Bergkäse» stat sin magnuccas da mo nov cascharias grischuns che produceschan caschiel da bio. Sper la cascharia da Lumbrein appartegnan era quellas da Breil, Andeer, Nufenen, Spligia, Sufers, Val, Müstair e Bever alla marca certificada da bio.
Garantir la successiun
Per ch’ina cascharia sappi funcziunar drova ei naturalmein ils furniturs da latg. E da lezs ha Mario Albin diesch. Igl ei nov purs da Lumbrein, Cumbel, Morissen e Vrin. Els portan mintga gi latg ella cascharia da Lumbrein. La dieschavla cooperatura ei l’Alp Staviala Vedra sur Lumbrein. Tras ina pipeline da treis kilometers cuora il latg criu directamein ella cascharia dils Albins. Duront in onn elaborescha quei menaschi circa 900 000 kilos latg.
Dacuort ha Mario Albin saviu festivar siu 60avel anniversari. Quei munta ch’el s’avischina alla pensiun, pia eis ei uras da garantir la successiun. La lavur dil signun cumpeglia buca mo la producziun da diversas sorts caschiel. Vitier ston ins survigilar e direger ils process, controllar la qualitad, tgirar e mantener ils indrezs e risguardar las prescripziuns da higiena. Igl ei ina massa lavurs che pretendan ina persuna versada ed ambiziusa. Perquei eis ei era grev d’anflar persunas qualificadas. La renovaziun dalla cascharia ei aschia era ina mesira da revaletar la lavur dalla cascharia.
In caschiel da vaglia
Mario Albin ha retschiert gia pliras gadas premis, sco per exempel in diplom dil Swiss Cheese Awards ils onns 2010 e 2022. Il caschiel da Lumbrein che vegn aunc adina producius tradiziunalmein en in priel d’irom ei pia ina vivonda d’aulta valur. Aschia san ins era dir che la cascharia da Lumbrein hagi meritau ina renovaziun.
Gust da leger dapli?