Nagina assicuranza sch’i fracassa
Be mintga tschintgavel bajetg è assicurà en Svizra cunter terratrembel. Ina nova emprova per in’assicuranza en cas da gronds terratrembels stat sin ballantscha. Il Cussegl dals chantuns ha refusà il mardi la proposta. Sco proxim decida il Cussegl naziunal.
«Adina suenter 100 u 150 onns fracassa quai en Svizra. Nus na savain betg nua che quai capita. E nus na savain betg cura – ma i fracassa», ha admonì Beat Rieder dal Center. Il Vallesan ha empruvà da persvader il mardi ses collegas en il Cussegl dals chantuns per introducir in’assicuranza eventuala. Il Cussegl federal duai survegnir la cumpetenza d’introducir ina tala assicuranza.
Ella curclass donns da bajetgs tar grevs terratrembels. I sa tracta da terratrembels sco quel da Basilea il 1356 cun ina magnituda da 6,9 sin la scala Richter ubain quel da Cuira il 1861 cun ina magnituda da 5,9.
Ils arguments da Beat Rieder n’han però betg persvadì il cussegl. Cun 23 cunter 19 vuschs e 2 abstenziuns è l’assicuranza eventuala vegnida refusada. Sco proxim è il Cussegl naziunal en roda da decider.
Naginas premias annualas
Oz chaschunass in terratrembel sco a Basilea avant prest 700 onns donns d’enturn 40 milliardas francs vi da bajetgs en Svizra, è vegnì ditg pliras giadas durant la debatta. Ma be 20 % dals bajetgs èn assicurads. Tant il parlament federal sco er ils chantuns han gia fatg emprovas dad introducir in’assicuranza. Ma fin ussa na datti nagina assicuranza obligatoria cunter terratrembel.
Ina soluziun fiss l’assicuranza eventuala sco discutà il mardi en il Cussegl dals chantuns. Per ina tala n’èsi betg da pajar premias annualas. Il cuntrari: Da pajar èsi pir cura ch’i capita propi in grond terratrembel. Pir lura avessan tuts proprietaris e tuttas proprietaris da contribuir fin a 0,7 % da la valur assicurada da lur bajetgs. Cun ils daners vegnissan indemnisads ils proprietaris pertutgads da donns. La finamira: pussibilitar da reconstruir uschè svelt sco pussaivel puspè ils bajetgs destruids.
Tenuta – il stadi gida lura schon
En il Friul vesian ins anc oz tge che capitia sch’i na dettia nagina assicuranza cunter terratrembels, ha ditg Benedikt Würth dal Center ch’è s’exprimì per in’assicuranza eventuala. Blers bajetgs na sajan anc adina betg reconstruids bunamain 50 onns suenter il grond terratrembel.
En Svizra dettia quai evaluaziuns pertge che proprietaris e proprietarias da chasas na fetschian nagina assicuranza cunter terratrembels, ha explitgà il cusseglier da Son Gagl. Dad ina vart pensian els ch’i na capitia betg in grond terratrembel. Per l’autra pensian els ch’i na tutgia betg els sch’igl avess da capitar. E plinavant saja derasada la tenuta ch’il stadi gidia lura schon en il mender cas. Gist suenter corona, ch’il stadi haja gidà cun milliardas, saja quest pensar anc pli derasà.
Periclitaziun er en l’Engiadina
Ma tar in grond terratrembel avess il stadi anc da dar dumogn a donns vi da l’infrastructura d’aua, d’energia e traffic, ha ditg Maya Graf dals Verds. Il stadi stuess en in tal cas sa concentrar sin metter ad ir l’infrastructura publica e n’avess betg la capacitad dad anc gidar tar donns da chasas privatas.
La politicra da Basilea-Champagna ha fatg attent che terratrembels d’ina gronda fermezza chaschunassan cunzunt donns en grondas citads sco Basilea e Turitg. Daniel Fässler dal Center ha enumerà calculaziuns da Servetsch da terratrembels svizzer. «Il pli grond privel da terratrembel cun ina magnituda da 6,6 exista en il conturn da Basilea. Medemamain ina pli auta periclitaziun datti en il Vallais, la Val dal Rain Songagliaisa, il Berner Oberland ed en l’Engiadina», ha ditg il cusseglier dad Appenzell Dadens.
Solidaritad tar catastrofas
Ils adversaris d’ina assicuranza eventuala han pledà per dapli autoresponsabladad. Mintga proprietari e mintga proprietaria da chasa haja la pussaivladad da far in’assicuranza. Jakob Stark da la PPS ha en pli fatg valair trais arguments cunter l’assicuranza eventuala: il federalissem, la birocrazia e la solidaritad.
Ils chantuns sajan responsabels per las assicuranzas da bajetgs ed els possian relaschar leschas che perscrivian da bajegiar a moda segira cunter terratrembels, ha ditg il cusseglier dal Turgovia. «Questa cumpetenza cumpeta als chantuns. Quai è federalissem.»
En pli chaschunass ina tala assicuranza ina birocrazia enorma. Tut il bajetgs stuessan vegnir registrads e valitads – er en chantuns che n’enconuschian gnanc in’assicuranza da bajetgs statala. En pli n’haja el mai resentì ina uschè gronda solidaritad sco tar catastrofas, ha ditg Jakob Stark. «Vaira solidaritad datti exact en muments ch’i capita grondas catastrofas.»
Incasso cumplitgà
Hannes Germann da la PPS ha accentuà che la solidaritad funcziunia bain en Svizra. Gist la bova da Blatten haja demonstrà gliez quest onn.
Il cusseglier da Schaffusa ha crititgà che be ils proprietaris e las proprietarias da chasa stuessan pajar en cas d’in terratrembel grond. «Jau chat quai curius da be engrevgiar immobiglias ch’èn en possess privat. Sch’ins posseda ina chasa u in’abitaziun en la valita d’in milliun francs, stuess ins dad in mument sin l’auter pajar 7000 francs», ha ditg Hannes Germann. Locataris u locatarias che hajan forsa dapli facultad, na stuessan contribuir nagut.
E lura fissi cumplitgà dad incassar tants daners enina suenter in grond terratrembel, ha manegià il politicher da la PPS. «Jau sun spanegià co che la Confederaziun s’inschigna, sch’ella sto tuttenina far il post dad incasso.»
Gust da leger dapli?