«Schi füss daplü rument, lura gess sü il quint»

La Regiun Malögia ha reglà il ramassamaint e l’allontanamaint da las immundizchas in ün’associaziun. Quella es respunsabla per las incumbenzas in connex cun las immundizchas per tuot la regiun, dimena pels cumüns in Engiadin’Ota sco eir pel Commune di Bregiaglia.

Illa Regiun Engiadina Bassa/Val Müstair (EBVM) percunter nun vain il s-chart ramassà ed allontanà in üna cunvegna o sistem unitar per tuot la regiun. I dà duos associaziuns – üna per l’Engiadina Bassa e Samignun e l’otra per la Val Müstair (guarda boxa). Ma perche insè?

Cunvegna per quatter cumüns

«I dà schon üna cunvegna, però regiunalmaing vala quella be pels cumüns d’Engiadina Bassa/Samignun – dimena per Zernez, Scuol, Valsot e Samignun. Quels cumüns han surdat il ramassamaint ed allontanamaint da las immundizchas cun üna cunvegna da prestaziun a la Regiun EBVM», disch Arno Kirchen, il manader da la Regiun EBVM. El agiundscha cha quista cunvegna cumpiglia immundizchas, palperi vegl, chartun vegl, vaider e plastic.

Mincha set ons daja üna submissiun dal ramassamaint da las immundizchas e be güst ingon ha la Regiun EBVM darcheu scrit oura quista incumbenza. Pels prossems set ons surpiglia la ditta Crüzer da Scuol quistas lezchas. Quella es respunsabla per ramassar il rument pro’ls lös da ramassamaint, da tils preparar pel transport e trametter quai cul tren our da la val. I’l stabilimaint per dischmetter rument da la Gevag a Trimmis vegnan arsas las immundizchas da chasa. Il palperi, chartun, vaider e plastic vegnan reciclats d’ulteriuras dittas illa Val Rain da Cuoira. Ils lös da ramassamaint sco eir l’allontanamaint d’ulteriur s-chart – sco p.ex. battarias, öli vegl o eir s-chart verd – es chosa dals cumüns.

Sistem s’ha verifichà

«Quist sistem cun la cunvegna da prestaziun tanter ils quatter cumüns daiva fingià daspö il temp avant la refuorma dal territori, chi’d es ida in vigur dal 2016. Fingià la Pro Engiadina Bassa – l’organisaziun antecessura da la regiun – vaiva reglà quai uschea», declera Arno Kirchen. Tenor el s’haja quist sistem verifichà fich bain e’ls cuosts vegnan calculats tenor üna clav da scumpart.

In occasiun da la submissiun d’ingon ha la Regiun EBVM tenor Arno Kirchen consciaintamaing scrit oura l’incumbenza cun l’opziun da tour aint la Val Müstair pels prossems set ons. Cha la Conferenza dals presidents saja statta da l’avis chi fess sen d’includer la Val Müstair, però cun la premissa chi nu detta cuosts supplementars pels ulteriurs cumüns.

Dischavantags finanzials

Il resultat da l’evaluaziun ha lura però muossà chi dess ün dischavantag pels quatter cumüns da Zernez fin Samignun. Il motiv principal es chi resultessan cuosts plü gronds pels cumüns, eir cun adattar la clav da scumpart, cun includer la Val Müstair. «Il problem es il viadi plü lung sur il Pass dal Fuorn sco eir la quantità d’immundizchas. La Val Müstair ha massa pac rument per far quai in möd economic. Schi füss daplü rument, lura gess sü il quint», disch Arno Kirchen.

Uschea chi dat illa Regiuna EBVM pels prossems set ons duos associaziuns in connex cun l’allontanamaint da las immundizchas. Scha la populaziun da la Val Müstair crescha però infra quist temp – e prodüa cun quai daplü rüzcha – lura rendarà in avegnir per la Regiun EBVM eir üna cunvegna per tuot la regiun.