professiuns

Ils portafortuna tschertgan persunal

Cun ina campagna da placats èn ils spazzachamins grischuns a la tschertga d’emprendistas ed emprendists da spazzachamin. Als 21 maister spazzachamins dal Grischun mancan almain ina deschina spazzachaminas u spazzachamins.

parter

Spazzachamins e spazzachaminas valan sco portafortuna, perquai ch’els procuran che la populaziun en ils edifizis vegnian protegids d’incendis. En il center da la lavur dal spazzachamin steva pli baud da nettegiar il chamin, las pignas ed il bischen da las pignas. Oz è quai sa midà. Las activitads dal spazzachamin cumpiglian oz in spectrum bler pli vast cun controllas, nettegiadas e tgiras d’indrizs termics u ventilaziuns en bajetgs privats e manaschis.

Cun lur lavur garanteschan las ambassaduras ed ils ambassadurs da la fortuna ch’ils indrizs da stgaudar restan segirs e durabels. Cun lur lavur gidan els ultra da quai considerablamain da reducir la contaminaziun da l’aria. In dad els è Michael Hörler da Pignia ch’è president dals maister spazzachamins dal Grischun.

Mo paucs che vulan

Quattordesch vischnancas dal Grischun Central e Tavau tutgan tar il territori da lavur dal spazzachamin Michael Hörler. Quest pensum absolvescha el cun ina spazzachamina ed in spazzachamin ed in’emprendista. Michael Hörler di ch’el na sappia en sasez betg declerar pertge ch’i na dettia dapli candidatas e candidats per la professiun da spazzachamina u spazzachamin. «Jau suppon che nossa professiun na saja betg uschè enconuschenta sco autras ch’èn forsa pli vesaivlas en il mintgadi.»

Tema da la mancanza da lavur

Il president dals spazzachamins grischuns di, ch’i dettia dentant anc in auter argument per la mancanza actuala da persunal. «Avant circa ventg onns avevi avunda persunal en il Grischun. Da quel temp eri grev da survegnir ina plazza en il Grischun suenter l’emprendissadi. La branscha era da l’idea che nossa professiun svaneschia ubain ch’i dettia damain lavur pervia dal svilup tecnic.»

Quai haja gì consequenzas sin il dumber d’emprendistas ed emprendists, di Michael Hörler. Dasperas sajan las incumbensas dals spazzachamins s’augmentadas. Uschia haja dà ils ultims onns in svilup negativ sin il dumber da persunal.

Mancanza en tut il chantun

«La mancanza da persunal exista en l’entir chantun Grischun», declera Michael Hörler. «Qua in pau dapli e là in pau damain.» En las regiuns perifericas dal Grischun saja pli grev da survegnir emprendistas ed emprendists, ma era spazzachaminas e spazzachamins cun in emprendissadi terminà. En autras regiuns centralas dal chantun u era da la Svizra sco per exempel el chantun Turitg saja la lavur dals spazzachamins propi sa reducida e la tschertga da persunal na saja betg gronda.

La campagna da placats

L’Associaziun da maister spazzachamins dal Grischun ha lantschà curt avant Nadal ina campagna cun placats gronds e grass da format mundial en lingua tudestga. Quels fan reclama per emprendistas ed emprendists da spazzachamin. «Verrusste Schale, smarter Kern» è il motto sin is placats.

Tenor il president dals maister spazzachamins grischuns Michael Hörler na sa tractia betg d’in clom d’agid ubain d’ina situaziun d’urgenza che haja manà a questa campagna. «Nus vulevan dapi daditg lantschar in’acziun publica per tschertgar emprendistas ed emprendists. E nus vulevan puspè ina giada far in pau reclama per la professiun dal spazzachamin. L’effect è qua. Jau hai gì dus telefons da geniturs ed jau sun – a basa da questa campagna – en contact cun las medias.» Tenor Michael Hörler han er ils ulteriurs maister spazzachamins gì reacziuns sin la campagna da placats.

30 pertschients èn dunnas

Tenor l’Associaziun svizra dals spazzachamins datti actualmain var 1500 spazzachaminas e spazzachamins ch’èn commembers da l’associaziun. En Svizra datti 370 manaschis. Radund in terza dals portafortuna è dunnas.

In dals 21 manaschis grischuns è quel dal president chantunal Michael Hörler. El è persvas che la clamada da spazzachamina u spazzachamin è ina da las bellas professiuns ch’i dat. «Nus lavurain sulets e tuttina en in team. Nus tgirain ils contacts professiunals e visitain da cuminanza bleras occurrenzas da perfecziunament.» Las pajas sajan bunas guardà sur l’entir sectur dils mastergnants. «I dat era manaschis che pajan als emprendists ina part da la scola d’ir cun auto. Auters pajan ina part da l’abunament general ed uschia enavant», declera el.

Ademplir il pensum

Il pli aut portafortuna dal Grischun, Michael Hörler, di che per il mument vegnian las firmas da spazzachamin grischunas d’ademplir las incumbensas da la polizia da fieu chantunala. «Sche quai na fiss betg pussaivel pli causa la mancanza da persunal, lura na dessi nagut auter che da lavurar tenor prioritads. Quai vuless dir tenor il princip tge è impurtant u tge è urgent.»

I dettia manaschis da spazzachamin che na dumognian betg il pensum. «Quels nettegian cun emprima prioritad ils stgaudaments da laina e lura quels dad ieli dals abitants stabels e lura da las chasas da vacanzas ed uschenavant.» E sa chapescha, ch’il portafortuna saja er en il lieu cura ch’i dettia disturbis, manegia Michael Hörler. «Far da spazzachamin è daventà ina lavur intensiva. Ma nus vulain er en l’avegnir purtar uschè blera fortuna sco pussaivel e sperain ussa sin buns resultats da nossa campagna da placats.»

Salvader da disgrazias
e portafortuna

En la revista da l’Uniun da proprietaris da chasas da Basilea-Champagna ha il schurnalist Louis Vernarelli publitgà dacurt in purtret da Marcello Zandonà, il gestiunari da l’Associaziun dals spazzachamin svizzers. A l’ur da l’artitgel ha il schurnalist declerà pertge ch’il spazzachamin saja in portafortuna. Per chapir quai stoppian ins dar in sguard en l’istorgia d’avant in pèr tschientaners. Da lez temp eran las chasadas dependentas d’in chamin che funcziunava. Sche quel era stuppà, na devi nagut da magliar e la chasa vegniva fraida. En in tschert status saveva il fulin pigliar fieu en il chamin e quai pudeva avair consequenzas fatalas per chasa ed abitants. Per evitar questa disgrazia clamav’ins il spazzachamin che vegniva ed impediva incendis.

La muntada dal spazzachamin per la segirezza dals bajetgs è ozendi ida en emblidanza. La spazzachamina ed il spazzachamin èn dentant restads enfin oz ils simbols per fortuna. La legenda di che sch’insatgi vegnia da tutgar in spazzachamin muntia quai che la fortuna stettia davant porta. E tgi che vegnia da palpar il nuf dad aur da la giacca dal spazzachamin haja perfin gudagnà il jackpot en chaussa fortuna. (fmr/mg)