«Uossa do que la pussibilted per üna megldra soluziun»
Cu inavaunt cul provedimaint da sandet in Engiadin’Ota? Sainza l’agüd da l’Ospidel chantunel dal Grischun nu saro que pussibel da mantegner l’ospidel a Samedan. Que haun las autoriteds respunsablas accentuo l’eivna passeda ad üna saireda d’infurmaziun. A quella d’eira preschaint eir Hugo Keune, il mainagestiun da la fundaziun purtedra da l’Ospidel chantunel. In l’intervista preschainta el sia perspectiva sülla situaziun actuela in Engiadin’Ota.
«Eir nus nu pudessans sainza problems ospitaliser tuot ils paziaints, scha l’ospidel a Samedan stuvess serrer sias portas.» Que ho dit Hugo Keune l’eivna passeda a la saireda d’infurmaziun pels uffiziants d’Engiadin’Ota a Puntraschigna. El es mainagestiun da la Fundaziun Ospidel Chantunel Grischun (KSGR) chi gestiunescha l’Ospidel chantunel a Cuira ed es in Engiadin’Ota già preschaint culla Clinica Gut a San Murezzan. La Fundaziun KSGR dess uossa surpiglier eir l’Ospidel Engiadin’Ota a Samedan da la Fundaziun pel provedimaint da sandet in Engiadin’Ota (SGO) chi’d es pel mumaint in ün moratori e saro la fin da marz insolventa. Tenor la SGO es la Fundaziun KSGR l’unica da püssas gruppas d’ospidels dumandedas chi’d es pronta da s’ingascher per mantgnair l’ospidel a Samedan – e que niauncha ün an zieva ch’üna simila intenziun es gnida refüseda da la populaziun d’Engiadin’Ota suot cundiziuns pü poch dramaticas.
FMR: Sar Hugo, vess El penso ch’El sto nouv mais zieva il NA a l’integraziun da l’Ospidel Engiadin’Ota i’l Ospidel Chantunel dal Grischun danövmaing cò?
Hugo Keune: Na. Zieva la votumaziun quista prümavaira vaiva penso: Bun, uossa s’as prasta oramai üna soluziun chi’d es forsa pü poch ütila, forsa eir pü poch persistenta e pü chera. L’utuon d’he eau alura perseguito la debatta dal Cussagl cumünel da San Murezzan, quella d’eira eir accessibla publicamaing per guarder. Ed eau d’eira stut, quaunt disferenzcho chi s’ho lo debatto la dumanda scha l’alternativa, la via individuela, es propi perdürabla. Il Cussagl cumünel ho quella vouta decis da dir NA, schabain chi nu’s savaiva che chi seguiro zieva. Quella discussiun m’ho fat fich impreschiun. E zieva quella d’he eau penso: Forsa turnainsa tuottüna aunch’üna vouta cò per spordscher maun ad üna buna soluziun.
Ma uossa sun las vschinaunchas d’Engiadin’Ota in üna pusiziun pü debla cu la prümavaira passeda. Els da la fundaziun KSGR sun quasi ils vandscheders, Els haun uossa dapü pussaunza illas trattativas.
Eau pens cha tuots hegian guadagno. Que ho eir musso la debatta a San Murezzan: Illas veglias structuras as d’eira scu blocco pervi da quella clausula d’unanimited. Nus nu’ns sentins scu vandscheders, insomma brich. Uossa do que la pussibilted per üna megldra soluziun – pel provedimaint da sandet in Engiadin’Ota ed i’l chantun. A s’ho cun quella dapü spazi d’agir, la proposta es incorporeda differentamaing. Tenor me exista uossa la pussibilted per üna soluziun chi porta.
La proposta da la prümavaira passeda nu prevzaiva però üngüna reducziun da plazzas e prestaziuns e vess pretais eir dad Els dapü prontezza da fer cumpromiss.
Schi, que es uscheja. A do üna gruppa chi patescha uossa. Tuot quellas e quels chi survgniron la desditta. Tar il «Proget Alvra» nu d’eira tuot in tuot previsa üngüna reducziun da plazzas. E que d’eira eir la spraunza tar la proposta da cuntinuer independentamaing – cha’s possa mantegner tuot las plazzas. Ma in vista al svilup medicinic in direcziun specialisaziun füss quella dumanda ünsocura in mincha cas darcho gnida sül tapet. Il pü tard schi maunchan las persunas specialisedas chi sun necessarias per mantegner üna prestaziun. Ils problems structurels as vessan be intensivos, quels economics eir. Eau sun persvas cha’s stuvess piglier per mauns ils müdamaints structurels intaunt chi’s po auncha agir e na be reagir. Ed a’s stu eir constater cha nus vulains mantegner bger: Nus planisains inavaunt cun 180 plazzas da lavur a temp cumplain e 2000 paziaints staziunars l’an.
Tenor El es uossa però necessari quist «reset» perque cha las structuras existentas nu sun flexiblas avuonda per correspuonder a las sfidas actuelas?
Schi. E per nus nun es que simpel d’interpreter sün basa da las votumaziuns passedas che chi’d es propi giavüscho. Der liber ulteriurs raps sainza savair cu cha que vo inavaunt – que nu’s vulaiva pü. L’integraziun vers Cuira, que nu’s vulaiva neir na. E que nu fainsa uossa neir na. Che chi’d es sün maisa es üna soluziun d’Engiadin’Ota culla Clinica Gut e’l ospidel a Samedan suot il tet cumünaivel da la Fundaziun KSGR. Üna soluziun chi pudess tenor nossa valütaziun funcziuner. Ed eau sper cha las votantas, ils votants e las vschinaunchas sajan eir da quella opiniun.
Per l’ospidel a Samedan dess gnir fundo üna nouva societed acziunaria. Saro la Fundaziun KSGR l’unica acziunaria o saron eir las vschinaunchas purtedras partecipedas a quella SA?
I’l stedi actuel nun es que previs cha las vschinaunchas purtedras as partecipeschan a la Ospidel Engiadina Ota SA. Per nus es que important cha las structuras nu dvaintan memma cumplichedas, cha’s possa auncha gestiuner bain l’ospidel.
El ho manzuno in Sieu pled a la saireda d’infurmaziun per las autoriteds d’Engiadin’Ota cha tenor El sajan Cuira e l’Engiadin’Ota ils lös indispensabels d’ospidels – eir u güst scha la situaziun dals ospidels i’l Grischun dvainta auncha pü critica. Perche?
Tenor me drouva il Chantun almain a Cuira ed in l’Engiadin’Ota üna spüerta staziunara pü largia. Simplamaing pervi da la topografia, pervi da las distanzas. Da principi nun es que però mia respunsabilited da decider, inua i’l Chantun cha que drouva che. Que stu a la fin finela decider la populaziun. L’Ospidel Chantunel dal Grischun ho cun tuot ils ospidels dal Grischun contrats da cooperaziun.
L’ospidel da Scuol ho però per exaimpel eir contrats da cooperaziun cun l’ospidel a Samedan, per exaimpel per fer dialisas. Restan quels contrats, scha la Fundaziun KSGR surpiglia l’ospidel a Samedan? U stu que alura tuot a disposiziun?
Na, da principi nu’s müdaro bger. Ad es eir tenor il KSGR fich radschunaivel da spordscher las prestaziuns da sandet lo inua cha las paziaintas e’ls paziaints vivan. Pü cu facil però na pü illa dimensiun e culla specialisaziun regiunela scu uossa, ma coordino auncha pü ferm cun oters furnituors da prestaziuns. Quella discussiun ho lö in tuot la Svizra in möd fich intensiv.
In ün prüm pass vo que politicamaing uossa per la dumanda d’üna cunvegna da prestaziun pel rest da l’an. Zieva dess gnir elavureda üna cunvegna da prestaziun a lungia vista. La politica voul mantgnair eir prestaziuns na rendablas illa regiun, scu per exaimpel la staziun da paglioula. Paun Els s’oblier da correspuonder a quella dumanda?
Teoreticamaing schi, praticamaing dependa però da bgers factuors, schi’s po mantgnair üna prestaziun da sandet. Fich important: Que nun es be üna dumanda finanziela. A’s stu adüna eir chatter il persunel specialiso per spordscher quella prestaziun. Que nun es in quista regiun adüna fich simpel. Il persunel specialiso as stu alura eir ütiliser plainamaing. Be tschanter per que d’intuorn nu voul üngün. Impü s’augmaintan las regulaziuns viepü e las pretaisas vegnan eir pü severas, per exaimpel pertuchand l’igiena, la documentaziun, las cundiziuns i’l dret da lavur u las premissas davart il fabricat. Scha’l svilup demografic stagna u es dafatta negativ, vegn que adüna pü greiv da garantir üna spüerta vasta e specialiseda in tuot las regiuns. A drouva perque nouvas soluziuns chi garanteschan ün bun provedimaint per la populaziun, adonta da las sfidas.
Ma Els nu mettan in dumanda quellas prestaziuns our d’üna perspectiva interna pertuchand l’economia da gestiun?
Na. Intaunt cha’l maun public o las sgüraunzas sun eir prontas da’s parteciper vi dals cuosts brich. Scha s’es dispost da sustgnair prestaziuns chi nu’s portan svess ans dains nus fadia da spordscher e mantegner quellas prestaziuns.
«Eau pens cha tuots hegian guadagno.
Hugo Keune, mainagestiun da la fundaziun purtedra da l’Ospidel chantunel
Gust da leger dapli?