Ina schlittada cun fugitivs sin l’Alp Flex

Atgnamain era la saira d’infurmaziun a Savognin previsa per discurrer davart dumondas praticas sco: tge agid voluntari vegn duvrà concretamain, quant temp dovri per s’engaschar e co èsi da s’organisar en la gruppa? Ina ventgina da persunas èn sin invit da las plaivs e da la vischnanca vegnidas en «sala mesanga» Grava per s’infurmar exactamain davart questas dumondas. La discussiun averta ha lura dentant mussà, che era dumondas generalas davart la vita dals fugitivs e da las fugitivas a Marmorera-Scalotta han interessà.

Multi-culti a Marmorera

Pled e fatg en chaussa ha dà l’impiegà chantunal Andri Netzer, che è il manader dal center da transit Scalotta a Marmorera. «Actualmain vivan radund 67 fugitivs e fugitivas en il center a Marmorera. Il pli giuven ha 19, ed il pli vegl ha 82 onns. E quellas e quels derivian da radund quindesch pajais, tranter auter: Iran, Irac, Afganistan, Ucraina, Venezuela, Columbia, Tirchia, perfin in Chinais è il mument a Marmorera.» Damai: in vaira multi-culti da prest tut ils tschintg continents.

Co che quai funcziunia insumma cun la communicaziun cun glieud da tantas naziunalitads, ha ina dunna vulì savair. «Per fortuna è actualmain ina persuna dal Libanon engaschada sco collavuratur en chasa», ha declerà Andri Netzer. «Ma uschiglio è il ‘Google Translate’ sin il telefonin il meglier med per communitgar», ed en cas da basegn sappian ins discurrer cun pes e maun. Quai ha procurà per in’amiaivel surrir en sala.

Spetgar ina resposta

Ils fugitivs en ils centers da transit spetgan da trais enfin a sis mais la decisiun, sch’els survegnan ina lubientscha per restar u betg. «La decisiun vegn la fin finala fatga a nivel federal, e betg dal Chantun», ha detg Andri Netzer. Radund 1200 persunas èn il mument en ils divers centers da transit grischuns.

Il dumber maximal d’abitants a Marmorera è 80 persunas. «Igl è in pau sco ina gronda WG cun ina massa chombras a pliras persunas e cun singulas chombras singulas.» Sche quai saja grev per els da viver uschè fitg en la periferia, è Andri Netzer vegnì dumandà: «Scalotta è in pau giud via, gea, ma quai na pudain nus betg midar. Ma els dastgan sa mover e survegnan mess a disposiziun chartas per il traffic public.»

Il chantun Grischun metta ultra da quai er a disposiziun tut quai ch’i dovra per viver, per bler dapli na tanschi dentant betg. «Nus fissan natiralmain cuntents sch’i dess voluntaris da la regiun che s’engaschassan en ina furma ni l’autra per ils abitants», uschia il manader.

Picnics, pettas e Parc Ela

Co che in eventual engaschi voluntari pudess vesair ora, è suenter vegnì discutà en la runda. Sco emprim ha dentant anc la lavurera sociala Bettina Kiefer da Tavau dà inputs. Ella ha gia realisà pliras acziuns d’agid voluntari, sco ch’ella ha detg: «Bler è pussaivel, saja quai dar ballape, organisar in picnic, viandar, ni era simplamain seser ensemen e dar ‹uno›». Ils fugitivs hajan enorm plaschair. «Impurtant è simplamain che ins fetschi gugent sez quai», ha ella manegià.

Ina dunna or dal public ha era raquintà da sia experientscha, co ch’els hajan avant Nadal zambregià stailas ensemen cun ils fugitivs, quai saja stà fitg bel. Da Dino Augustin dal Parc Ela è vegnì la proposta dad organisar in servetsch per ils fugitivs. E lura è l’idea da dar simpels «curs» da tudestg vegnida menziunada: «I na va betg persuenter da ‹dar in curs›, mabain da simplamain esser là e tadlar tiers e forsa gidar tar la pronunzia. Quai gida il pli fitg», ha Helmut Andres, in dals organisaturs da l’infurmaziun fatg a savair. Nudà sin la flipchart dad ideas spontanas èn a la fin era stadas las propostas: «ina schlittada sin l’Alp Flex» ed in «suentermezdi da gieus».

Ulteriura seduta da coordinaziun

La motivaziun davos tut questas ideas fiss – tenor ils organisaturs da la saira, ils dus cumegns-baselgia Surses e Savognin e la plaiv refurmada Beiva-Surses – «che la glieud sa sentia acceptada da la societad, ch’els sappian sa sentir utils en ina furma ni l’autra e cunzunt era il contact cun la populaziun indigena», sco che Thomas Widmer, il plevant evangelic da Beiva ha explitgà. Era la vischnanca politica sustegnia da principi questa idea, ha il suprastant dal cumegn da Surses e manader dal departament social Adrian Ballat fatg a savair.

Thomas Widmer è suenter bundant duas uras infurmaziun e discussiun stà fitg cuntent cun la discussiun, sco ch’el ha ditg a la redacziun. «Igl è flot che l’interess è qua e che la glieud ha sezza purtà bleras propostas.» I vegn a dar ina segunda saira da coordinaziun. Quella vegn ad avair lieu ils 10 da mars 2026. «Quella saira vegni cunzunt ad ir per la dumonda da coordinar las activitads.» La saira d’infurmaziun ha damai lantschà il dialog davart l’agid voluntari en Surses, pli concret vegn l’agid lura planisà ils proxims mais. Interessadas ed interessads pon en cas da dumondas s’annunziar tar Adrian Ballat.