«La demografia ei in buordi per nossas scolas»
Il regress dallas naschientschas en Surselva d’avon plirs onns caschuna ina munconza da scolaras e scolars al Center da formaziun Surselva. Malgrad ch’il diember da
naschientschas crescha puspei ei la Regiun Surselva vidlunder da ponderar co far per segirar igl avegnir dalla scola media propedeutica e dalla scola media mercantila.
En buns temps haveva la Surselva varga 200 naschientschas ad onn. Ad interim ei diember tschessaus sin ver 120 naschientschas ad onn. Il Center da formaziun Surselva cun la scola media propedeutica, la scola media mercantila e la scola media d’informatica la ha oz aunc 104 scolaras e scolars, 12 dameins che aunc avon entgins onns. Naven digl onn 2028/2029, che la demografia semida puspei, quenta la gestiun dil Center da formaziun Surselva da puspei haver dapli absolventas ed absolvents cunzun ellas duas partiziuns scola propedeutica (scola media specialisada d’instrucziun preparativa) e scola media mercantila ch’ein il pli ferm pertuccadas dil regress d’absolventas ed absolvents.
Ina mesira da marketing che savess purtar dapli publicitad alla scola ei la midada dalla scola ellas localitads dalla nova staziun da Glion igl atun 2027. Mo la midada da domicil basti denton buca per augmentar il diember da scolars, di Roger Tuor, il meinagestiun dalla Regiun Surselva el discuors culla FMR.
FMR: Havess ins buca stuiu prender pli baul mesiras per segirar il diember da scolaras e scolars dalla Scola mercantila Surselva?
Roger Tuor: La demografia en Surselva ei sc’ina unda che tschessa e che crescha puspei. El mument essan nus el funs dalla val ed eifer in temps surveseivel vai puspei dalla spunda siado. Influenzar las lunas dalla demografia ei per ina scola fetg grev. La demografia negativa ei in buordi per nus el mument. Igl ei strusch pusseivel da generar immediatamein ed alla sperta daplirs scolars sulettamein pervia dalla digren dallas naschientschas. Nies intschess ei la Surselva cun Flem che sustegn nus parzialmein cun scolaras e scolars. Il problem che seresulta dalla demografia negativa ein las entradas dalla scola. Avon dus ni treis onns eran quellas aunc intactas. Ussa mauncan 10-15 giuvenils per haver avunda entradas. El mument vivin nus per part dallas reservas.
Il Cantun paga ina pauschala per scolara e scolar dallas duas scolas medias el Center da formaziun Surselva. Con gronds ei il problem finanzial pil center da formaziun?
Gie, il Cantun paga quella pauschala per scolara e scolar dallas scolas medias propedeutica e mercantila. Mo ch’il cantun Grischun sez ei era confruntaus cun la problematica dalla demografia e sto agir dapertut. Actualmein ein duas persunas dil fatg vidlunder d’analisar la demografia ord il pugn da vesta dallas scolas professiunalas. Quella analisa fatga per incumbensa dil Cantun vegn publicada proximamein. Nus sperein che quella analisa porti novas enconuschientschas era a nus. Da l’autra vart ei buca la damonda tgi che surpren ils cuosts relevanta, mobein la damonda dalla demografia ella vallada. Quella problematica pertucca alla fin finala era las interpresas ch’ein alla tscherca d’emprendistas ed emprendists.
Ein las scolas medias mercantilas enteifer il Center da formaziun Surselva memia pauc palpablas e visiblas?
Quei ei segir in manco. Mo che la demografia era in problem gia avon tschun e diesch onns. Mo che nus havevan lu aunc avunda scolaras e scolars ed ei ha buca dau ina necessitad d’agir. Il marketing ei tenor mei ina cumponenta ordvart impurtonta che duei era vegnir purtada dalla basa. Nus havein gia fatg in luvratori cul team da scolastas e scolasts. Els han formulau lur opiniuns pil futur. La strategia da vendita dalla scola ei in instrument prezius. Sut il streh generescha denton era il meglier concept da marketing buca dapli naschientschas a nus en Surselva. In impurtont vehichel ei nossa nova scola els edifecis dalla staziun. Da quella preschientscha el center da Glion spitgein nus in niev vent era per la reclama.
Dat ei era emprovas d’autras scolas medias d’acquistar las candidatas ed ils candidats che han absolviu ils examens d’admissiun alla Scola mercantila Surselva?
Persunalmein haiel jeu adina susteniu nossas scolas medias ella regiun, era il gimnasi a Mustér. En vesta alla situaziun demografica en Surselva sun jeu dall’idea che las scolas che han differentas purschidas e porschan differents products stoppien buca far catscha sin scolaras e scolars. Anzi, igl ei da collaborar tenor il motto viver e schar viver. Ch’ei seigi en ni era ordeifer la Surselva, jeu quetel ch’ei seigi neras uras da cultivar ils contacts e da trer a nez sinergias. In exempel che va buc: La Scola media mercantila ha scolaras e scolars che fan in examen d’admissiun per las partiziuns da scola media. Sch’ei dat ussa candidatas ni candidats che fan notas empau pli aultas promova quei buca veramein la collaboraziun, sch’ei dat emprovas d’acquisiziun zuppadas d’autras scolas. Cheu fuss ei segir meglier d’encurir il dialog.
Ei quei in problem?
Sco detg, aschi ditg sco ei va bein cun tuttas scolas ei quei pil pli negin tema. Mo ella situaziun demografica dad oz en Surselva drova ei in’autra tenuta da praticar. Leutier sto mintga scola applicar ses instruments da marketing e mussar ils avantatgs ch’ins ha sco scola e sco liug. Alla fin finala vai gie per surviver en francs e raps.
Con anavon ei la politica sursilvana dumandada?
La demografia che s’effectuescha ussa ed ils proxims onns el Center da formaziun Surselva sa la politica buca pli influenzar. La suprastonza dalla Regiun Surselva ei denton igl organ superiur dil Center da formaziun Surselva. Pertuccont il problem actual dalla demografia eis ei da dir, ch’ins havess forsa stuiu reagir pli baul, pia forsa avon tschun onns. Ussa fagein nus denton il meglier ord la situaziun, considerond che la situaziun demografica vegn puspei a semidar el senn positiv.
Gust da leger dapli?