Projects e prighels cumbinai cun cant

Igl inscunter che la suprastonza communala da Sumvitg organisescha per sias vischinas e ses vischins ei daventaus regla. E regla ha ei era d’envidar ina representanta ni in representant dalla regenza grischuna per schar informar. Igl onn vargau ei quei stau cusseglier guvernativ Jon Domenic Parolini, uonn ei cussegliera guvernativa Carmelia Maissen serendida il venderdis sera en halla dalla casa da scola a Surrein. Siu tema ein ils prighels dalla natira stai, in tema che savess strusch haver dapli brisanza suenter la stermentusa bova a Blatten el cantun Valleis e la bova smanatschonta a Brinzauls. Igl inscunter ei vegnius embellius cun bi cant dil Chor mischedau Surrein cun sia dirigenta Andrea Schmed-Camathias. Tut en tut ein rodund 100 persunas stadas presentas agl inscunter.

In process permanent

En in cantun da muntogna sco il Grischun ein prighels dalla natira praticamein omnipresents. Igl unviern smanatschan lavinas, la stad sefa la midada dil clima pli e pli veseivla per exempel en connex culla scheltira permanenta che liua. Co sefatschentein nus da prighels dalla natira e co prevegnin nus ad els? Sin quellas damondas ha Carmelia Maissen dau rispostas il venderdis sera a Surrein. «Igl ei in process permanent ed el center stat il carstgaun», ha detg la parsura dil Departament d’infrastructura, energia e mobilitad dil cantun Grischun. Clima, diever dil spazi, activitads dil temps liber, dapli savida, management da rescas, planisaziun dil seracass ed emprender dils eveniments ein mo entgins cavazzins da siu referat. A basa da quels temas ha Carmelia Maissen presentau las finamiras ed igl engaschament dil Cantun en favur dallas vischnauncas pertuccadas ni stadas pertuccadas da prighels dalla natira.

Emprender dallas experientschas

«Malgrad tutta savida, prevenziun, intervenziun ed eventualmein era evacuaziun resta ina resca», di Carmelia Maissen. Milliuns francs flessegian mintg’onn en mesiras da protecziun sco lavineras e rempars. Mo lu era egl uaul da protecziun. «Mintga secunda casa e biaras colligiaziuns vegnan protegidas digl uaul», constatescha Carmelia Maissen. Cun cartas da prighel, concepts, mo era las experientschas ord eveniments succedi emprovan las instanzas cantunalas d’optimar la savida. «Catastrofas fan donns materials, mo era socioculturals. Il sentiment dalla segirtad pitescha. Mo in ei cert: Catastrofas vegnan a fatschentar nus era igl avegnir», di Carmelia Maissen.

Digl Uaul Puzzastg, vias ed aua

Il president communal Patrick Schaniel ha nezegiau igl inscunter dil venderdis sera per dar in sguard anavos sigl onn 2025 ed in anavon sigl onn current. Igl onn vargau ein las instanzas communalas da Sumvitg sefatschentadas d’in tschuppel projects: Sendas, vias, provediment d’aua, casa da scola Rabius e digitalisaziun. Il bus che circulescha ellas squadras ha nudau ella media 700 frequenzas per meins. Leutier ei vegniu igl eveniment culla via da Val – Acla Mulin. Ina part dil tschancun ei sbuaus ils 28 da fenadur. Suenter lavur intensiva da reparaziun ha el saviu vegnir surdaus a siu intent 107 dis pli tard. «Neginas persunas han pitiu donn, quei ei il principal», di Patrick Schaniel. Cun in di d’infrastructura han las autoritads vuliu mussar exempels concrets da projects currents, aschia la seiv entuorn igl Uaul Puzzastg. 2,8 km duein proteger la regiuvinaziun futura da miersas dalla selvaschina.

Votar sin via electronica

L’introducziun dil cudisch funsil federal, la sanaziun dalla casa da scola a Rabius, sanaziun da vias, provediment d’aua e meglieraziun funsila da Sumvitg e Rabius fatschentan la suprastonza communala quest onn. Sin gliesta da lavur ei denter auter il project per la sanaziun dalla Via cantunala Rabius – Surrein. La casa da scola a Rabius vegn sanada energeticamein e survegn in niev scaldament. «Pertuccont las mesiras encunter radon ella casa da scola a Rabius essan nus sin buna via. Empremas experientschas ein empermettentas», di Patrick Schaniel. In’ulteriura sortida d’urgenza duei cumpletar las mesiras da segirtad en seracass dalla halla dalla casa da scola a Rabius. Persequitaus vinavon vegn il project da Salischinas cun lag e sectur da campar. Ils 8 da mars 2026 han vischinas e vischins la pusseivladad da votar l’emprema ga sin via electronica. «40 persunas ein s’annunziadas e vulan nezegiar quella pusseivladad», di il president communal.