«Ün ‹plan B› nu vaina»
Tuot paraiva dad esser sün buna via cul proget per ün resort da vacanzas a Rachögna, güsta sper las pendicularas Motta Naluns a Scuol. Dal 2023 – e davo bod 16 ons planisaziun – vaivan ils respunsabels da l’Acla da Fans SA insembel cul büro d’architectura Fanzun finalmaing pudü inoltrar il permiss da fabrica. E ad ün tal spettan ils respunsabels amo adüna. Il proget nu pretenda però be daplü pazienza, dimpersè chaschuna eir daplü cuosts, sco cha Hansueli Baier, president dal cussagl administrativ da l’Acla da Fans SA, disch in ün discuors culla FMR.
Fingià daspö 20 ons es la parcella a Rachögna, güsta sper las pendicularas Motta Naluns a Scuol, in possess da l’Acla da Fans SA. E daspö var 16 ons existan quia, insembel cul büro d’architectura Fanzun, eir ideas concretas per realisar ün proget per ün resort da vacanzas cun var 200 lets d’hotel e 60 abitaziuns gestiunadas. Fin al di dad hoz però resta il proget «Rachögna-Resort» intant ün gö da pazienza. (guarda box).
Che chi’d es capità e co chi va inavant cul proget a Rachögna quinta Hansueli Baier, president dal cussagl administrativ da l’Acla da Fans SA, in ün discuors culla FMR.
FMR: Schi’s passa sper Scuol via, schi dan ils profils sün lur parcella ad ün o a l’oter dal sgüra in ögl. Quels stan là nempe fingià daspö il 2019. I’s pudess damaja pensar chi nu saja capità bler dürant quists ultims 7 ons?
Hansueli Baier: (suspüra) Pro tals progets gronds, saja quai quia a Scuol obain lura eir inglur oter, as stoja simplamaing adüna far quint cun temps da planisaziun da 10 fin 15 ons. Davo las culissas esa però capità bler. Sper numerusas proceduras e recuors, haja adüna darcheu eir dat differents müdamaints, saja quai müdamaints da persunal pro’ l’uffizi da fabrica obain lura eir müdamaints da las ledschas. E quai ans ha büttà natüralmaing adüna darcheu inavo. Actualmaing vaina però darcheu ün zich daplü spranza cha quista via – per part minchatant dolurusa e stantusa – pudess a la fin finala listess amo tour üna buna fin. Actualmaing es il cumün da Scuol nempe landervia a reveder la planisaziun locala. Dürant quist process das-cha eir la populaziun s’exprimer in chosa e quia vezzaina üna schanza cha nus pudessan chattar finalmaing üna soluziun chi fa via per pudair tantüna realisar il proget. Nus füssan a tuotta via pronts e spettain uossa ils prossems pass dal cumün da Scuol.
Dal 2023 es gnü inoltrà ün prüm permiss da fabrica, il proget paraiva da dvantar adüna plü concret. Che chi mancaiva quella jada d’eira amo ün investur. Es quel intant chattà?
Na, ün investur nu giaina a tscherchar infin cha nus nu vain sün maisa ün permiss da fabrica definitiv. Quai füss üna lavur da Sisifus. Ingün investur nu’s laschess neir mai persvader d’ün tal proget sainza ün permiss da fabrica definitiv. Quai nu capitarà mai ed es hozindi ün’illusiun da vulair crajer alch uschea. Però ingio cha nus eschan fingià ün grondischem pass inavant, es pro la tschercha d’ün gestiunari. Quel vaina intant chattà. I’s tratta d’üna interpraisa internaziunala chi lavura illa branscha d’hotellaria. In detagls nu vulessa pel mumaint ir a fuond. Per nus e nos proget es quist però ün grond surleivg. Ün investur as lascha nempe be chattar, schi s’ha fingià chattà ün gestiunari.
«Pro tals progets gronds as stoja simplamaing adüna far quint cun temps da planisaziun da 10 fin 15 ons.»
Hansueli Baier, president cussagl administrativ Acla da Fans SA
Suppuonin ch’ün permiss da fabrica füss sün maisa – quant difficil füssa da chattar actualmaing insomma ün investur per ün proget turistic in quistas dimensiuns?
Las schanzas füssan actualmaing apunta fich bunas. Güsta eir perquai füssan nus fich cuntaints, schi dess ün stumpel in direcziun realisaziun. Nus vain pel mumaint üna fasa cun fits bass e dürant üna tala fasa sun progets, sco quia a Rachögna, s’inclegia fich interessants per investurs. Quels sun nempe interessats da pudair realisar üna buna rendita, quai chi’d es plü difficil actualmaing sül marchà da chapital ordinari cun fits strusch als nolla pertschient. I’l sectur d’immobiglias percunter as poja bain far quint cun üna rendita da trais fin tschinch pertschient.
Eir ils cuosts totals dal proget han dat da discutar i’l passà. Oriundamaing as faiva quint cun cuosts totals da 40 fin 50 milliuns francs, plü tard lura as discurriva da var 60 milliuns francs. Quanta rumpatesta Til procura quist svilup, güsta eir in vista a tants retards dal proget?
Eu nu crai cha 60 milliuns francs bastaran per realisar quist proget hozindi. Dürant ils ultims ons s’ha l’incharimaint in tuot l’Engiadina augmantà per bainquant sur la media svizra e quai ha natüralmaing eir ün grond effet süls cuosts da quist proget. Implü vain pro amo l’inflaziun. Uschè cha nus suppuonin cuosts plü ots. Eu nu sun però ingün profet ed avant cha nus nu vain il permiss da fabrica definitiv, am vulessa tgnair inavo eir in quist reguard, da comunichar publicamaing qualche cifra.
Daspö 20 ons planiseschan Els fingià, daspö 10 ons plü concret, daspö il 2019 stan ils profils ed uossa vaina l’on 2026 e la realisaziun dal proget es amo adüna pendenta. Han Els insomma amo l’energia e la motivaziun chi douvra da perseguitar quist proget inavant?
Quista dumonda ans vain eir nus fat fingià tantas e tantas voutas i’l passà. (suspüra) Nus eschan uossa simplamaing in possess da quista parcella, üna parcella chi’d es classifichada illa zona d’hotellaria e dal turissem. I nun ans resta gnanca bler oter co da chattar üna soluziun sün quista via. Ün «plan B» nu vaina, perche cha alch oter co ün hotel obain abitaziuns gestiunadas nu pudaina inamöd gnanca realisar sün quista parcella. Nus vain però furtüna d’avair avuonda energia e motivaziun, e nus nu dain dal sgüra neir na sü la spranza. Da quai giain nus tuots daperüna, tant l’Acla da Fans SA sco eir l’impraisa Fanzun. Dal rest vegnan ils cuosts per sviluppar quist proget eir repartits tanter quistas duos impraisas, quai chi porta cun sai uschea eir ün tschert schligerimaint vicendaivel.
«Ch’ün tal proget nu gnia beneventà dad ün e minchün, cun quai d’eira natüralmaing da far quint.»
Hansueli Baier, president cussagl administrativ Acla da Fans SA
Resorts in quistas dimensiuns fruntan adüna darcheu sün critica e resistenza, quia nu’s disferenzchescha Vos proget brichafat dad oters. Es ün resort cun 200 lets d’hotel e 60 abitaziuns gestiunadas our dal punct da vista d’hozindi però insomma amo realistic e realisabel?
Ch’ün tal proget nu gnia beneventà dad ün e minchün, cun quai d’eira natüralmaing da far quint. Quai nun es a Scuol oter co in oters lös. Cun tals obstaculs stuvain nus sco planisaders simplamaing gnir a bröch. Eir scha bleras ideas per resorts procuran per main da che per lingias grassas – e da quellas daja üna pruna – stain nus cun plaina forza davo nos proget a Rachögna. Resorts da vacanzas sun hozindi nempe models da manaschis fich dumandats, quai demuossa il svilup dal marchà. E fin intant chi nun exista üna sursporta da tals resorts, sun quels eir sainz’oter realisabels.
Uschea per finir amo la seguainta dumonda: Cura as poja dimena far quint cha’ls profils gnian finalmaing allontanats e cha our dal prà verd possa nascher ün bel di Vos proget da fabrica giavüschà?
Nus sperain cha dürant il decuors da quist on surgnina almain da tuot il permiss da fabrica. E lura guardaina inavant. In mincha cas nu laschaina dal sgüra na crodar quist proget.
«Rachögna-Resort» sün ün’ögliada
Davo in tuot 16 ons planisaziun e plüssas proceduras da construcziun, sco per exaimpel proceduras da concepziun, proceduras da la planisaziun da quartier e differents recuors, paraiva il «Rachögna-Resort» dal 2023 dad esser sün buna via. Dürant la publicaziun dal permiss da fabrica haja però dat dumondas avertas in chosa. Quai a reguard l’Ordinaziun federala davart la protecziun cunter la canera. Il permiss da fabrica nun ha pudü gnir publichà perquai e per tuot las partidas invoutas haja gnü nom: amo üna jada inavo al cumanzamaint.
Il proget in cifras
- Lö: Sper las pendicularas Motta Naluns a Scuol
- Dimensiuns parcella: 12 000 m² – quai chi’d es ün zich daplü co üna plazza da ballapè (10 000 m²)
- Dimensiuns proget: 200 lets d’hotel e 60 abitaziuns gestiunadas
- Segment da predschs: «Low Budget»
- Cuosts: 60 milliuns francs (stima dal 2023)
- Patrun da fabrica: Acla da Fans SA
- Planisaders: Büro d’architectura Fanzun
- Temp da planisaziun: 16 ons
- Realisaziun: na amo defini (fmr/dm)
Gust da leger dapli?