Cuntravent al parc da vent Term Bel

Porscher ina buna basa da decisiun en chaussa parc da vent sin il Term Bel (Dreibündenstein). Quai è la finamira da l’uniun Calma Grischun cun ses president Marc Graf da Churwalden. Per el èsi cler: Be ina persuna bain infurmada sa era decider. «Quai è democrazia», resumescha l’um pensiunà ch’è creschì si a Masans e che viva dapi diesch onns a Churwalden. «Tge che disturbass mai, fiss, sch’ins sa laschass cumprar dad arguments finanzials a curta vista.»

Il project che disturba l’uniun Calma Grischun ha dimensiuns remartgablas: Sin il spitg dal Term Bel sur Cuira – in dals pli bels puncts panoramics en il Grischun – vuless l’interpresa d’energia Axpo realisar il pli grond parc da vent en il Grischun. Quel cumpigliass otg rodas da vent, mintgina fiss 250 meters auta ed avess ina producziun d’energia per 14 000 chasadas.

Cuntravent da Calma Grischun

«Nus essan stads surstads, ch’igl ha atgnamain dà mo paucas resalvas suenter ch’il project è vegnì preschentà il mars passà», ha Marc Graf ditg envers Radiotelevisiun Svizra Rumantscha (RTR). Perquai hajan els fundà l’uniun che s’engascha uss en las duas vischnancas che fissan pertutgadas, Tumleastga e Churwalden. Sch’il project fiss vegnì planisà en in territori da skis, avessi tenor Marc Graf gia daditg dà opposiziun da vart dal turissem. Cunquai ch’ins na vesa dentant betg las rodas da vent davent da las vischnancas che decidan, dettia era mo paucas resalvas, uschia Marc Graf.

Per l’anteriur professur per psichiatria forensica a l’Universitad da Basilea èsi en emprima lingia pli impurtant da spargnar energia che da realisar adina dapli ovras che produceschan energia. «Dovri per exempel propi sutgeras stgaudadas u adina dapli servers per TikTok ed uschia vinavant?» è sia dumonda retorica ch’el tschenta envers RTR. Ed el respunda gist sez: «Na, quai na fa betg senn.»

L’Axpo è vi da rimnar datas

Puncto project Term Bel chatta Marc Graf pleds clers: «Sch’ins guarda sin quest project, èsi da vegnir or da la suna, ins na sa betg dir auter.» El declera: «Fundaments da varga 30 meters diameter e resch novas vias d’access spezialas ston vegnir bajegiadas dal tut da nov per camiuns grevs, e quai en in territori ch’è mo pauc accessibel enfin ussa.»

Ils concerns d’energia hajan en egl da far gudogn, las consequenzas per la cuntrada e la persistenza na saja en cas dal parc da vent Term Bel anc ditg betg respundida. Il mument saja l’uniun en contact cun tut las partidas involvidas. La planisadra dal project, l’Axpo, ha l’atun passà mess en funcziun ina tur da mesiraziun da 120 meters autezza per rimnar durant in onn datas davart la spertadad e la direcziun dal vent. Plinavant vegnan rimnadas datas da l’aura e quant activs che utschels-mezmieur èn en la regiun. Sin dumonda dad RTR na saja il mument betg pussaivel da dar emprims resultats. Il mument vegnian er elavurads detagls pertutgant transports da material sco era per colliar il parc da vent cun la rait.

«Destruì il Term Bel per las proximas generaziuns»

L’entir process dals emprims scleriments fin che l’ovra è construida e giess en funcziun dura tenor las calculaziuns da l’Axpo fin il 2031 u il 2033. Quant che quest project pudess custar, na vegn però betg menziunà.

La finala ha la populaziun da Churwalden e Tumleastga l’ultim pled en chapitel cura ch’i va per surdar ils dretgs da construcziun. Per l’uniun Calma Grischun è d’avair ina vusch e surtut d’infurmar da fitg gronda impurtanza. Marc Graf na vuless betg che unicamain ils aspects economics, che sajan fitg pitschens per las vischnancas, survegnan paisa, ma era la persistenza dal project: «Nossa tema è ch’igl ha lura num a moda acziunistica: ’Bain, nus stuain gea uss exnum far insatge e sacrifitgain quest territori custaivel.’ Ed a la fin n’avain nus ni spargnà blera energia, ni producì a moda substanziala nova energia – e destruì il Term Bel per las proximas generaziuns.»