Viver en dignitad

Per la 87avla giada ha lieu il Di dals malsauns. Il motto da quest onn «autodeterminads ed integrads» suttastritga quai ch’è central per persunas cun malsognas cronicas, impediments u per persunas attempadas: ina vita en dignitad cun in’autonomia ed ina integraziun sociala uschè grondas sco pussaivel. Tge vul quai però dir, da viver en moda autodeterminada, sch’ins è dependent da sustegn?

Autodeterminaziun na signifitga betg ch’ins sto dumagnar tut senza agid. Quai vul plitost dir ch’ins po prender atgnas decisiuns, era sch’ins è dependent d’in accumpagnament. Saja quai tar la tscherna da la terapia, la concepziun dal mintgadi u la planisaziun da l’avegnir. Igl è impurtant, che las persunas malsaunas possian exprimer lur basegns e lur giavischs. A medem temp dovria in ambient che taidla, sustegna e sviluppa cuminaivlamain soluziuns, empè da dar las respostas usitadas. Il chantun Grischun promova exact questa tenuta: cun purschidas da cussegliaziun che focusseschan sin il dialog, cun concepts d’assistenza che respectan l’individualitad e cun iniziativas che resguardan ils confamigliars e las persunas spezialisadas sco partenaris.

Bleras persunas pertutgadas giavischan che l’autodeterminaziun ed in accumpagnament na sa cuntradian betg, mabain rinforzian in l’auter. Quai è il cas, sch’insatgi na sto betg simplamain acceptar ina terapia, mabain po concepir quella activamain. Sch’i vegnan tschentadas dumondas, discutadas alternativas e respectads cunfins persunals, sa sviluppa ina confidenza. Saja quai en l’assistenza da la Spitex, en chasas da persunas attempadas u en il ravugl famigliar – vaira integraziun signifitga da vegnir tadlà e da pudair dir ses parairi. D’esser integrà e tuttina autodeterminà signifitga dentant era per tut las persunas participadas, ch’ins è pront da sa fatschentar per propi cun ils agens basegns. En bleras situaziuns dal mintgadi è quai fitg pretensius e dovra blera pazienza, savida spezialisada, experientscha e prontezza d’emprender. En spezial, sch’i sa manifesteschan temas e quitads u agressiuns.

Il Di dals malsauns metta en il focus las purschidas multifaras che gidan las persunas pertutgadas e lur confamigliars a realisar lur dretg d’esser «autodeterminadas ed integradas». Il chantun Grischun sa concentrescha per quest intent sin purschidas cumprovadas ed innovativas: Da la plattafurma «Find Help GR» che collia las persunas pertutgadas ed ils confamigliars cun las purschidas d’agid localas, fin a projects sco «Ensemen en la vegliadetgna» che promovan inscunters tranter differentas generaziuns. La cussegliaziun e l’accumpagnament tras organisaziuns professiunalas ed onuraras, l’appreziaziun da la lavur da las persunas che tgiran lur confamigliars u la colliaziun tras plattafurmas digitalas ed analogas furman lioms impurtants.

A medem temp s’engascha il chantun Grischun per rinforzar l’assistenza psicosociala e la realisaziun dal Manual per ina buna assistenza en las instituziuns da persunas attempadas. Quest manual metta en il center l’autodeterminaziun e la qualitad da viver.

En il chantun Grischun stattan a disposiziun bleras purschidas che porschan sustegn a las persunas malsaunas ed a lur confamigliars. Quai èn d’ina vart purschidas d’organisaziuns professiunalas e da l’autra vart purschidas da la gronda rait da gidantras e gidanters voluntars ed en uffizi d’onur. Cun lur engaschament mussan ellas ed els, quant impurtantas che la coesiun e la charitad èn. Ellas ed els meritan noss profund respect ed engraziament. Il Di dals malsauns ans tira endament, che mintgina e mintgin da nus po far ina differenza. Saja quai cun pitschens gests en il mintgadi u cun la percepziun conscienta dals basegns d’autras persunas. Mintga contribuziun quinta.