Il Mas-chalch douvra nouvs abunents

Il Cumün da Val Müstair infuormescha mais per mais cun seis Mas-chalch davart l’actualità politica, sociala ed economica. Ma perquai cha’ls abunamaints as diminuischan, pudess la gazetta da cumün gnir plü chara. In vista a quist svilup vegnan uossa fattas ponderaziuns per ün’ediziun digitala. 

Fin a New York tilla tramettna üna jada al mais, la gazetta dal Cumün da Val Müstair, il Mas-chalch. Ed eir a passa 1000 otras adressas in Val, giò la Bassa, in Italia, Frantscha ed Austria. La glista d’abunentas ed abunents vain però eir pro’l Mas-chalch adüna plü cuorta. Pervi da mortoris e perquai cha «medias stampadas vegnan generalmaing lettas adüna damain», sco cha la presidenta cumünala Gabriella Binkert Becchetti constatescha in l’ediziun actuala dal Mas-chalch dal mais marz 2026.

Tariffa da porto plü ota

Quel svilup pudess avair consequenzas eir pels cuosts da distribuziun: «Chala l’ediziun suot 1000 exemplars al mais, vegnan ils cuosts da porto augmantats remarchabelmaing.» Intant nun es quai però amo il cas: L’impressum da l’ediziun dal marz 2026 nota ün’ediziun attestada da precis 1000 exemplars, 20 plü pacs co amo quella dal mais favrer. «Nus vulessan mantegner nos Mas-chalch», scriva la presidenta in seis avis. Ed ella fa quint sco ch’ella respuonda a la FMR chi sajan intant eir darcheu gnüts pro ün pêr abunents. «Scha nus tramettain plü pac co 1000 exemplars, stessna pajar üna tariffa da porto plü ota a la posta.»

L’abunamaint pel Mas-chalch cuosta 60 francs l’on. Cun quel riva mincha mais üna gazetta da var 50 paginas illa chartera. Scha’l cumün vess da pajar üna tariffa plü ota per la distribuziun, stess forsa gnir dozà eir il predsch da l’abunamaint. «Dal tuot nu’s porta’l finanzialmaing neir uossa svess», disch Gabriella Binkert Becchetti, «ma il Mas-chalch es fich important per tuot la populaziun in Val Müstair, ma eir per quels chi vivan our d’val e vöglian mantegner la colliaziun.»

Eir Arno Lamprecht, schefredacter dal Mas-chalch, disch: «Quel vain predschà fich. Quai es propa nossa gazetta cumünala e da quella eschna eir ün pa superbis.» Insembel cun Patricia Gross e Manuela Gross pissera Arno Lamprecht cha quella gazetta cumpara mais per mais.

Infuormaziuns dal minchadi cumünal

Avis a naschentschas, nozzas e mortoris; termins da cults divins e da tuotta sorts occurrenzas per giuven e vegl; rapports davart quai chi gira illas societats, organisaziuns e politica; inserats per plazzas da lavur, abitaziuns ed oter plü – tuot quai as chatta mincha mais illa gazetta. «Cul Mas-chalch s’esa bain infuormà davart quai chi gira in Val», disch il schefredacter ed anteriur president cumünal.

El as dedichescha in mincha ediziun eir plü chafuol ad ün tema actual: Illa ediziun da marz ha’l preschantà la Fundaziun Benoît Chamoux chi sustegna a Nepal uffants da sherpas disgrazchats in muntogna. La fundaziun po festagiar quist marz seis 30avel giubileum, fundada tilla ha Fabienne Clauss in onur a seis prüm hom, l’alpinist frances spari l’on 1995 i’l Himalaja. Ella viva daspö 17 ons in Val Müstair.

E schi’s voul surgnir üna survista da l’istorgia dal territori da skis Minschuns chi exista intant daspö 50 ons e davart las aventüras giuridicas e bürocraticas cha’l proget «La Sassa» fa tras daspö cha la populaziun til ha approvà l’on 2017 – as sföglia il meglder tras l’ediziun da favrer, illa quala Arno Lamprecht ha resümà quel tema.

Prüm Mas-chalch «da prouva» l’on 1986

Il Mas-chalch spievla l’actualità sociala, economica e politica – intant daspö s-chars 40 ons. Illa Biblioteca Jaura a Valchava sun archivadas tuottas ediziuns, sülla prüma – titulada sco «exemplar da prouva» cul nomer 0 – es stampada la data dals 5 december 1986. Quella jada, blers ons avant la fusiun dals cumüns, amo sco publicaziun da Müstair.

Sco chi’s po leger davo illa ediziun 0 vaiva üna cumischiun in diversas sezzüdas ed in barat cun partits politics e societats decis dad edir il Mas-chalch: «Cun publichar infuormaziuns da societats e partits vain minchün orientà che chi’d ais passà obain che chi passa dürant ils prossems mais in nos cumün.»

Ponderaziuns per ün Mas-chalch digital

L’intent da basa es restà in tuot quists ons, la fuorma s’ha sviluppada cul gir dal temp: dad üna publicaziun d’apparentscha magara ufficiala cun fögls A4 ad ün magazin A5 cun layout professiunal creà da la firma Aimara chi cumpiglia intant l’actualità da tuot las fracziuns dal cumün fusiunà. Fin hoz però in rumantsch e cumplettamaing, da la retschercha fin a la stampa, «Made in Val Müstair». «Intant permettaina eir inserats in lingua tudais-cha», disch la presidenta cumünala, «ma ils cuntgnüts redacziunals restan in rumantsch, schabain chi vain giavüschà vi e plü da far eir quels in tudais-ch.»

In vista al svilup da la digitalisaziun ed a las difficultats da mantegner il nomer d’abunents ponderescha il cumün uossa da publichar il Mas-chalch in futur eir in möd digital. «La generaziun plü giuvna legia plütöst online, perquai sclerina uossa che pussibiltats chi dess», disch Gabriella Binkert Becchetti. Scha l’ediziun stampada as diminuiss suot 1000 exemplars, ma i’s rivess per la paja da cumpensar ils cuosts da distribuziun augmantats cun ün pêr abunamaints digitals, «lura es quai per nus eir in uorden».