Emprima frida cunter il scumond
Il scumond da fabritgar novas ovras atomaras duai crudar, pretenda il Cussegl dals chantuns. Ina allianza da la PLD e da la PPS cun agid dal Center ha procurà la mesemna per ina maioritad. Sco proxim suonda la discussiun en il Cussegl naziunal.
«I na va betg per decider oz da fabritgar ina nova ovra atomara», ha ditg Thierry Burkart da la PLD sco pledader da cumissiun. Il coc da la debatta saja da tegnair avert las opziuns. Cun 26 cunter 12 vuschs e trais abstenziuns ha il Cussegl dals chantuns decidì la mesemna da stritgar il scumond per novas ovras atomaras or da la lescha.
I sa tracta da la cuntraproposta a l’iniziativa «stop al blackout». L’iniziativa pretenda che la Confederaziun saja responsabla per segirar il provediment cun electricitad. En pli vegniss fixà en la constituziun che tuttas modas da producir current, che na fan betg donn al clima, sajan lubidas, pia era implants nuclears. Cun 33 cunter 8 vuschs ed ina abstenziun ha il cussegl refusà l’iniziativa.
Albert Rösti e ses arguments
La cuntraproposta deriva dal Cussegl federal. A curta ed a media vista saja la Svizra sin buna via cun segirar il provediment d’electricitad, ha ditg il minister d’energia Albert Rösti. Ma a lunga vista stoppian las veglias ovras atomaras, che furneschian da preschent bunamain in terz dal provediment, vegnir remplazzadas.
Resguardar stoppian ins era ch’i dovria en l’avegnir dapli current che oz: per in milliun dapli abitants ed abitantas en Svizra, per stgaudaments a pumpa, la e-mobilitad, centers da calculaziun per l’intelligenza artifiziala.
Cun agid dal Center
Fatg strada a la cuntraproposta ha ina allianza da la PLD e PPS cun agid dal Center. La partida dal Center aveva atgnamain refusà en la consultaziun da stritgar il scumond da novas ovras atomaras. Ma en la Chombra pitschna èn s’exprimids bunamain tuts cussegliers dal Center per desister dal scumond.
«Cun las energias regenerablas essan nus en retard», ha ditg Beat Rieder dal Center. Mintga nov implant vegnia cumbattì, perquai na bastian las energias regenerablas betg a lunga vista. E Peter Hegglin dal Center ha remartgà: «Pli gugent producir current en atgnas ovras atomaras che retrair current da cotgla da l’exteriur.»
Vuschs da la PPS e PLD
Las ovras atomaras existentas marschian be anc fin il 2060, ha fatg attent Jakob Stark da la PPS: «Il 2040 è la Svizra lura fitg cuntenta, sch’ella po examinar la pussaivladad da novas ovras atomaras che remplazzan las veglias.» Da projectar novas ovras duria almain 20 onns.
Blers pajais sajan da preschent londervi da fabritgar dapli ovras atomaras, ha fatg attent Severin Brüngger da la PLD: «Entant che auters pajais schlargian la producziun, discutain nus anc, sche nus vulain abolir il scumond.» E Thierry Burkart da la PLD ha accentuà: «Sche nus discurrin oz d’energia nucleara, discurrin nus betg dal stadi d’avant la catastrofa da Fukushima, mabain d’ina nova generaziun dad implants.»
Dunnas s’expriman cunter energia atomara
Cunzunt las dunnas en il Cussegl dals chantuns èn s’exprimidas encunter abolir il scumond. «La dumonda centrala en questa debatta è: Co faschain nus la segira d’avair in provediment segirà, pajabel e favuraivel al clima?», ha ditg Maya Graf da la Verda. La populaziun haja confermà pliras giadas da vulair energias regenerablas, da sustegnair la vieuta d’energia e da vulair naginas ovras atomaras pli. En pli n’hajan ins suenter 60 onns anc adina nagina soluziun per il rument atomar.
«L’aspect che novas ovras atomaras produceschan in di puspè bler current, pegiurescha immediat la perspectiva per las energias regenerablas», ha admonì Brigitte Häberli dal Center. Ins na dastgia betg sutstimar la dinamica d’ina tala aboliziun dal scumond.
«Senza sustegn statal na datti naginas novas ovras atomaras», ha ditg Tiana Angelina Moser da la PVL. Implants nuclears stoppian vegnir subvenziunads a moda massiva dal maun pulic. En pli stoppian ils stadis surpigliar ils ristgs, perquai che nagina assicuranza saja pronta da surpigliar la responsabladad. Sch’il scumond per novas ovras atomaras crodia, dettia quai in squitsch politic massiv da realisar e finanziar in nov implant.
Las vuschs encunter novas ovras atomaras en Svizra èn restadas en la minoritad la mesemna en il Cussegl dals chantuns. Sco proxim tracta il Cussegl naziunal la fatschenta. Igl è da spetgar ina dira lutga. E sche la fracziun dal Center sa metta en la chombra gronda puspè ensemen cun la PLD e PPS, n’è betg cler.
Gust da leger dapli?